Mario in de gezinskamer van de gevangenis. FOTO PI LEEUWARDEN

Papa zit dan wel in de gevangenis, maar voor een kind blijft hij een held

Mario in de gezinskamer van de gevangenis. FOTO PI LEEUWARDEN

‘Heb jij al een aftershave voor de stoerste papa gekocht?’ Via reclames op de radiostations en advertenties in folders kun je niet om Vaderdag heen. Voor kinderen van gedetineerde ouders is het een zware dag. Zij kunnen geen ontbijt op bed verzorgen.

,,In plaats van dat ze in huis cadeautjes verstoppen, staan kinderen voor een kille gevangenispoort met een cadeautje dat ze vaak niet eens mee naar binnen mogen nemen’’, zegt Martina Meter, gezinsfunctionaris bij de penitentiaire inrichting (PI) in Leeuwarden . Dat levert beteuterde gezichten op. Al dat harde werk, helemaal voor niets. ,,Gelukkig gaan de inrichtingen in het Noorden daar wel steeds soepeler mee om. Als er zelfgemaakte cadeautjes worden meegebracht, volgt overleg met Meter of iets wel of niet naar binnen mag. ,,Het moet makkelijk te controleren zijn en mag bijvoorbeeld geen glas bevatten.’’

De coronacrisis maakt het allemaal nog een stuk erger. Gedetineerden ontvangen al maanden geen bezoek. Een vader-kinddag in aanloop naar Vaderdag was vanwege de strenge maatregelen niet toegestaan. Voor velen is het gebrek aan bezoek nog erger dan de detentie zelf. ,,Ik heb mijn kinderen, als je Skype niet meerekent, sinds 11 maart niet gezien. Het is loodzwaar’’, vertelt Mario (54), die vanwege privacy niet met zijn achternaam wordt genoemd.

Hechte band

Hij is gedetineerd op de zogenaamde vadervleugel in de Leeuwarder bajes. Deze vleugel, waar plek is voor 12 tot maximaal 24 vaders, maakt onderdeel uit van het project gezinsbenadering. Daarbij staan het kind en de rol die de vader in de opvoeding speelt, centraal.

Normaal gesproken is er op de vadervleugel ruimte voor vaders met kinderen tot 17 jaar. Voor Mario, die twee twintigers heeft, is maatwerk geboden. ,,Dat komt omdat wij als gezin een heel hechte band hebben. De kinderen wonen ook nog thuis bij hun moeder.’’

Het leefklimaat op de vadervleugel is anders dan in de rest van de gevangenis. Er heerst rust, er is geen geschreeuw. Gedetineerden maken praatjes met elkaar en wisselen tips uit en zoeken steun bij elkaar. Zeker nu er geen bezoek mogelijk is, is er meer toenadering tot elkaar.

Postzegels kopen

,,Sommige vaders op de vleugel hopen heel erg dat ze met Vaderdag een kaartje krijgen, maar ik zeg dan wel dat ze reëel moeten zijn en nergens op moeten hopen’’, zegt Mario. ,,Een kaart betekent voor een gedetineerde veel meer dan voor een jong kind, die snapt dat niet altijd. Maar voor een kind is 10 minuten videobellen beter. We hebben hier ook vaders zitten wiens gezin geen geld heeft om een postzegel te kopen. Nou, dan sturen wij hen een kaartje met een aantal postzegels erin. Zo proberen we elkaar te helpen.’’

Op de vadervleugel is het dagprogramma anders dan op de reguliere afdelingen in de gevangenis. De vaders krijgen bijvoorbeeld trainingen gericht op ouderschap Ze kunnen zelf een cake bakken voor hun kinderen als die op bezoek komen. ,,Vaders zijn dan zo trots als een pauw dat ze dat doen.’’ Een ander voordeel van de vadervleugel is de gezinskamer waar gedetineerden gebruik van kunnen maken, mits dat is opgenomen in een speciaal plan van aanpak.

Goed gesprek

Volgens Mario, die nog 2,5 jaar vast zit voor een drugsdelict, heb je dan echt iets om naar uit te kijken. In de gezinskamer staat een bank, een eethoek, een keuken en er is speelgoed voor kinderen. Het is de enige plek in de gevangenis die gezelligheid uitstraalt. Het is ook de manier om goede gesprekken met je gezin te voeren, vindt Mario. In een grote bezoekzaal waar je elkaar niet mag aanraken, ligt dat anders. ,,Daar praat je heel anders, omdat er meer mensen om je heen zitten. Dan voer je geen persoonlijke gesprekken en laat je geen traan. Je mag niet even je kind troosten.’’

loading  

Mario heeft zelf geen jonge kinderen meer, in tegenstelling tot de meesten op de vaderafdeling. Wel zag hij ze voor de coronacrisis iedere week. Het gezin heeft een hechte band en die is niet verminderd sinds hij in de gevangenis zit. ,,Mijn vrouw en ik zijn 34 jaar bij elkaar. Ze kan nu wel bij me weggaan natuurlijk, maar dat zie ik niet gebeuren’’, grapt Mario. Ook al is hij op afstand, Mario probeert nog altijd een goede vader te zijn door zijn dochter met school te helpen en zijn zoon van werkadvies te voorzien. ,,Ik wil ze blijven stimuleren goed hun best te doen.’’

Een gedetineerde vader wordt in de PI al gauw geconfronteerd met een lastige keuze: want wat vertel je aan je kind? Mario kwam er, ook omdat zijn kinderen al twintigers zijn, eerlijk voor uit. Maar wie een kind heeft dat te jong is om te snappen waarom papa weg moet, vertelt weleens dat hij naar een booreiland is om te werken. ,,Vanuit de inrichting is er geen richtlijn over hoe hier mee om te gaan’’, zegt Meter. Wel adviseert ze gedetineerden wat ze wel of niet kunnen zeggen. ,,Het is net als met het verhaal van Sinterklaas: het blijft niet leuk om te horen dat je door je ouders bent voorgelogen.’’

'Een kind is in feite ook veroordeeld door de daden van de vader'

Nu de coronacrisis langer en langer duurt, wordt het voor kinderen steeds zwaarder hun vader niet te zien, merkt Meter op uit haar contact met de moeders. ,,Contact via Skype was in het begin even leuk, maar een meisje werd boos dat ze haar vader niet mocht zien.’’ Bezoek is inmiddels weer mondjesmaat toegestaan, maar de gezinskamer blijft voorlopig nog op slot. Fysiek contact is uit den boze, om besmettingen binnen de muren te voorkomen.

Wie op bezoek wil, komt in de algemene zaal achter plexiglas terecht. Haast ondraaglijk voor een vader die zijn kinderen al maanden niet heeft kunnen vasthouden in de gezinskamer. ,,Bij een regulier bezoek is fysiek contact sowieso niet toegestaan’’, weet Meter. ,,Het kind mag niet bij papa op schoot. Ze steken dan de handjes over het tussenschot, maar dat mag niet.’’ Het zorgt voor gefrustreerde reacties bij het kind en verdriet bij de vader. Want waarom wil je mij niet vasthouden, vraagt het kind zich af. ,,Wij zien ze als boef, maar voor kinderen is hun papa een held, geen crimineel. Dat is schrijnend om te zien. Een kind is in feite ook veroordeeld door de daden van de vader.’’

loading  

Voor het personeel van de inrichting was de gezinsbenadering wel wennen, stelt Meter. Bij het project, dat sinds 2017 loopt, wordt meer gekeken naar de mens en niet alleen naar het delict dat iemand heeft gepleegd. Bewaarders kunnen er goed mee omgaan, vindt Mario. ,,We krijgen hier op de vleugel bijvoorbeeld altijd wat extra tijd om afscheid te nemen van onze familie.’’

Deze week mocht Mario de inrichting verlaten om de uitvaart van zijn stiefvader bij te wonen. Normaal gesproken mag dat niet omdat het geen directe familie betreft, maar voor Mario werd een uitzondering gemaakt. ,,Dat komt door mijn goede gedrag en omdat ik hier op de vadervleugel zit. Daar ben ik ze erg dankbaar voor.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct