Roel Oostra (99) over de bevrijding van Drachten: ,,Het was een groot feest.’’

'Sikke Skeer' in de onderduik: 'Dat onbeschrijfelijke gevoel van die bevrijding, dat ervaar je nooit weer'

Roel Oostra (99) over de bevrijding van Drachten: ,,Het was een groot feest.’’

Roel Oostra, alias Sikke Skeer, dook onder en werd later schouwburgdirecteur.

Roel Oostra, nu 99, was in 1942 21 en bankbediende in Drachten, toen hij door de Duitsers werd opgeroepen voor de Arbeitseinsatz . Een week voor vertrek kreeg hij het advies om onder te duiken.

Hij vertelt er in alle bescheidenheid over, thuis aan de Gauke Boelsensstraat in Drachten. ,,Ik kwam in Surhuizum terecht, met nog een jongen en we kregen andere namen. Ik werd Sikke Skeer en mijn metgezel Kees Knip. Zelfs mijn ouders wisten niet dat ik zou vertrekken, alles verliep in gehele geheimhouding.’’

Ook zijn vriendin Corrie van der Meulen, wist van niks. Corrie en haar vader hadden al een slechte ervaring gehad, ze waren al eens opgepakt en in Groningen verhoord, vanwege een drukpers die Van der Meulen had gekocht. ,,Ze dachten dat daar propagandamateriaal op werd gemaakt, maar het was gewoon voor de hobby, wat reclamefolders voor de bakkerij van heit”, vertelt Corrie (in 1947 zijn ze getrouwd). ,,Achteraf moesten ze een Van der Meulen uit Dokkum hebben, heb ik gehoord.”

Oostra: ,,Tja, wat doe je als je ondergedoken zit? Kees ging figuurzagen en ik schilderde ze en ik las de Friese bijbel van de gereformeerde familie, die mij onderdak bood.’’ Oostra lacht. ,,Bin der net minder fan wurden, tige tankber bin ik dy minsken noch fansels.”

,,Dit is geen heldenverhaal van mij, want het is juist heel triest dat de man die mij onderdak verschafte in Surhuizum, twee jaar na de oorlog zelfmoord heeft gepleegd. Waarschijnlijk door de ervaringen in het verzet. Zijn zoon hielp destijds mee bij de bevrijding van de Blokhuispoortgevangenen. Dát zijn pas helden, zij namen risico’s door Sikke Skeer en Kees Knip onderdak te verlenen in spannende tijden. Zo moet je het zien.”

‘Het is heel triest dat de man die mij onderdak verschafte, twee jaar na de oorlog zelfmoord heeft gepleegd’

Toen de bevrijding naderbij kwam werd ‘Sikke Skeer’ overgebracht naar een schuiladres van familie van Corrie aan de Drachtster HBS-straat. ,,De woning van Drukkerij Folkertsma stond mooi verscholen en daar was onder de houten vloer een slaapplek voor mij en hun zoon Jan gemaakt. Daar kropen we elke avond weer in. Het was wel duidelijk dat de Duitsers de oorlog zouden verliezen, maar Friesland was nog niet bevrijd.’’

Op een dag was er plotseling een razzia in de HBS-straat. ,,Ik kon niet zo snel onder de vloer komen en heb mij snel opgevouwen in een keukenkast. Ik dacht: het zal toch verdorie niet misgaan in de laatste dagen? Want als ze je pakten, ging je direct het hoekje om.”

Kippenvel

En toen was daar ineens de bevrijdingsdag in Drachten. ,,Ik krijg nog kippenvel als ik aan die dagen denk”, vertelt Oostra. ,,Zo’n onbeschrijflijk gevoel ervaar je nooit weer. Dat realiseer ik mij nu helemaal. Wat een feest, overal muziek, optochten van schoolkinderen, een vlaggenzee door het hele dorp, het was één groot feest!”

Maar daarna kwam toch ook de realiteit van vijf jaar oorlog. ,,Er was helemaal niks meer eigenlijk. De winkels in Drachten waren dicht, we hebben nog jarenlang op de bonnen geleefd hoor. De oude kaasfabriek in Olterterp deed dienst als gaarkeuken. Daar kon iedereen een bordje eten of soep halen op de bon.’’

‘We hebben nog jarenlang op de bonnen geleefd hoor’

,,Aan de andere kant beleefde Friesland geen hongerwinter, zoals in de Randstad in 1944-1945 het geval was. Maar voor koekjes uit de banketbakkerij moest je eerst zelf suiker en boter meebrengen. Pas dan kon er gebakken worden. Toen Corrie en ik trouwden, kregen we extra bonnen voor de inrichting van een woning, die geheel van hout was en op het terrein stond van de schoonouders. Ook voor het servies, de gordijnen en het bestek moesten bonnen worden ingeleverd, weet ik nog wel.”

Schouwburgdirecteur

Schoonvader Van der Meulen zette zijn aanstaande schoonzoon aan het werk in de bakkerij aan de Zuidervaart. ,,Ik kon mooie letters op de taarten zetten, maar het andere bakkerswerk ging mij veel te snel, daar was ik niet geschikt voor.”

Toen De Lawei in aanbouw was, solliciteerde Oostra en werd er schouwburgdirecteur. ,,Toch ben ik nog een tijdje bij de banketbakkerij gebleven, voor als het misschien niet zou lukken met de schouwburg.”

Maar het ging Drachten na 1950 voor de wind. ,,Ook door H&I (Handelaren en Industriëlen, die dit jaar honderd jaar bestaat, red.) Enkele zakenmannen legden contact met Philips in Eindhoven, dat naar Drachten kwam en zorgde voor werkgelegenheid en sociale huurwoningen. Ach ja, dan vergeet je toch die oorlogsjaren ook wel weer wat.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Smallingerland
75 jaar vrijheid
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct