In Dokkum is zaterdag een historische bierpaal in hedendaagse vorm onthuld door burgemeester Johannes Kramer (midden) van Noardeast-Fryslân en directeur Hans Groeneweg van Museum Dokkum, die voor de gelegenheid de koperen bieremmer uit de collectie ter beschikking stelde.

Historische bierpaal met modern tapkraantje

In Dokkum is zaterdag een historische bierpaal in hedendaagse vorm onthuld door burgemeester Johannes Kramer (midden) van Noardeast-Fryslân en directeur Hans Groeneweg van Museum Dokkum, die voor de gelegenheid de koperen bieremmer uit de collectie ter beschikking stelde. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Dokkum heeft weer een bierpaal aan de gracht. Dit historische werktuig in moderne uitvoering verwijst naar de rijke bierbrouwersgeschiedenis van de stad.

,,It liket der net op’’, roept stadshistoricus Warner Banga plagend over het Diepswal in Dokkum. Hier, tegenover Stadsbrouwerij Bonifatius, wordt zaterdagochtend in klein comité een eigentijdse versie onthuld van een historische putstoel, in de volksmond bierpaal genoemd. Er stond altijd eentje iets verderop langs de gracht, voor de deur van café-restaurant Halve Maan, het pand waar heel vroeger brouwerij ‘het half Maentie’ gevestigd was.

Negentien brouwerijen

Het herplaatste historische werktuig, dat eigenlijk meer een kunstwerk is, verwijst naar de rijke biergeschiedenis van Dokkum. In 754 brouwden enkel de monniken van de net gestichte Bonifatiusabdij het Dokkumer bier. Later namen particuliere brouwers dit over.

Op het hoogtepunt, rond 1700, waren er negentien grote en kleine brouwerijen actief in de binnenstad. Minder dan in Leeuwarden, maar meer dan in welke andere Friese stad dan ook. In 1876 werd de laatste brouwerij, die van Ivo Hansma, gesloten.

Zuiver water

De putstoel of bierpaal was een hefboominstallatie op de wal en werd gebruikt om het water voor het bier naar de brouwerijen te transporteren. Want dat water werd destijds niet rechtstreeks uit de vieze stadsgracht geschept, vertelt Banga, die samen met Piet de Haan het geschiedenisboek Bierbrouwen in Dokkum schreef. Voor het bier gebruikten de Dokkumer brouwers het zuivere water uit de Bonifatiusbron, net buiten de stadswallen.

Op pramen - waterschuiten - werd het bronwater in houten kuipen naar de brouwhuizen vervoerd. Via de putstoel takelden de brouwers het water een verhoging op, alwaar het in een goot boven de weg liep en zo de brouwerij in stroomde.

Biermuseum

Banga, maar ook de initiatiefnemers van de stichting Dockumer Biergilde, hadden het liefst een zo oorspronkelijk mogelijke replica van een bierpaal geplaatst. ,,Wy woenen graach in echte hawwe’’, zegt de historicus tijdens de onthulling. ,,Mar dy bewegende dielen en dy goaten oer de dyk, dat seach de gemeente net hielendal sitten.’’

Dus nu staat er een kunstwerk, een houten paal met een uit roestvrijstaal gesneden bierkraantje aan de top ontworpen door Frank van Dijk. Hij runt samen met zijn broer Remco en kompaan Berend Wouda de Stadsbrouwerij Bonifatius, waar experimenteel wordt gebrouwen.

De kelder van dit café annex brouwerij wordt binnenkort gerestaureerd zodat de bescheiden brouwinstallatie hier naartoe kan verhuizen en er op de eerste verdieping ruimte komt voor een ‘microbiermuseum’, volgens Frank van Dijk het kleinste biermuseum van Nederland.

Initiatief

Het herplaatsen van de putstoel en de komst van het museumpje zijn onderdeel van het project ‘Van Bonifatius tot Biergeschiedenis’, een initiatief van de stichting Dockumer Biergilde om de biergeschiedenis van de stad meer voor het voetlicht te brengen. Dat de nieuwe bierpaal werkt, bewijst de ontwerper door vanaf een oude platbodem via het bierkraantje - waar een katrol tussen zit - een bronzen emmer uit de laatste historische brouwerij omhoog te takelen. Zonder water geen bier.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct