Grondeigenaar Harry Zeeuw van der Laan (tussen de laarzen door te zien) bekeek gisteren met andere betrokkenen de nieuwe natuurpercelen aan het Alddjip.

Alddjip oogst nieuwe lap natuur

Grondeigenaar Harry Zeeuw van der Laan (tussen de laarzen door te zien) bekeek gisteren met andere betrokkenen de nieuwe natuurpercelen aan het Alddjip. Foto Rens Hooyenga

Het Alddjip is weer een beetje meer onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Gisteren is 39 hectare natuurland - ingericht en wel - teruggegeven aan de eigenaren.

Vroeger deed water in het Alddjip (of Koningsdiep) er dertig dagen over om van Bakkeveen naar zee te stromen. Niet zo lang geleden was dat in drie dagen al gepiept, zo strak en gestroomlijnd was de waterafvoer geregeld.

Sinds 2007 doet de provincie er veel aan om de vaart er weer uit te halen. Streven is om het Alddjip als kronkelbeek, compleet met vistrappen en natuuroevers, te laten opnemen in het Natuurnetwerk Nederland (voorheen beter bekend als de Ecologische Hoofdstructuur). De uitvoering is belegd bij de gebiedscommissie Koningsdiep, die in samenwerking met de streek, natuurorganisaties en de gemeente Opsterland in 2027 zo’n 700 hectare natuur rond de beek zou moeten opleveren.

De commissie is op de helft, zegt voorzitter Tineke Jagersma. Rond Beetsterzwaag zijn verschillende grootgrondbezitters ingestapt met 150 hectare en er is ondertussen in deelprojecten 200 hectare opnieuw ingericht bij De Poasen en Hemrikkerscharren-Zuid. Voor de resterende 350 hectare – vooral rond de boven- en middenloop van de beek - zijn plannen in voorbereiding. Jagersma: ,,Rekkenje mar dat wy in lange azem ha. Wy meitsje it ôf.’’

Ze zei dit gisteren bij de oplevering van 39 hectare nieuwe natuur tussen Hemrik en natuurgebied De Poasen. De provincie deed hier zaken met Staatsbosbeheer en drie particuliere grondeigenaren: Katy en Piers van der Sluis van Landgoed ’t Kopje, Erica de Groot-Riemers en Harry Zeeuw van der Laan. De agrarische bestemming van een flink deel van de grond is afgekocht en de provincie nam het voortouw bij de herinrichting.

Water vasthouden

Om het gebied meer water te laten vasthouden zijn sloten gedempt of ondieper gemaakt. Dat helpt om grond- en kwelwater naar boven te halen, zodat schraallandplanten als holpijp en grote boterbloem kunnen floreren. De bosrand van ’t Kopje is uitgedund om een natuurlijker overgang tussen grasland en bos te krijgen. Daar horen libellen en andere insecten en ook vogels van te profiteren.

Natuurgedeputeerde Douwe Hoogland overhandigde de grondeigenaren een beheersovereenkomst, waarin is vastgelegd waaraan zij zich voortaan moeten houden. ,,We moeten de sloten ondiep houden en de grond beheren als vochtig hooiland’’, zegt Harry Zeeuw van der Laan, die 2,5 hectare inbracht. De verplichtingen zijn te overzien, zegt hij. ,,Onze grond was al schraalland met volop zegge, moerasvergeet-mij-nietjes en blauwe knoop. Er vliegt en springt al van alles.’’

Hoogland prees degrondeigenaren en hoopt dat de onderhandelingen met boeren in het resterende Alddjip-gebied net zo goed uitpakken. Biodiversiteit kan heel goed onderdeel zijn van een agrarisch verdienmodel, betoogde de gedeputeerde. ,,Ik tink dat we dêrmei yn de eksport in foarsprong ûntwikkelje kinne. De lânbou is de drager fan ús lânskip. As we de ferbining mei de natuer witte te meitsjen, kinne we noch hiel grutte stappen sette om yn 2027 út te kommen wêr’t wy wêze wolle.’’

Schoner water, minder nutriënten

Het Alddjip is een van de wateren waarvoor Friesland bijzondere zorg heeft volgens de Kaderrichtlijn Water (KRW). Dit is een Europees maatregelenpakket voor de bescherming van oppervlakte-, grond- en drinkwater. Provincie en Wetterskip Fryslân willen tussen 2022-2027 57 miljoen euro investeren in een nieuw maatregelenpakket. Daarover kunnen burgers en belanghebbenden volgend jaar meepraten.

Veel maatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit zijn gericht op een natuurvriendelijk beheer en inrichting van wateren, met plantrijke oevers en vispassages. Waar eerder de focus vooral op de grote wateren lag, wordt de blik straks meer gericht op het polderwater. Provincie en Wetterskip willen met boeren aan de slag gaan om het weglekken van nutriënten (stikstofverbindingen en fosfaat) en chemicaliën terug te dringen.

Volgens dagelijks-bestuurslid Otto van der Galiën van het Wetterskip is er de afgelopen jaren al behoorlijk winst geboekt: ,,De ynstream fan stikstof is hiel bot ôfnommen en it fosfaat stiicht yn elts gefal net mear.’’ Gedeputeerde Douwe Hoogland zegt dat boeren kunnen rekenen op hulp en subsidie voor het tegengaan van de verspilling van meststoffen. ,,Mar we ferwachtsje lanlik ek wol wat fan de dongwetjouwing.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct