Jacqueline Verhoef van Museum Opsterlân bij de rode bibliotheek. ,,Ik wilde niet alleen maar mannen aan de muren.’’ FOTO RENS HOOYENGA

Rode Jezus, zijn mannen en een enkele vrouw

Jacqueline Verhoef van Museum Opsterlân bij de rode bibliotheek. ,,Ik wilde niet alleen maar mannen aan de muren.’’ FOTO RENS HOOYENGA

Domela is altijd in het Museum Opsterlân. Maar de komende twee maanden heeft hij gezelschap van zijn Opsterlandse zielsverwanten dankzij de expositie ‘Verzet is Tijdloos’.

‘Hij was een icoon’’, zegt coördinator Jacqueline Verhoef van het Museum Opsterlân, wijzend op een portret van de man die door Friese arbeiders ‘ús ferlosser’ werd genoemd. ,,Domela wist mensen te raken, in beweging te krijgen. Hij was een soort Jezus, een rode Jezus.’’

,,Maar zij’’, vervolgt ze, knikkend naar panelen aan de wand met beeltenissen van onder meer de Nij Beetster schoolmeester Tjepke Nawijn en oprichter van het Friesch Comité voor het Algemeen Kies- en Stemrecht Vitus Bruinsma, ,,hebben hem destijds naar deze streek gehaald. Zij brachten Domela’s gedachtengoed over op de arbeiders, zij spraken Fries.’’

Rode bibliotheek

Hun portretten omringen de ‘rode bibliotheek’ van de plaatselijke afdeling van de Sociaal Democratische Bond (SDB). Die is speciaal voor ‘Verzet is Tijdloos, Opsterland in het spoor van Domela Nieuwenhuis’ weer opgericht.

Namens de SDB zat Domela als eerste socialist in de Tweede Kamer. De gelegenheidsbieb staat vol met vergeelde, doorlezen, soms bijna uiteenvallende boeken. De rode stip op de rug markeert het genre: socialisme. Dat won in de Zuidoosthoek van Friesland snel terrein vanwege de beperkte rol van de kerk in de regio.

Verzet is van alle tijden, verklaart Verhoef de tentoonstellingstitel. ,,Er zal altijd onrecht zijn. En mensen zullen altijd in verzet blijven komen. Denk aan de veenarbeiders, de Tweede Wereldoorlog, maar ook aan de Arabische Lente en de gele hesjes. Het houdt nooit op.’’

Aan vitrines doet het museum in deze ruimte niet. De tentoonstellingswaar ligt uitgestald op 120 pallets. ,,Veel van deze mannen waren timmerman’’, legt Verhoef uit. ,,Ik vond dat je dat moest ruiken.’’

Niet alleen maar mannen

Aanleiding tot de expositie was uiteraard de 100ste sterfdag van Ferdinand Domela Nieuwenhuis. En 100 jaar vrouwenkiesrecht, benadrukt de museumcoördinator. ,,Ik wilde niet alleen mannen aan de muren.’’

Op een paneel prijkt een foto van de Gorredijkster afdeling van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht. Die is gemaakt tijdens de grote demonstratie in Amsterdam in 1916 ‘voor gelijkstelling van man en vrouw in de grondwet’. Met erop Tietje Geerts van der Zwaag, dochter van Geert Lourens van der Zwaag, redacteur van het socialistische weekblad De Klok en de eerste socialistische gedeputeerde van Friesland.

Onderschat de rol van de vrouw in die tijd niet in de strijd tegen sociale, economische misstanden, haalt Verhoef aan. Annigje Tromp en Janneke Binnema waren appèlmeester in respectievelijk Nij Beets en Appelscha.

Naoorlogse geestverwanten

Een rode lijn leidt de bezoeker via de tweede zaal met naoorlogse geestverwanten van Domela, zoals de communist Gerrit Roorda uit Tijnje en Volkshogeschooloprichter en wethouder Jaring van der Wielen, naar Rindert van Zinderen Bakker. Hij heeft een permanente stek op de bovenverdieping, bij de drukpers van De Klok .

Van Zinderen Bakker is de grondlegger van de arbeidersbeweging in Zuidoost-Friesland en was de tweede socialistische wethouder van Nederland. Hij liet op de verjaardag van koning Willem III de rode vlag aan de kerktoren van Gorredijk wapperen. Omdat het stormde, durfde niemand het dak op om het doek binnen te halen.

Onder meer langs deze plek komt de rode wandelroute, die speciaal voor deze tentoonstelling is samengesteld. ‘Van Zinderen Bakker’ doet de startplek van de tocht, het museum, zondag aan. Dan komt hij de tentoonstelling openen die tot en met 15 november duurt. ,,Daarna moet Domela plaatsmaken voor een andere rode man met baard, misschien wel de sociaalste van allemaal’’, zegt Verhoef. ,,Sinterklaas.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Opsterland
Domela
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct