Uitgerekend op het Koudumer erf van zijn ouders Anton en Tiny en broer Arjan zag Nico Stokman een van de eerste mono-mestvergisters verrijzen.

Nico Stokman werkt bij FrieslandCampina en is namens het zuivelbedrijf betrokken bij Jumpstart, een project dat het voor boeren eenvoudiger moet maken om een mestvergister aan te schaffen. ,,Dan is’t fansels prachtich dat krekt hjir no ien stiet. It komt allegear by elkoar foar my.”

In mei werd het indrukwekkende apparaat al in gebruik genomen. De officiële ‘opening’ was donderdag. Onder anderen gedeputeerde Sietske Poepjes en wethouder Bauke Dam van Súdwest-Fryslân waren erbij.

Ze kregen een rondleiding die langs melkrobots, een JaKoeZie (koeienzwembad) en een speelheuvel voor het vee voerde. Vervolgens ging de tour door de stal met ‘emissiearme vloer’, een speciale voeropslag en uiteindelijk richting vergister.

Methaan omgezet naar biogas

Van het type dat in Koudum staat, zijn er volgens Nico Stokman nu twee in Friesland. Een derde is in aanbouw. In heel Nederland staan er vijf. Volgend jaar zijn dat er waarschijnlijk een stuk of tien. ,,Se binne der ek wol grutter, mar dy passe net by de skaal fan in molkfeebedriuw. Faak giet it yn dy gefallen om ‘co-fergisters’. Dêr moat útsein dong bygelyks ek restprodukten fan supermerken yn.”

In de monovergister wordt de mest geroerd en verwarmd. Daardoor verandert het broeikasgas methaan in biogas. De opwerkingsinstallatie ontdoet het van CO2 en zwavel. Daarna wordt het onder flinke druk afgeleverd in het aardgasnetwerk. Overigens niet voordat er met het oog op de veiligheid een echte aardgasgeur is toegevoegd. ,,It is echt grien gas”, vertelde Nico Stokman. ,,Yn Koudum kinne in soad minsken sûnder gewissebeswier lekker lang dûse.”

Poepjes was onder de indruk. ,,It is pionierjen, mar it wurket. Geweldich. Fergisters sille in belangrike rôl spylje yn de enerzjytransysje.” Het mes snijdt aan twee kanten: minder schadelijke uitstoot, meer duurzame energie. In Nederland staan in de loop van 2021 naar verwachting ook zo’n dertig monovergisters die elektriciteit en warmte maken met mest.

Miljoen euro

De Koudumer installatie kost, met alles erop en eraan, zeker een miljoen euro. De terugverdientijd is een jaar of acht. De inkomsten bestaan uit duurzaamheidssubsidies en gasrevenuen en komen ook uit de verkoop van zogeheten groencertificaten.

Er is mest van 500 koeien nodig om de vergister vol en op en top rendabel te maken. De familie Stokman zelf heeft 280 stuks vee. Met de mest die twee bevriende boeren dagelijks brengen, klopt het verdienmodel.

Van stankoverlast is geen enkele sprake. ,,De minsken yn de omjouwing binne der bliid mei”, zei Anton Stokman. Hij keek ook vast vooruit. ,,Dizze dongfergister sil net de lêste fernijing wêze. Oer tsien jier sjocht it der hjir wer hiel oars út. Wy wolle foarop rinnen bliuwe.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Súdwest-Fryslân
Duurzame energie
Duurzame landbouw
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct