Quinten van Doorn zit al twee maanden zonder uitkering. ,,Ik heb soms de neiging om ergens wat te stelen.'' FOTO NIELS WESTRA

Wajonger tussen wal en schip: 'Soms heb ik de neiging om wat te stelen'

Quinten van Doorn zit al twee maanden zonder uitkering. ,,Ik heb soms de neiging om ergens wat te stelen.'' FOTO NIELS WESTRA

Quinten van Doorn uit Leeuwarden dreigt dakloos te worden nu het UWV zijn Wajonguitkering heeft stopgezet en de gemeente hem een uitkering weigert. Beide instanties wijzen naar elkaar, iets wat vaker voorkomt, volgens zijn advocaat.

De 28-jarige Leeuwarder Quinten van Doorn, die een autistische stoornis heeft als gevolg van een aangeboren hersenafwijking, krijgt sinds 2010 een Wajonguitkering. Sinds 2013 verblijft de jongeman met enige regelmaat in de Dominicaanse Republiek, een land waar hij vroeger vaak met zijn ouders kwam, naar eigen zeggen ,,om medische redenen’’, omdat hij zich hier geestelijk beter voelt.

Volgens de wet mag dit. Wel geldt er een meldingsplicht bij het UWV. De eerste keer verzuimden Van Doorn en zijn moeder dit te melden, ervan uitgaande dat het volstond dat zij bereikbaar was als zijn bewindvoerder. Op een oproep voor een gesprek, die vervolgens kwam, reageerde ze wel. Maar Van Doorn was er niet, waarop de uitkering halverwege 2014 werd stopgezet wegens ‘twijfel over de rechtmatigheid’. Dat jaar daarna, de jongeman verbleef opnieuw in het Caribische land, onderhield zijn moeder haar zoon financieel.

In het najaar van 2015 keerde hij terug naar Nederland en verbleef hij achtereenvolgens bij zijn oma in Zeewolde en in de Leeuwarder nachtopvang. Hij vroeg opnieuw Wajong aan en de uitkering werd hervat.

Maandenlang ‘nietsdoen’ in de Dominicaanse Republiek

Sindsdien verblijft Van Doorn jaarlijks maandenlang in de Dominicaanse Republiek, en geeft dat naar eigen zeggen iedere keer volgens de regels door aan het UWV. ,,Wat ik daar doe? Hetzelfde als in Nederland: niets. Maar hier word ik gek als ik de hele dag thuis moet zitten. Dan krijg ik de neiging om mijn deur in te trappen. Daar voel ik me minder geprikkeld. Ik word rustig als ik daar naar de zee kijk, en het leven is er een stuk goedkoper.’’

Afgelopen juli stelde het UWV opnieuw een onderzoek in, naar aanleiding van ‘onduidelijkheden over verblijf’. Eind september kreeg Van Doorn bericht dat de instantie had besloten de Wajong per direct stop te zetten, omdat uit onderzoek zou zijn gebleken dat hij in februari 2016 niet in Nederland woonde. Het UWV concludeerde dat Van Doorn sindsdien zijn hoofdverblijf in de Dominicaanse Republiek heeft. Van Doorn bestrijdt dat: ,,Heel 2016 was ik in Nederland. Er is geen sprake van emigratie. Mijn hoofdverblijf is gewoon in Leeuwarden. Het UWV weet dit al vanaf 2013.’’

Hij werd doorverwezen naar de gemeente, waar hij een bijstandsuitkering kon aanvragen. Maar hier kreeg hij nul op het rekest. ,,Omdat ik volgens de gemeente recht heb op een Wajonguitkering moest ik maar contact opnemen met het UWV.’’

Van het kastje naar de muur

Van het kastje naar de muur dus. Intussen zit Van Doorn, die zelfstandig in een appartement in het Leeuwarder centrum woont, al twee maanden zonder geld. Eind augustus kreeg hij zijn laatste uitkering. Sindsdien heeft hij zijn huur niet betaald, evenmin als gas en licht. ,,Het is dus wachten tot ik eruit gezet word.’’ Voedsel heeft de eerste prioriteit. Zijn moeder, die ook van een uitkering leeft, heeft hem bijgestaan waar ze kon, maar loopt nu ook tegen grenzen aan. ,,Hoe ik aan eten kom? Op zondag ga ik naar het Aanloophuis in de Bagijnestraat, daar krijg ik dan een paar broodjes en twee appels. Laatst kreeg ik van de kerk een zak krentenbollen. Ik sprokkel hier en daar wat bij elkaar.’’

Omdat Van Doorn nu geen recht heeft op een uitkering maar wel een woning heeft, kan hij ook geen aanspraak maken op minimaregelingen, een pakket van de Voedselbank of maaltijden van het Leger des Heils. Ten einde raad nam hij contact op met wethouder Sjoerd Feitsma (inkomen, armoedebeleid), maar die verwees hem ook door naar het UWV. ‘U heeft recht op een Wajonguitkering, de gemeente kan hierin niets voor u betekenen’, meldde de gemeente hem via mail. ,,Je wordt er moedeloos van. Soms heb ik de neiging om ergens wat te stelen, maar daar zijn de gevolgen me te groot voor.’’

Hulp van advocaat

Toen zijn sociaal werker bij Amaryllis ook niet verder kwam met de instanties, riep Van Doorn de hulp in van een advocaat.

,,Dit is een typisch voorbeeld van een burger die geslachtofferd wordt door de overheid. Het UWV kan besluiten een uitkering stop te zetten en een burger mag daar bezwaar tegen maken, maar in de tussentijd moet je wel ergens van leven. Als de gemeente die rol oppakt en bijstand biedt, is er niks aan de hand. Maar als de gemeente weigert, ontstaat er een probleem’’, zegt Jeroen Achterveld, advocaat bij de Friese Rechtshulp.

Achterveld zegt momenteel drie vergelijkbare casussen in behandeling te hebben. ,,Dan heb je het dus over mensen die maanden zonder uitkering zitten. Ze houden op met het betalen van huur en leven van zorgtoeslag, huurtoeslag of een lening. Op een gegeven moment moet je dan je woning uit, wat de overheid ook heel veel geld kost.’’

De advocaat spreekt van ,,fikse problematiek’’. ,,Ik heb bij de rechter bezwaar gemaakt tegen het besluit. Maar zo’n bezwaarprocedure duurt meestal drie, vier maanden. In die periode komen mensen financieel helemaal klem te zitten. Ik heb het idee dat de overheid zich in het algemeen wat starder opstelt in dit soort situaties. Vroeger kon je nog wel eens wat regelen met een telefoontje, zodat dergelijke zaken sneller behandeld worden bij de rechtbank.’’

Inmiddels is er een zittingsdatum bekend. Op 6 november daagt Achterveld het UWV en de gemeente voor de rechter, in Groningen. Van Doorn vroeg een financiële tegemoetkoming om de griffierechten en een treinkaartje te kunnen betalen. ,,De gemeente neemt acht weken de tijd voor een beslissing daarover. Dan is de rechtszaak dus al voorbij.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct