Oudega zegt vaarwel tegen hun vertrouwde dorpsboom: 'Hoefolle minsken ha hjir harren earste tút krigen?'

Vandaag gaat de zaag erin. Oudegasters belegden daarom gisteren een afscheidsceremonie voor hun vertrouwde, maar zieke ‘dorpsboom’. ,,Rêst yn frede, âlde freon.’’

,,Hoefolle minsken ha hjir, ûnder dizze beam, harren earste tút krigen?’’ Vanaf een kistje, aan de voet van de reusachtige kastanje op de hoek van de Buorren en de Gariperwei in Oudega, kijkt Eppie Bosma de kring rond.

Pakweg dertig dorpsgenoten hebben zich deze woensdagavond rond de boom verzameld, om vaarwel te zeggen. De bejaarde kastanje is ziek, zijn takken broos, de bladeren moe.

Vandaag stuurt de gemeente Smallingerland ,,de man mei de seage’’, zegt Bosma. Maar niet voordat het dorp heeft stilgestaan bij de markante reus tegenover de Sint Agathatsjerke.

Goed, die amoureuze anekdotes waar Bosma naar hengelt krijgt hij niet – de aanwezigen houden de kaken stijf op elkaar.

Maar moeten aan de voet van de stam grootse, meeslepende dingen hebben plaatsgevonden om voor ‘doarpsbeam’ door te mogen gaan? Natuurlijk niet.

Kolossaal en onopvallend

De kastanje won de harten van generaties Oudegasters door er gewoon te staan. Op oude foto’s. Op netvliezen. In herinneringen. Door zijn machtige, ooit zo dicht bebladerde armen uit te slaan over verhitte fietsers of schuilende stappers. Door zachtjes te ruisen als een trouw- of rouwstoet voorbijtrok, naar de kerk.

Een groen decorstuk, misschien meer dan een eeuw oud. Maar minder kan ook, daar wil Bosma vanaf zijn. In ieder geval kolossaal. Kolossaal en toch onopvallend.

Dat spreekt tot de verbeelding, vindt Bosma. ,,Hoefolle hûnen ha harren poat tsjin dizze beam optild? Hoefolle katten binne deryn jage? Hoefolle bern ha hjir kastanjes socht, mei in dikke kneppel om de boppeste derút te krijen?’’

Nou, op die laatste vraag weet Janke Visser het antwoord wel. ,,Net ien. Hjir sieten noait kastanjes oan. Se sizze dat it in mantsjebeam is. Dy jouwe gjin frucht.’’

Visser (70) woont in de bungalow op de hoek, die veel schaduw aan de reus ontleent. Vroeger was er een boerderij op de plek van haar woning, ze herinnert het zich van haar kindertijd. De boom was er altijd.

Veiligheid boven alles

Maar de laatste jaren takelde de kastanje af. Grote takken braken af, gelukkig zonder gevolgen. ,,Mar it is hjir altyd drok. Dan tink ik: brûk jo ferstân.’’

En zo denkt iedereen er op deze laatste avond van de boom over. Veiligheid boven alles, ook boven nostalgie. Er is bovendien een nieuwe boom toegezegd door de gemeente, weer een kastanje – het dorp hoopt dat die wél glimmend bruine herfstschatten herbergt.

Hoe dan ook: Oudega gaat verder met de kleine slotceremonie. De aanwezigen krijgen een bekertje water, om te proosten op de markante kastanje. ,,Mar lit it lêste slokje der yn sitte.’’

De laatste teug water uit de bekertjes is namelijk voor de dorpsboom zelf. Eén voor één legen de dorpelingen – niet geheel van pathos gespeend – de inhoud met een sierlijke boog tegen de stam – een vochtig vaarwel.

,,Wy sille him wol in bytsje misse’’, concludeert Hein Westerhof. ,,Der bliuwt dochs in gat achter.’’ Hij schreef een gedicht over de dorpsboom, het is stil als hij de laatste regels onder de kruin voordraagt:

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct