Frans en Joke Weeda zullen de eilander natuur het meest missen. FOTO ANKE BRUIN

Dubbelinterview met predikantenechtpaar Weeda van Vlieland: 'De eilander is niet-kerkelijk, maar wel religieus'

Frans en Joke Weeda zullen de eilander natuur het meest missen. FOTO ANKE BRUIN

Na twaalf jaar neemt predikant Frans Weeda zondag afscheid van protestants Vlieland. Bijna die hele periode zat ook zijn vrouw Joke in de kerkenraad. Dat wordt afgeraden en komt weinig voor. Een dubbelinterview over hun ervaringen.

Frans Weeda (66) groeide op in Twente en studeerde theologie aan de VU in Amsterdam. Hij begon als predikant in Akkrum en was daarna zes jaar theologisch docent en toeruster in Papua, voormalig Nederlands Nieuw-Guinea. Vervolgens stond hij in Enschede, Krommenie en op Vlieland.

Waarin verschilt predikant zijn op een klein eiland van de situatie in een gemeente aan de wal?

,,De echte eilanders hier zijn bijna allemaal niet-kerkelijk. Ze zijn wel religieus , in allerlei vormen. Hier kun je niet leven zonder een besef dat er iets groters is dan wijzelf. Kijk maar naar de sterrenhemel en de zee. De Protestantse Gemeente bestaat vooral uit import. Als persoon kun je hier meetellen als predikant, niet als vertegenwoordiger van de kerk als organisatie. Daarom ben ik ook vier jaar voorzitter van De Uiterton geweest om de ouderenzorg mee te redden en ik gaf godsdienstlessen op school. Ik was ook ambtenaar van de burgerlijke stand en deed veel begrafenissen als ceremoniemeester.’’

Hoe is het om tien jaar met je vrouw in de kerkenraad te zitten?

,,Ha, ha. Wij zijn goed op elkaar ingeschoten. Er was behoefte aan een scriba, een belangrijke functie. De zeven jaar dat ze dat deed, ben ik voorzitter-af geweest. Er waren wel wat gefronste wenkbrauwen, maar wie zou het anders doen? Een oudere collega zei eens dat hij wel moest lachen als hij bij ons kerkte. Als ik preekte en zij ouderling van dienst was, vond hij dat wij vadertje en moedertje speelden.’’

Wat voor band had u met de toeristen?

,,Wij noemen ze gasten. Zonder hen in de recreatie en horeca is Vlieland niet bewoonbaar. Een groep van twintig heel trouwe gasten, de Vlielandvaarders zeggen wij, heeft onze kerk jarenlang financieel geholpen. Zij zijn ons bijna allemaal ontvallen. Nu moeten wij het financieel hebben van de landelijke Protestantse Kerk en van onze 60 kerkleden, van wie er zo’n 15 actief zijn.’’

U bent in de kerkenraad veel bezig geweest met de toekomst van de kerk op Vlieland, hoe ziet u die?

,,De problemen zijn geld en menskracht. De verkoop anderhalf jaar geleden van het Armhuis gaf wat lucht voor de komende jaren. Pioniersplek is een toverwoord voor de toekomst van kerken. Kijk naar Ameland en Nijkleaster Jorwert. Samenwerking met Terschelling is praktisch lastig. Het kerkbeheer gaat waarschijnlijk over naar een stichting. Als er een nieuwe predikant komt, moet dat een persoonlijkheid met flair zijn, niet iemand die denkt te werken in de gebruikelijke ambtelijke structuur. De schoollessen moeten doorgaan en de uitvaartpraktijk en misschien toch iets met pelgrimage en bezinning.’’

Wat zult u het meest missen van Vlieland?

,,De natuur. Jarenlang hebben we op Hemelvaartsdag een wandeldienst gehouden. Tien stappen buiten de kerkdeur en je bent er helemaal uit.’’

Van welke ergernis bent u bevrijd na uw vertrek?

,,Het geneuzel over details. Die ik als details ervaar, terwijl meer gekeken moet worden naar het grote geheel waar we zo hard aan werken.’’

Waarom verhuist u naar Workum?

,,In Akkrum werden we verliefd op de provincie. We gaan naar een modern, nieuw huis aan het water. Ons ideaal na oude pastorieën.’’

Ambieert u ook weer kerkenwerk?

,,.Misschien mentoraat, begeleiding van jonge predikanten. Zij komen vaak uit evangelische kring en dat kan moeilijk zijn bij de aanpassing aan Friese gemeenten. Ik ken beide werelden.’’

Joke Weeda-Stemerdink (67) komt van een boerderij in Winterswijk en werd na het afronden van de Kweekschool in Apeldoorn onderwijzeres. In Zaandam werkte ze na een opleiding aan de Bibliotheek Academie in een bibliotheek. Op Vlieland was ze tot haar pensionering beleidsambtenaar milieu, duurzaamheid en communicatie.

Waarin verschilt predikantsvrouw zijn op een klein eiland van de situatie in een gemeente aan de wal?

,,In Akkrum, Enschede en Krommenie was ik meer gewoon gemeentelid. Ik zat er wel in commissies: zending, werelddiaconaat en ontwikkeling, de kindernevendienst en in vieren en vormen, zeg maar de leuke dingen in de kerk. Als scriba en ouderling zat ik op Vlieland diep in de organisatie met maar vijf kerkenraadsleden. Veel praktisch werk en beleid.’’

Hoe is het om tien jaar met je man in de kerkenraad te zitten?

Hier was niet zoveel anders voor mij om in de kerk te doen. Er zijn geen aparte commissies, zoals elders. Het initiatief om scriba te worden en de kleine kerkenraad aan te vullen kwam van mijzelf. Er waren wel reacties van: ‘Da’s nou ook wat, een getrouwd stel als scriba en dominee. Wat voor stempel gaan die drukken?’. Die geluiden waren snel weg. Wie moest het anders doen?’’

Wat voor band had u met de toeristen?

,,Na afloop van kerkdiensten waren er vaak leuke gesprekken. Heel open. En met vaste gasten ontstonden zelfs vriendschappen.’’

U bent in de kerkenraad veel bezig geweest met de toekomst van de kerk op Vlieland, hoe ziet u die?

,,Nou, wel wat somber eigenlijk. Voorlopig komt er een interim-predikant.Je moet hier eigenlijk wel wonen om er goed tussen te komen. De eilanders willen je leren kennen en vertrouwen. Mijn man en ik hadden aanvankelijk het idee dat Vlieland een pelgrimagegemeente kon worden. Wij zijn ooit op het Schotse eiland Iona bij de kloostergemeenschap daar geweest. Die heeft overeenkomsten met Vlieland. Dat idee is het niet geworden. We hebben wel drie jaar een paaspelgrimage gehouden. Bezinningsprogramma’s van Witte Donderdag tot en met tweede paasdag. Dat was geweldig om te doen.’’

Wat zult u het meest missen van Vlieland?

,,De natuur natuurlijk. Die is wel heel mooi als je achtertuin al een duin is. Zee, strand en waddenkust zo dichtbij. Maar ook de contacten op de tennisvereniging en bij de yoga.’’

Van welke ergernis bent u bevrijd na uw vertrek?

,,Ook al gedragen wij ons op andere plekken ook als toeristen, mijn ergernis is de toerist die er zich op laat voorstaan alles te weten van Vlieland en die meent er alles naar zijn hand te kunnen zetten. Dat is even slikken als je hier woont.’’

Waarom verhuist u naar Workum?

,,Vlakbij Workum hebben wij een caravan, waarin we overnachten als we ’s avonds niet met de boot terug naar het eiland kunnen. Daar ligt ook onze zeilboot. Dan doen we boodschappen in Workum. Friesland is een mooie provincie en we kennen de stad. We kijken weer of we er wat aan sport kunnen doen. We zitten ook dichter bij onze drie kinderen en vijf kleinkinderen in de Randstad en Midden-Nederland.’’

Ambieert u ook weer kerkenwerk?

,,Voorlopig niet. Ik heb er tien jaar best hard aan getrokken.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct