De lockdown verstikt de stad. Achter dichte winkeldeuren stapelen onverkochte spullen zich op. Gerrit Jan Faber van Intersport Luxen in Leeuwarden: ,,Als Jaap van Dissel roept dat we tot en met juni in lockdown moeten, denk ik: hoe moet ik blijven leven?’‘ Zijn vrouw Babette: ,,Onze winkel is net Pompeï. Alles is stoffig. Iedereen is weggevlucht.’‘

Het is tijd. Ze willen praten. Gerrit Jan Faber: ,,We hebben er echt naartoe geleefd.’‘ Zijn vrouw Babette: ,,Ik heb er wel een beetje buikpijn van.’‘ Gerrit Jan: ,,Het kan niet anders. Mensen moeten weten wat er gebeurt.’‘

Laatst nog hadden ze een vergadering met collega-winkeliers over de gevolgen van de lockdown. De zorgen zijn groot en de verwachting is dat er straks gaten in de binnenstad zullen vallen.

Maar het valt niet mee om erover te vertellen. Gerrit Jan: ,,Vraag aan ondernemers hoe het gaat en ze zeggen altijd ‘goed’. Dat is een psychologisch proces. Je moet uitstralen dat het goed gaat, want dat trekt klanten. Ondertussen wordt de middenstand uitgeroeid. Het DNA van de stad verandert en mensen hebben het niet in de gaten.’‘

O zeker, ze krijgen heus bezorgde vragen. Maar of iedereen ook echt snapt wat er gebeurt? Gerrit Jan: ,,Er wordt keihard gezegd: Maar jullie krijgen toch overheidssteun? Of mensen zeggen: Och joh, de winkeliers worden toch wel gered. En als ik dan vertel hoe we er echt voorstaan roepen ze: Dat méén je niet Gerrit Jan. Maar ik meen het wel. En ik heb het gevoel dat politici en gewone mensen niet doorhebben waar lokale ondernemers nu mee worstelen.’‘

Ramvol magazijn

Ze zitten achterin de zaak die al sinds 1955 in handen is van de familie. Badkleding hangt voor het grijpen, tegen de wand staan sport- en wandelschoenen maar er is niemand die iets past. Alleen verkoopster Grietje snelt voorbij, met een telefoon aan haar oor en eentje in haar broekzak. ,,We sturen u een tikkie en dan krijgt u alles thuisbezorgd’‘, zegt ze schijnbaar in het luchtledige.

Net als in de gigantische distributiecentra van Bol.com doen nu ook de winkeliers in de Nederlandse binnensteden aan orderpicking. Ze verzamelen bestellingen van klanten en sturen ze op of brengen ze zelf langs. ‘Bezorgen of afhalen? Bel ons’, roept een affiche op de deur van Intersport Luxen.

Helpt het, dat klanten hun spullen nu bij de deur mogen ophalen? Babette en Gerrit Jan schieten bijna in de lach. ,,Nee joh.’‘ Stel je even voor, zegt Gerrit Jan, dat iemand op de stoep een doos schoenen in ontvangst neemt en ze buiten op straat gelijk past. En stel je voor dat de schoenen toch een maat groter of kleiner moeten. Dan mogen ze niet ter plekke worden geruild. ,,Terugsturen moet via de post. Dat is toch idioot?’‘

Ondertussen stapelen de dozen met de spullen voor het nieuwe seizoen zich op. Het magazijn van de zaak zit ramvol. De dozen staan links, ze staan rechts, ze rukken zelfs op tot in de winkel.

Luxen Intersport is een grote zaak. Een franchise-zaak met een regiofunctie die via internet ook klanten in heel Nederland bedient. Gerrit Jan: ,,Toen Babette en ik het bedrijf twintig jaar geleden van mijn ouders overnamen hebben we ervoor gekozen om puur en alleen sportartikelen te verkopen. Dat werkte meteen heel goed. Omdat we zo’n groot sportassortiment hebben komen mensen die iets speciaals zoeken vaak bij ons terecht.’‘

En nu betalen ze dus de prijs voor dat uitgebreide aanbod. ,,We weten niet meer waar we met de spullen naartoe moeten. Voor dit winterseizoen hadden we voor 200.000 euro ingekocht maar er is voor ongeveer 10.000 euro verkocht.’‘

loading

Verplicht om af te nemen van Adidas en Nike

,,Met alles wat je in de winter verkoopt financier je de inkoop voor de zomer’‘, zegt Babette. ,,Maar de winkel wordt voller en voller. En een andere inkooporganisatie kan misschien nog tegen een Chinese producent zeggen, stop maar met maken, we betalen niet meer. Maar die luxe hebben wij niet. Als wij spullen bestellen worden die min of meer speciaal voor ons in China gemaakt. En vervolgens zijn alle franchise-winkels van Intersport ook verplicht om de spullen af te nemen en te betalen. Zo hard is de wereld gewoon, zeker bij grote merken als Nike en Adidas.’‘

Gerrit Jan: ,,Je wordt gewoon gemangeld.’‘

Babette: ,,We zijn slaaf.’‘

Laatst nog, toen ze samen hardliepen, zeiden ze de woorden tegen elkaar, op het ritme van hun passen. Babette: ,,On-der-daan. Slaaf. On-der-ge-schik-te.’‘

In de aanloop naar de tweede lockdown voelde het ineens alsof ze steeds sneller naar beneden gleden. ,,Als klanten vroegen: Kunnen die schoenen niet goedkoper, kan er niet iets van de prijs af, dacht ik: Jullie hebben geen idéé’‘, zegt Babette.

Gerrit Jan: ,,Toen de horeca half oktober dicht ging en de sluiting van de winkels ook in de lucht hing, werden sommige klanten die in de zomer nog leuk tegen je waren ineens agressief. En zelf werden we ook anders. Je krijgt enorme stress. Je denkt: wanneer moeten wij ook dicht. De spanning liep op. Korte lontjes overal. Ik dacht: dit gaat op de harses verkeerd met de maatschappij.’‘

,,Moeilijke klanten horen erbij’‘, zegt Babette. ,,Soms knippen mensen, als ze het labeltje verwijderen, per ongeluk ook in de stof van de broek. En dan komen ze terug en klagen ze: Er zit een gat in, ik wil een nieuwe. Dat gebeurde altijd al. Maar het werd dit jaar erger. Extremer.’‘

Even naar nul en weer opbouwen

Echt hoor, bezweren ze. De eerste lockdown konden ze hebben. Babette: ,,We hadden alle begrip. We dachten: we gaan even naar nul en dan gaan we weer opbouwen. Als we maar hard blijven zwemmen redden we het.’‘ Gerrit Jan: ,,Maar nu denk ik: Hoe eindigt dit?’‘

Hij kan de cijfers van de zaak dromen. Met een strak gezicht: ,,Toen de horeca op 15 oktober dichtging begon de neergang. Tussen half oktober en half december leden we een winkelomzetverlies van bijna een ton. En vanaf half december tot 10 februari draaiden we in vergelijking met het jaar ervoor een winkelomzetverlies van haast vierhonderdduizend euro.’‘

Dan heb je het dus over een achteruitgang van in totaal vijf ton, rekent hij voor. ,,En als de lockdown verlengd wordt tot 1 april komt daar nog eens een verlies van 290.000 euro bij.’‘

Wat dat betekent? ,,Ons pensioen, ons spaargeld, is op. Na dik tien weken in de tweede lockdown leven we bij de gratie Gods van de schuldeisers. De laatste centen lopen weg.’‘ En de overheidssteun van drie keer 9500 euro en straks mogelijk nog 120.000 euro extra (,,als de Europese Commissie de regeling tenminste goedkeurt’‘) helpt daar geen lieve moedertje aan.

Gelukkig gloorde er even licht toen franchiseorganisatie Intersport deze maand een leverstop van tien dagen regelde. En het hielp ook toen Intersport vlak daarna de betalingstermijn voor bestellingen wist op te rekken. Gerrit Jan: ,,Normaal moeten we binnen tien dagen betalen maar nu is die termijn verruimd naar tussen de 45 en 90 dagen.’‘

loading

‘Ik slaap maar twee tot drie uur door’

Dat geeft eventjes lucht maar kun je je voorstellen, zegt hij, dat het stak toen bijzondere opsporingsambtenaren drie weken geleden door de winkelramen stonden te kijken of ze zich binnen wel aan de regels hielden? Het voelt alsof hij aan alle kanten wordt ingesnoerd.

Gekmakend is het. ,,Ik slaap twee tot drie uur door, maar de rest van de nacht lig ik wakker. Het maalt maar door mijn hoofd: Hoe komt het? Hoe redden we dit financieel? Hoe houd ik mijn team heel? Sterker dan Babette heb ik mijn vrijheid nodig. Deze lockdown trek ik me persoonlijk aan.’‘

,,Ik zie hem worstelen’‘, bekent Babette. ,,Ik geloof wel dat onze winkel deze crisis zal overleven maar als ik naar Gerrit Jan kijk denk ik wel eens: pleeg alsjeblieft geen zelfmoord.’‘

Hij: ,,Ik denk aan de cijfers. En aan onze verantwoordelijkheid. Er eten vijftien mensen van ons bedrijf en ik wil iedereen in dienst houden want als de maatregelen van tafel zijn hebben we weer een mooi, stevig bedrijf. Maar de persconferenties van Mark Rutte en Hugo de Jonge zijn elke keer een nekslag. We willen weten waar we aan toe zijn, maar we horen telkens dat we het opnieuw drie weken moeten volhouden. En ondertussen blijven de leveringen binnenkomen he? Waar moeten die van betaald worden?’‘

Babette: ,,De eerste keer maakten we de winkel klaar voor de heropening op 19 januari. Toen dat niet doorging, rekenden we op de 10de februari. En nu maken we de winkel klaar voor 2 maart en hebben we het hele winterseizoen gemist.’‘

Praten en mediteren

Gerrit Jan: ,,Als Jaap van Dissel van het RIVM tussen neus en lippen door op televisie roept dat we met zijn allen tot en met juni in lockdown moeten denk ik: Hoe moet ik blijven leven? Gelukkig heb ik een coach die me leert hoe ik alles buiten mezelf kan houden zodat het weer goed voelt in mijn buik en de ellende niet in mijn hoofd gaat zitten.’‘

Hij weet nu dat hij moet praten. Moet mediteren. Op zijn ademhaling moet letten. ,,En dat ik mezelf moet voorhouden dat ik op deze crisis geen vat heb.’‘

,,Hardlopen helpt ook’‘, merkt Babette. ,,Maar ik voel zelf dat ik er ineens weer erger aan toe ben dan twee weken geleden. Ik word onrustig van al dat ad-hoc werken. Van de telefoon die telkens gaat. Van de onzekerheid en de spanning. Alles loopt door elkaar. Het is zo vormeloos allemaal.’‘

Gerrit Jan: ,,Mijn coach zegt: Als je in het drijfzand wegzakt is je eerste neiging om heel hard te gaan spartelen. Maar alleen als je de rust bewaart kun je je hoofd boven water houden.’‘

Hoop op 2 maart

Kalm blijven is dus het devies. Ze houden het vizier gericht op 2 maart. Want alles staat of valt met die datum, zeggen ze. Als ze op 2 maart op afspraak klanten mogen ontvangen is er weer hoop.

Zij: ,,Het kan. We hebben een winkel van 1200 vierkante meter. We hebben schermen en ontsmettingspompjes, we weten welke voorzorgsmaatregelen we moeten nemen. Echt alles staat klaar.’‘ Hij: ,,We zijn veiliger dan de supermarkt. In de non-food-retail zijn bijna geen mensen met corona besmet.’‘

,,Natuurlijk draaien we met zo’n gedeeltelijke openstelling nog steeds minder omzet’‘, erkent Babette. ,,Maar ons bestaan wordt op die manier wel weer menswaardiger.’‘ Gerrit Jan: ,,We hebben een afsprakensysteem als bij de dokter. We kunnen alles managen. En de regering moet erop durven vertrouwen dat ondernemers ook geen corona willen. We laten echt niet honderd man door de winkel knallen. Maar het lijkt wel alsof ze in Den Haag denken dat we ons niet aan de afspraken zullen houden. Beklemmend vind ik dat. Dat wantrouwen tegen ondernemers doet echt pijn.’‘

Babette: ,,Ik ging iets bezorgen bij een vaste klant en die vertelde dat ze weer ging verhuizen en dat ze nieuwe badkamertegels aan het uitzoeken was. Dat stak me. Ik dacht; waarom mag je wel in een winkel tegels uitzoeken en moeten wij dicht?’‘

loading

Meer omzet uit internet

O ja, knikken ze. Ze verkopen heus nog via internet. De internetverdiensten van de sportzaak zijn sinds de tweede lockdown van 5 à 10 procent naar 20 procent van de totale bedrijfsomzet gestegen. Maar meer groei zit er niet in, weet Gerrit Jan. ,,Onze klanten willen in de winkel in de watten worden gelegd. En wij willen dat zelf ook. Daar hebben we vanaf het begin op ingezet.’‘

Breek hem de bek niet open over internetwinkelen. Winkelen via het wereldwijde web is ,,een drama’‘, vindt hij. ,,Je krijgt dezelfde klant maar met een ander gedrag. Mensen bestellen drie maten en sturen twee terug. Soms zelfs krijgen we spullen terug met de blubber eraan en dan moeten we zeggen: dit kunnen we niet terugnemen.’‘

Babette, die als sportpodoloog gespecialiseerd is in het kijken naar de voeten en de houding van sporters: ,,Onze trots is dat we mensen kunnen laten lopen. We doen veel aan blessurepreventie en we zetten alles op alles om klanten de juiste schoenen te bezorgen. Maar ik zie nu dat mensen online heel anders bestellen. Ze kiezen op kleur en hebben geen idee of die schoen die ze kopen ook geschikt is voor hun lijf en hun houding. Dat vind ik zo jammer. Het voelt niet goed. Je zou ze bijna gaan bellen om te vragen: zou je dat nou wel doen?’‘

Hun wereld is dus veranderd. En iedereen mag weten hoe moeilijk ze alles vinden. Gerrit Jan, bezorgd ineens: ,,We klinken niet zielig toch?’‘ Babette: ,,Het gaat ons niet alleen om onze eigen zaak. Wij staan model voor heel veel andere ondernemers. En als de middenstand uit de steden verdwijnt, als ondernemers straks omvallen, is het maar afwachten of we er iets voor terugkrijgen.’‘

Daarom willen ze vertellen wat ze meemaken. Daarom openen ze hun boekhouding voor dit verhaal. En daarom ook kijken ze binnenkort weer vol spanning naar de nieuwste persconferenties over de corona-maatregelen. Gerrit Jan: ,,De gemiddelde Nederlander is in deze coronacrisis 5,6 kilogram aangekomen. Dat komt door al die pizzakoeriers die af en aan rijden. En door de Mc Donalds die nog wel gewoon open is. Dan denk ik: Laat ons alsjeblieft onze sportspullen verkopen. Laat mensen rennen en wandelen.’‘

Gaan ze het redden? Ook als ze onverhoopt toch tot april dicht moeten blijven? Hij: ,,Je weet dat dan de schuldeisers komen. Maar wij gaan geen prooi worden. Als het echt niet anders kan sluiten we de tent. En ja, we zijn een Vennootschap Onder Firma, dan gaan we niet alleen zakelijk maar ook privé failliet. Dan ga we drie zware jaren een schuldentraject in en dan hebben we nul pensioen.’‘

Maar vooralsnog rekenen ze erop dat ze ondanks alles toch weer op zullen krabbelen. Gerrit Jan na een korte stilte: ,,Er is een gezegde he? ‘De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’. Maar de laatste tijd denk ik wel vaak: Zulke sterke schouders hebben we nou ook weer niet.’‘

Klaar. Dat is eruit. Zijn gezicht breekt open. ,,Echt, ik ben zo opgelucht. Ik ben zo blij dat we dit verteld hebben.’‘

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Serie De binnenstad kraakt
Coronavirus
Aanrader van de redactie
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct