Een groep inwoners van Burgwerd is met 'batdetectors' op zoek naar vleermuizen. Rechts vooraan staat Monique Romijn.

Charmeoffensief in dorpen voor de toch niet zo enge vleermuis

Een groep inwoners van Burgwerd is met 'batdetectors' op zoek naar vleermuizen. Rechts vooraan staat Monique Romijn. FOTO NIELS DE VRIES

‘Batwomen’ en ‘batmen’ gaan in vijf dorpen in Súdwest-Fryslân met een ‘batdetector’ bij dorpsgenoten langs. De hoop is dat mensen meer waardering krijgen voor de vleermuis. Het diertje kan wel een beetje hulp gebruiken.

Tiktiktiktiktik. ,,Ja! Dat wie der ien.’‘ Gerrit Tuinstra van Landschapsbeheer Friesland ziet op zijn tablet dat er een gewone dwergvleermuis overvloog.

Om hem heen klinkt het geruis van ‘batdetectors’, apparaatjes die de hoogfrequente geluiden van vleermuizen kunnen opvangen. Tuinstra heeft ze meegenomen naar Burgwerd, waar hij met een dozijn inwoners een vleermuizenexcursie doet. Op vrijdagavond, in de schemering.

De apparaatjes zijn er in soorten en maten - en prijscategorieën. Maar het exemplaar dat hij aanbeveelt is de Echo Meter. Een klein stukje techniek, van 200 euro, dat ingeplugd kan worden op de smartphone of tablet. Het mooie ervan is dat niet alleen de geluiden van de vleermuis opgevangen worden, maar dat de bijbehorende app ook meteen aangeeft welke soort het is. ,,En dat docht er ferdraaide goed.’’

Besmetting met hondsdolheid in Nederland nog nooit gebeurd

De vleermuis heeft het momenteel niet makkelijk, zegt Tuinstra. Veel mensen vinden het kleine beestje eng. Doordat vleermuizen in verband gebracht worden met het coronavirus is hun imago er de laatste tijd niet beter op geworden. Ze werden al geassocieerd met vampieren, heksen en hondsdolheid, zegt Tuinstra. ,,Minsken binne bang dat se harren yn de hierren fleane.’’ 

,,Ik kom yn flats dêr’t folwoeksen mânlju de treppen net mear ôfdoare, omdat der in flearmûs hinget. Hoewol’t it faker froulju binne.’’ Maar vleermuizen zijn niet eng en ook niet agressief, aldus Tuinstra. Ze vallen mensen niet aan. En voor zover bekend heeft in Nederland nog nooit een vleermuis iemand met hondsdolheid besmet, zegt hij. Maar: voor alle zekerheid wordt afgeraden een vleermuis met blote handen op te pakken.

Er is nog een tweede reden waarom de vleermuis het moeilijk heeft. Door dingen die mensen doen, heeft hij steeds minder plekjes om zich schuil te houden. Bijvoorbeeld spouwmuurisolatie zit het diertje flink dwars, zegt Tuinstra. Juist in de ruimte van spouwmuren zitten vleermuizen graag, maar die wordt steeds vaker gevuld. Oude, holle bomen, ook een lekker plekje, worden eerder dan vroeger gekapt. En tuinen bestaan vrij vaak vooral uit steen, waardoor insecten, die de vleermuis eet, minder goed gedijen.

‘In kroade fol’ insecten per jaar

Dit gaat ten koste van de vleermuis en dus ook van de nuttige rol die hij in de natuur speelt, als plaagdierbestrijder. De watervleermuis is bijvoorbeeld een enorme opruimer van muggen, ‘neefkes’, waarvan hij er per seizoen wel 40.000 opeet. Wie een hekel heeft aan muggen op zijn slaapkamer, heeft aan hem een goede. Ook zijn vleermuizen medestanders in de strijd tegen de eikenprocessierups. Maar hun menu is veelzijdiger. Een vleermuis zou jaarlijks ‘in kroade fol’ insecten verorberen.

Om de waardering voor de vleermuis aan te wakkeren, meer te weten te komen over de vleermuisstand in Súdwest-Fryslân en inwoners te stimuleren het beestje te helpen, zijn de Friese Milieu Federatie en Landschapsbeheer Friesland het project Bats yn Byld begonnen. In Burgwerd, Exmorra, Heeg, Kimswerd en Tjerkwerd hebben ‘batmen’ en ‘batwomen’ Echo Meters in bruikleen gekregen om vleermuismetingen te doen bij dorpsgenoten die zich daarvoor kunnen aanmelden.

Vleermuizen schoten over haar heen

De batwoman van Burgwerd is Marijke Zwanenburg en zij gaat meestal samen met Monique Romijn met de batdetector op onderzoek uit. Romijn geeft eerlijk toe dat zij zo iemand was die vleermuizen maar enge beesten vond. Twee jaar geleden verhuisde ze van Bolsward naar Burgwerd, van de stad naar het buitenleven. 

Meteen de eerste avond, liggend in een hangmat, was het raak: vleermuizen schoten over haar heen. ,,Ik wist niet hoe snel ik naar binnen moest’’, zegt ze.

Bang om er ziek van te worden, was ze niet. ,,Maar ze zien er niet bepaald aantrekkelijk uit.’’ De vleermuizen bleken in een spouwmuur van haar nieuwe huis te zitten. Eerst maakte ze zich zorgen dat dit de waarde van haar woning zou doen dalen, maar inmiddels, zeker nu ze betrokken is bij Bats yn Byld, weet ze dat ze daar niet bang voor hoeft te zijn. ,,Ze richten helemaal geen schade aan.’’ Intussen hangt er aan haar buitenmuur ook nog een speciale vleermuiskast, waar de beestjes in kunnen wonen.

,,Nu weet ik dat ze goed zijn voor de natuur. Maar als er een op m’n hoofd zou landen, zou ik nog steeds gillen, hoor’’, zegt ze. Maar dat, zo weet ze ook, doen ze dus niet.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct