Sahand Sahebdivani, oprichter van verhalenvertelhuis Mezrab, op Terschelling.

Vertelhuis Mezrab is ook virtueel present op Oerol

Sahand Sahebdivani, oprichter van verhalenvertelhuis Mezrab, op Terschelling. Foto: Neeke Smit

Oerol doet al langer aan een ‘inclusieve’ programmering, onder andere met vertelhuis Mezrab. Dat is ook in de huidige ‘virtuele’ festivaleditie present, onder andere met Eilandverhalen .

Oerol-producties met verhalen van eilandbewoners: op zich is dat niets nieuws. Maar dat is voor Sahand Sahebdivani, oprichter van de Mezrab Storytelling School, nog geen reden om het niet te doen. ,,Ik heb twee heel interessante eilandbewoners geïnterviewd”, zegt hij, ,,een garnalenvisser en een uitvaartverzorger. Het waren fantastische gesprekken.”

Die gesprekken leverden twee verhalen op, die Sahebdivani op de Oerol-site gaat voordragen. ,,Geïnspireerd op die gesprekken, maar het zijn niet per se portretten of weergaven van die gesprekken.” De combinatie van garnalenvisser en uitvaartverzorger trof hem: ,,Iemand die weet hoe je leeft, en iemand die weet hoe je moet sterven. Twee uitersten, mijn yin en yang.”

Voor Sahebdivani, in 2004 oprichter van Mezrab, is deze manier van verhalen maken nieuw. ,,Ik werk of met bestaande verhalen uit de klassieke oosterse traditie, of uit mijn eigen leven. Deze opdracht brengt me naar de randen van waar ik me comfortabel voel. Ik kan dit niet op routine doen. Ik denk dat ik straks, als kunstenaar, rijker het eiland af kom. En voor de eilanders is het ook belangrijk om te voelen dat het festival ook met hen te maken heeft.”

'Import'

Uitvaartverzorger Anemoon Elzinga is ‘import’ op het eiland. ,,Het is ook interessant om die outsider-blik te hebben. Ik kwam erachter dat we vergelijkbaar in het leven staan. Natuurlijk heeft een migratie van Utrecht naar Terschelling wat minder voeten in aarde dan van Iran naar Nederland (de familie van Sahebdivani kwam hier aan toen hij drie jaar oud was, red.), maar toch. Dat je in een omgeving zit die niet 100 procent de jouwe is, maar ook weer wel, en daar waar je vandaan komt is ook al niet meer van jou. Die rare tussenfase, daar kan ik me in vinden.”

Sahebdivani voelt zich ,,behoorlijk Nederlands. ,,Maar ik heb trekjes die dat niet zijn. Je gaat ook door fases. Ik woon hier al sinds mijn derde, maar ben opgegroeid in een huis waar exclusief de Perzische taal werd gesproken, exclusief Iraans werd gekookt. Heel erg bewust van onze wortels. Ik heb periodes dat ik me heel erg Nederlands voel en periodes dat ik me daar juist tegen afzet. In welke fase zit ik? Ik denk dat ik qua gastvrijheidscultuur nog iets Iraans heb, op allerlei andere vlakken ben ik juist heel Nederlands.”

Omdat zijn gezin al begin jaren tachtig naar Nederland kwam, in een tijd dat de toestroom van vluchtelingen nog op gang moest komen en het beeld bestond dat politieke vluchtelingen uit Iran doorgaans hoog opgeleid waren, had Sahebdivani weinig last van discriminatie.

Buitenspel

,,Ik vond het ook overdreven als ik van vrienden hoorde dat die wel zulke dingen hadden meegemaakt. Ik sprong dan in de verdediging, zo van ‘mijn Nederlanders doen dat niet’. Maar wat ik voel – en dat is wel een ingewikkelde – is dat er onder bepaalde Nederlanders een gevoel heerst dat er een soort aanval op de Nederlandse identiteit bestaat. Als ik tevreden ben met Nederland, maak ik geen racisme mee. Maar als ik kritiek durf te hebben, dan is het heel snel van: ‘wacht eens even, wie ben jij eigenlijk om ons daar iets over te vertellen? Als je niet tevreden bent, waarom ben je hier dan?’. Dat zet mij buitenspel. Een voorwaarde voor burgerschap vind ik dat je van je plek mag houden, maar dat je er ook kritiek op mag hebben. Ik vind het juist erg Nederlands dat je het oneens kan zijn. Maar als ik iets wil zeggen, moet ik me heel erg inkapselen. En dat zou ik niet hoeven te doen.”

Dat spanningsveld is ook onderwerp van de verhalen en voorstellingen van Mezrab. Het andere project op deze virtuele Oerol is My True Story : een experiment met ruimte voor interactie: de kijkers sturen deels het verhaal. ,,Dat is een soort laboratorium: wat levert ons dit op voor de toekomst?”

Verhalentraditie

Dat wordt dan een spannende aanvulling op de eeuwenoude traditie van verhalen vertellen waar Mezrab voor staat. ,,Ik heb een grote liefde voor verhalen vertellen onder andere vanuit mijn niet-westerse roots. Maar de manier waarop we dat doen is voortgekomen uit hoe die oosterse roots mijn westerse roots hebben gevonden. De beste verhalenverteller die ik ken is mijn vader, maar die heeft dat nooit in het openbaar gedaan. De eerste professional die ik verhalen op het podium zag vertellen, was een vrouw uit Amsterdam, Anne van Delft.”

In het Oosten leeft die verhalentraditie nog volop, hier lijkt die vrijwel uitgestorven. ,,Al vind ik cabaret eigenlijk vertellen bij uitstek. Op een heel persoonlijke manier.” In de Iraanse vertellerstraditie is dat anders. ,,Daar gaat het om verhalen die van generatie op generatie worden overgedragen. Vertellen over je eigen leven mag niet. Dat wordt gezien als aanstellerig, gevaarlijk, schandelijk. Ik vermeng die oude verhalen met mijn eigen levensverhalen. Mijn Iraniër-zijn ontmoet mijn Nederlander-zijn in mijn manier van verhalen vertellen.”

En zo geeft hij, Amsterdammer met Iraanse roots, lessen in verhalen vertellen in het buitenland, in Beiroet bijvoorbeeld. ,,Dan zou je denken: daar hebben ze die traditie toch al? Ja, maar niet die moderne vorm. En daar hebben ze wel behoefte aan. Het vertellen van een persoonlijk verhaal kan heel emancipatoir werken. Het is een manier om het over moeilijke zaken te hebben.”

www.oerol.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct