Hoe realistisch is de ambitie van Opsterland om te willen groeien naar meer dan 30.000 inwoners? Omdat de toekomst zich niet laat voorspellen, zijn er vier ‘verkennende’ scenario’s opgesteld.

Zal de bevolking in Opsterland groeien of krimpen? Maandagavond nam de gemeenteraad alvast een kijkje in 2040.

Het zijn de komst van de Lelylijn, maar ook het unieke landschap en de voorspelde trek naar het platteland, waardoor de gemeente durft te dromen van groei naar meer dan 30.000 Opsterlanders (de afgelopen zeven jaar schommelde dit aantal rond de 29.775). Maar er zijn ook bedreigingen: voorzieningen die verdwijnen, jongeren die wegtrekken en een woningbestand dat verouderd raakt.

De komende jaren zet Opsterland in op ‘vitale dorpen’. Die worden uitgenodigd om zelf met plannen te komen. Vijf woonprojecten zijn al concreet: huizen op de plek van de voormalige timmerfabriek De Vries in Gorredijk, langs het Polderhoofdkanaal in Nij Beets, aan de noordkant van Langezwaag, aan de Kolderveen in Terwispel en in het plan Aylvalân in Bakkeveen.

Het interactieve scenarioproces

Met de Lelylijn in het achterhoofd zien de gemeenten in Zuidoost-Friesland in de verdere toekomst ruimte voor 30.000 tot 35.000 huizen, bovenop hun bestaande plannen. Hiervan willen Smallingerland en Heerenveen elk 10.000 voor hun rekening nemen. Opsterland is met de Stellingwerven en De Fryske Marren goed voor de rest.

Verstandig? Wat er in het verschiet ligt, kan natuurlijk niemand voorspellen, stelt Marijn Molema van het Fries Sociaal Planbureau. Maar de toekomst laat zich volgens hem wel verkennen. ,,Gissen naar de toekomst op een manier die ons zoveel mogelijk houvast geeft’’, noemt hij dat.

Hiervoor bestaat een bewezen methode: ‘het interactieve scenarioproces’. Zal de bevolking groeien of krimpen? En is de keuze voor een woonplaats economisch gedreven of wordt die op basis van leefstijl gekozen? Aan de hand van deze variabelen werkte het planbureau samen met Innovatiepact Fryslân en fractievoorzitters uit de raad vier ‘verkennende’ scrips uit voor Opsterland in 2040.

1 Het calculerende scenario

In dit sobere, maar creatieve scenario is de bevolking langzaam maar gestaag afgenomen. Omdat de lokale economie nog altijd niet hersteld is van de coronacrisis, is het aantal winkels en bedrijven licht gedaald. Voorzieningen voor zorg, onderwijs en levensbehoeften zijn geconcentreerd in Gorredijk. Bewoners hebben een uitruilsysteem opgezet voor ouderen- en mantelzorg. De gemeente faciliteert nieuw burgerinitiatief.

2 Het uitbundige scenario

Door nieuwkomers uit de stadsregio Groningen, uit het overvolle westen en uit andere delen van Friesland is het aantal inwoners gegroeid. Betaalbaarheid van woningen en bereikbaarheid zijn een vestigingsfactor. Projectontwikkelaars bouwen nieuwe wijkjes aan de randen van de grotere kernen waar de nieuwkomers wonen. Senioren worden verleid om naar moderne appartementen en bungalows te trekken, zodat hun woningen vrijkomen voor nieuwe gezinnen. Oude en nieuwe bewoners integreren is een uitdaging.

3 Het leefkuil-scenario

De sfeer, het landschap en de ruimte maken dat de bevolking is gegroeid. In alle kernen zorgen blijvers en nieuwkomers voor nieuw- en verbouw met een eigen karakter. Lokale verschillen worden erkend en gekoesterd. Jonge gezinnen kiezen opvallend vaak voor een kleiner dorp: digitaal thuiswerken en verbeterde mobiliteit maken dat er meer banen binnen handbereik zijn. Natuur wordt gezamenlijk beheerd. Bewoners zijn ook nauw betrokken bij agrarische bedrijven, waar activiteiten zoals het leren van Fries plaatsvinden.

4 Het improviserende scenario

De bevolking blijft langzaam maar gestaag dalen, maar er is een sterk gemeenschapsgevoel. Een groep ‘maatschappelijk actieven’ zorgt voor het behoud van voorzieningen. De energiecoöperaties profiteren van vrijkomende agrarische grond. De SRV2.0, een elektrische buurtbus met winkel- en bibliotheekfunctie, pendelt tussen de dorpen. Vastgoed krijgt nieuwe functies. Een boerderij wordt bijvoorbeeld een buurthuis. De overheid faciliteert multi-generationeel wonen door woningsplitsing toe te staan.

De scenario’s zouden alle vier waarheid kunnen worden. Ze zijn bedoeld als houvast bij het opstellen en toetsen van beleid. Molema: ,,Bij het maken van plannen is het goed om te weten welk scenario zich aftekent. Als er sprake is van bevolkingsgroei en de keuzes worden gemaakt op basis van leefstijl, investeer dan bijvoorbeeld vooral in de dorpen, maar dan wel op een manier dat die hun eigenheid behouden.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opsterland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct