Met het vernietigen van de natuurvergunning voor een nieuwe koeienstal in Ee heeft de bestuursrechter in Groningen een bom gelegd onder de nieuwbouw van stallen in heel Nederland.

De rechter stelt dat het maar helemaal de vraag is of nieuwe emissie-arme stallen ook werkelijk minder ammoniak uitstoten. Op papier gaat de Regeling Ammoniak en Veehouderij (RAV) ervan uit dat stallen met roostervloeren, luchtwassers, mestschuiven en mestrobots schoner zijn, maar de laatste jaren is daar steeds meer twijfel over.

Luchtkasteel

Het RIVM zette er al in 2016 vraagtekens bij en ook het Centraal Bureau voor de Statistiek vermoedt dat de milieu-effecten van emissie-arme stallen worden overschat. ,,Het geloof van onze regering in milieutechniek is een luchtkasteel’’, zegt advocaat Valentijn Wösten, die namens de Vereniging Leefmilieu, de organisatie Mobilisation for the Evironment (MOB) en omwonenden de natuurvergunning voor de stal in Ee aanvocht.

Volgens hem gaan de regering, en in dit geval de provincie Fryslân, ervan uit dat de intensivering van de landbouw door kan gaan met behulp van milieutechnologie. Door de toepassing van technologische oplossingen worden staluitbreidingen mogelijk gemaakt.

Grote gevolgen

Dat geeft politici de kans om beslissingen over de krimp van de veehouderij vooruit te schuiven, zegt Wösten. ,,De berekende milieuwinst, die nog helemaal niet zeker is, wordt gebruikt om meer dieren in stallen toe te staan.’’

De Land en Tuinbouw Organisatie (LTO) en boerenorganisatie Agractie erkennen inmiddels dat de uitspraak grote gevolgen kan hebben voor veehouders in heel Nederland. De schrik is groot. De LTO bestudeert de beslissing en wil volgende week in overleg met minister Carola Schouten van Landbouw en Natuur.

Hoger beroep

Door de uitspraak wordt het vrijwel onmogelijk om nog natuurvergunningen voor nieuwe stallen te verlenen, denkt Wösten. Maar vooralsnog gaan de provincie en de betrokken melkveehouder hoogstwaarschijnlijk in hoger beroep bij de Raad van State. ,,En dat wordt een pittige strijd’’, aldus de raadsman.

,,Dan kom je in ambtelijke krochten terecht met berekeningen tot op vier cijfers achter de komma. Het openbaar bestuur zal kosten noch moeite sparen om de Raad van State met rapporten te kunnen bekogelen.’’

De laatste uitspraak van de bestuursrechter over de bouw van de stal voor 90 koeien in Ee is er één in een lange rij. Tot drie maal toe kreeg de provincie Fryslân het deksel op de neus toen ze een natuurvergunning aan de maatschap Keegstra wilde verlenen.

Effecten

Keer op keer kreeg het provinciebestuur te horen dat het onvoldoende rekening hield met de stikstofgevoelige natuur in het nabijgelegen Lauwersmeergebied. En nu valt de bestuursrechter ook over het niet meenemen van de effecten van de bouw van een mestopslag, het weiden van de koeien, en de stikstofuitstoot door het vrachtverkeer van en naar de boerderij.

De ligboxstal in Ee die door de uitspraak van de bestuursrechter zoveel opschudding veroorzaakt is niet eens heel groot. En hij is al vrijwel klaar. De maatschap Keegstra, die van 63 naar 90 koeien wilde groeien, heeft de bouw op eigen risico doorgezet. In maart 2019 vroegen de Keegstra’s een natuurvergunning voor de nieuwe stal aan en in april 2020 liet de provincie weten dat die op stapel stond.

Een maand later echter kwamen buurtbewoners, de organisatie Mobilisation for the Environment en de Vereniging Leefmilieu tegen dat voorgenomen besluit in het geweer. Volgens hen werd niet voldaan aan de Natuurbeschermingswet.

De provincie hield niettemin voet bij stuk. Ook wees ze een verzoek voor een bouwstop af, omdat er volgens het provinciehuis ,,zicht was op legalisatie’’.

‘Eindeloos getreiterd’

Keer op keer ontmoetten de partijen elkaar daarna bij de bestuursrechter. En nu staat er in het buurtschap Dykshoarne aan de Tibsterwei een stal die de hele Nederlandse regelgeving op scherp zet.

Keegstra zei in oktober vorig jaar dat hij zich ,,eindeloos getreiterd’’ voelde. Maar MOB-raadsman Wösten, de buren en de Vereniging Leefmilieu stelden dat de provincie de wet Natuurbescherming al jaren niet serieus neemt. Volgens hem stond het provinciebestuur Keegstra willens en wetens toe om zonder vergunning een stal neer te zetten. ,,Daarmee raak je aan het gezag van het openbaar bestuur. Dan kom je aan de rechtsstaat.’’

De vergunningen voor andere nieuwe stallen ,,liggen door deze uitspraak ver achter de horizon’’.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Noardeast-Fryslân
Agrarisch / Landbouw
Stikstof
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct