Meinte Kloetstra voor de supermarkt aan het Cambuurplein in Leeuwarden. ,,In de supermarkt lopen mensen met een boog om elkaar heen, je ziet mensen bang zijn. Welkom in mijn wereld!, dacht ik."

Voor mensen met een psychose is corona-angst heel herkenbaar: 'Welkom in mijn wereld'

Meinte Kloetstra voor de supermarkt aan het Cambuurplein in Leeuwarden. ,,In de supermarkt lopen mensen met een boog om elkaar heen, je ziet mensen bang zijn. Welkom in mijn wereld!, dacht ik." FOTO NIELS WESTRA

Ervaringsdeskundige Meinte Kloetstra (40) strijdt tegen stigmatisering van mensen met psychische kwetsbaarheid. De ommekeer in zijn herstel kwam toen hij weer werd gezien als een mens en niet als een lopende diagnose, zegt hij.

,,Heel bizar”, vertelt Meinte Kloetstra in het Leeuwarder kantoor van AanZet, een Friese vrijwilligersorganisatie waar mensen met een psychische of sociale kwetsbaarheid werken. Het begin van de coronacrisis was akelig herkenbaar voor hem. ,,In de supermarkt lopen mensen met een boog om elkaar heen, je ziet mensen bang zijn. Bij mij was het paranoïa, ongegronde angst voortkomend uit mijn psychose. Welkom in mijn wereld!, dacht ik.”

Kloetstra is ervaringsdeskundige in opleiding, hij loopt stage bij AanZet. De vrijwilligersorganisatie lanceert zaterdag 13 juni een website met filmpjes, podcasts en verhalen van mensen die te maken hebben gehad met psychische en sociale problematiek. Doel is het taboe op deze kwetsbaarheid te doorbreken en stigma’s tegen te gaan.

De ervaringsverhalen worden verteld met behulp van een methode die psycholoog Robert Gagné in 2004 ontwikkelde: de vier fasen van herstel, overweldigd, verzet, lerend en acceptatie. Wetenschap over de fase van een herstelproces geeft mensen houvast, zo is gebleken. ,,Deze fases doorloop je niet chronologisch. Herstel is ook niet hetzelfde als genezing”, verduidelijkt coach Coby de Vries.

Fase 1: Overweldigd

Een van die verhalen is dat van Meinte Kloetstra. Hij werd geboren in Leeuwarden, groeide vanaf zijn vijfde bij zijn moeder op in Bolsward en keerde in de puberteit terug bij zijn vader in Leeuwarden. ,,Mijn moeder had een nieuwe vriend, dat zag ik niet zo zitten.” Meinte gold als de studiebol van het gezin met drie jongens en een meisje. Hij was ,,de slimme dude” die het atheneum volgde, maar in het laatste jaar ging het mis. Meinte was begonnen met blowen. ,,Pubers doen alles wat los en vast zit, je had de drinkers en de blowers. Blowen was mijn ding, ik deed dat een beetje stiekem.”

Toen zijn vader ernstig ziek raakte en uiteindelijk kwam te overlijden, vluchtte de gevoelige Meinte, toen 18 jaar, in het blowen. ,,Mijn vader was net als ik nu heel groot. Een streng, geweldig figuur. Ik zag hem verschrompelen van heel groot naar heel klein”. Gaandeweg kreeg Meinte last van stemmen in zijn hoofd die hem uitscholden. Hij werd paranoïde, kreeg waangedachten en wist niet meer te onderscheiden wat echt was en wat niet.

,,Ik weet nog heel goed dat ik op een feestje was en dat de mensen die daar waren dat in de gaten hadden. Ze gingen vervelend tegen me doen. Blijkbaar ging er een knop om, er was even een waas, ineens was de hele kamer leeg, terwijl er wel twintig mensen waren.” Later kreeg hij te horen dat de aanwezigen heel bang van hem waren geworden. Daar schrok hij weer van. ,,Zo ben ik helemaal niet, ik werd bang van mezelf, ging me opsluiten. Wist ik veel wat een psychose was.”

loading

Fase 2: Verzet

Het duurde zo’n driekwart jaar voor Meinte zich liet behandelen. Zijn moeder en zus hadden hem zover gekregen dat hij zich vrijwillig liet opnemen in Franeker. ,,Mijn zogenaamde vrienden en contacten reageerden stigmatiserend. Ineens was ik gek, schizofreen. Ik werd uitgekotst door iedereen”, blikt hij terug. Dat verraste hem niet, maar dat ook de zorg hem zo benaderde had hij niet voorzien. ,,Ik werd als lopende diagnose behandeld, niet als mens gezien. Zo’n stigma uit de zorg, dat was niet fijn. Ik kreeg te horen dat beschermd wonen en de sociale werkplaats het hoogst haalbare voor mij waren. Dat pikte ik niet, dat interpreteerde ik als: je leven is voorbij. Ik zat nog vol dromen en idealen!”

De ommekeer kwam van zijn zusje en een van zijn broers. ,,Zij behandelden mij als Meinte, als broertje. Mijn broer maakte grappen, mijn zusje kletste erop los. Ze zagen me gewoon als mens, waardoor ik weer in mijn rol als broer kon komen. Ik dacht, wow, ik kan gewoon weer Meinte zijn. Ik begon ook weer grapjes te maken.”

Het betekende dat hij na vijftien maanden opname weer naar huis kon, terug naar Leeuwarden. Hij brak met zijn oude ‘vrienden’, hield met één echte jeugdvriend contact en besefte dat hij het van zijn familie moest hebben. ,,Iedereen vult zijn herstel zelf in, ik creëerde een stabiele, veilige omgeving.” Daar hoorde ook de regelmaat van een baan bij. Meinte ging aan de slag als postbezorger, zes jaar lang.

Totdat hij herontdekte hoe leuk hij lezen en studeren vond, toen hij zijn zusje een keer hielp bij haar studie. Hij begon een hbo-studie rechten in Groningen en ging op kamers. ,,Blijkbaar heb je daar blowhuizen en drankhuizen, ik zat in een blowhuis.”

Dat brak hem op. Toen er iets vervelends gebeurde in zijn omgeving kreeg hij een terugval. Hij was eerder al gestopt met medicatie (antipsychotica) en vluchtte andermaal in de wiet. ,,Ik was uit mijn stabiele omgeving, dat was ik vergeten.”

Op zijn 27ste belandde hij in dezelfde situatie als negen jaar eerder in Leeuwarden. ,,Ik baalde ervan, alles was weg.” Hij liet zich opnemen in Groningen, maar in die kliniek werd drugs gebruikt, vertelt hij. ,,Ik bleef psychotisch en liep weg.”

Twee maanden was hij spoorloos voor zorg en familie. Hij weet er zelf erg weinig meer van en vond zich terug op een bankje in Amsterdam. ,,Ik had even een helder moment en precies genoeg geld voor een treinkaartje naar Leeuwarden.”

Fase 3: Lerend

Zijn moeder en zus waren bij het weerzien geëmotioneerd en boos tegelijk. Terug naar de GGZ kon Kloetstra niet. ,,Want ik was aanspreekbaar. Maar ik kreeg wel een persoonlijk begeleider, die me behandelde als mens en niet als diagnose.” Huis, baan en leven werden tot zijn verrassing snel weer opgebouwd. Hij volgde een mbo-opleiding tot assistent-kok en bleef als stagiair hangen bij een cateraar in Heerenveen, zo goed beviel hij.

Tussendoor had hij zich dankzij zijn begeleider laten herdiagnosticeren. ,,Schizofrenie kon volgens hem niet kloppen, dan heb je je hele leven medicatie nodig. Ik kreeg een gesprek met een psychiater, in een uur was het klaar. Ik bleek psychosegevoelig bij gebruik van cannabis en drugs, dat was voortschrijdend inzicht. Dat had ik graag eerder geweten, maar het gaf me ook vertrouwen: als ik zorg dat ik niet blow, blijft het goed gaan.”

Bij de cateraar in Heerenveen deed Kloetstra ,,prachtig werk”. ,,Je bent onvervangbaar, maar toch proberen we je te vervangen”, kreeg hij niettemin na vier jaar van de financiële man te horen.Het bedrijf hoefde door gedeeltelijk behoud van Wajong-uitkering eerst maar 50 procent van zijn loon te betalen, vervolgens 75 procent en nu was het moment aangekomen dat ze 100 procent moesten ophoesten.

,,Ik werd te duur, ze wilden weer iemand met een gedeeltelijke uitkering. Achteraf had het UWV dit nooit mogen toestaan. De jobcoach die ik later kreeg zei dat ik gewoon genaaid was.”

Fase 4: Acceptatie

De ‘naaistreek’ betekende wel dat Meinte iets nieuws ontdekte, iets dat perfect bij hem past: de opleiding tot ervaringsdeskundige. ,,Dit is echt een passie. Al zal ik met mijn verhaal maar één persoon in de wereld hoop op herstel geven, dan ben ik al blij. Dit geeft mij kracht. Ik vind het echt bizar, maar van een vloek is een zegen gemaakt.”

Zijn persoonlijk begeleider ziet Meinte al zeven jaar niet meer als cliënt. ,,Nee, op een gegeven moment zei hij: ‘we hebben het alleen maar gezellig, daar is het niet voor’.” Hij kan zichzelf redden, wat niet betekent dat hij soms geen moeilijke perioden doormaakt, zoals bij de uitbraak van het coronavirus.

,,Je ziet mensen bang zijn in de supermarkt. In het begin had ik dat ook, maar dat heb ik van me af kunnen zetten”, vertelt hij. Het verlies van structuur door het sluiten van het kantoor van AanZet, tot vorige week, was ook niet makkelijk. ,,Veel mensen om me heen sloten zich op. Ik dacht, ho! Dat is niet goed, dat heb ik ook ervaren. Een mens is een sociaal dier. Pas toch op: of je wordt gestoord, of je krijgt corona. Als ik moet kiezen, geef mij dan maar corona.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Psyche
Interview
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct