Neergestoken activist Zarza: 'Ik ga door, al is het met één oog'

Op 19 juni werd de Leeuwarder Sadegh Zarza (64) door een man (38) aangevallen met een mes. Voor het eerst vertelt Zarza zelf over het incident.

,,Mijn lippen en mijn gebit daar voelen net alsof ik bij de tandarts vandaan kom’’, zegt Sadegh Zarza (64) op de bank in de woonkamer van zijn huis. Een van de vele mes-uithalen van zijn aanvaller doorboorde zijn rechterwang tot in zijn keel. Vermoedelijk is daarbij een zenuw geraakt, waardoor zijn gezicht deels is verlamd. ,,Vanaf deze kant tot aan deze kant’’, zegt hij als hij zijn hand over de rechterkant van zijn hoofd strijkt. Of het ooit herstelt, is nog onduidelijk. Evenals of hij ooit nog kan zien met zijn rechteroog, waarin hij ook is geraakt. ’s Nachts slaapt Zarza moeilijk. Door de pijn. ,,Maar ook om wat in mijn hoofd zit. Waarom is het gebeurd? De gebeurtenis komt steeds terug.’’ Die gebeurtenis en de voorgeschiedenis weet hij zich grotendeels haarfijn te herinneren.

Een week of drie voor het incident, vertelt Zarza, nam een oud-klasgenoot uit Iran contact met hem op. ,,Vijftig jaar geleden zaten we met elkaar op de middelbare school. We hebben altijd een heel goede vriendschappelijke relatie gehad. Toen hij belde, begon hij over leuke tijden op school. Hij zei: ‘Mijn zoon is in Nederland. Hij wil graag hartspecialist worden.’ En hij wilde wat hulp. Ik zei tegen hem: ‘Jouw zoon is mijn zoon’.’’ Een paar keer belde Zarza met de zoon. Ook tegen hem sprak hij familiare woorden. ,,Ik zei tegen hem: ‘Je bent hetzelfde als mijn kinderen’.’’

Een dag voor het incident zei de zoon dat hij graag eens echt kennis wilde maken. De volgende dag kwam hij vanuit Rotterdam naar Leeuwarden, Zarza’s woonplaats. ,,Ik had tegen mijn vrouw gezegd: ‘Probeer maar wat lekkers te maken voor het eten’.’’ Toen Zarza in zijn Mercedes bij de taxistandplaats bij het station in Leeuwarden aankwam, belden ze kort met elkaar. ,,Hij zei: ‘Ik zie jou’. Hij zat bij de taxi’s. Ik heb de knop van de deur ingedrukt, zodat die openging.’’

De man kwam binnen via de geopende passagiersdeur, maar ging niet zitten. ,,Hij had een bosje met een stuk of zes, zeven tulpen in de hand. Ik zei nog: ‘Ach, die bloemen hoeven niet.’ En toen liet hij de bloemen vallen en begon hij te steken.’’ Onmiddellijk, zegt Zarza. ,,Mijn hoofd, buik, borst, mijn handen’’, vertelt hij, terwijl hij het voordoet met zijn hand. Keer op keer is het raak. Met zijn linkerarm probeert hij de steken af te weren. De arm zit vol met oppervlakkig geheelde wonden. De pink is verlamd. ,,Ik heb de deur opengemaakt en mensen om hulp gevraagd: help, help.’’ De aanvaller liep om de auto heen en begon te steken vanaf de andere kant. Ergens tijdens een van de vele uithalen brak het mes. ,,Toen hij hier stak’’, zegt Zarza als hij zijn hand naar de bovenkant van zijn hoofd brengt, ,,ging het mes kapot.’’ Een pure afslachting, zo lijkt het. Broer Taher Zarza (58), die huisarts is, telt later 21 steekwonden. ,,Ik zag dat mijn kant van de auto vol met bloed was’’, zegt Zarza. ,,Ik was honderd procent voorbereid op de dood. Ik dacht niet dat ik dit zou overleven. Ik dacht dat het een kwestie van seconden was.’’

‘Ik was honderd procent voorbereid op de dood’

Als Zarza half uit de auto ligt en de verdachte verderop wacht op de politie om zich te laten arresteren, komt een vrouw Zarza te hulp. Of het de medewerkster van restaurant Loetje is aan de overkant, die zich – zo is te zien op filmbeelden – over de man ontfermt, weet hij niet. Wel weet hij dat de vrouw hard drukt op zijn buik om het bloeden te stelpen. ,,Het deed heel erg pijn. Maar ik wil haar heel graag vanuit mijn hart bedanken.’’ De ambulance hoort Zarza nog wel, maar daarna valt hij weg, waarschijnlijk vanwege al het bloed dat hij heeft verloren. In het ziekenhuis komt hij weer even bij. ,,Ik weet dat het medisch personeel zei: ‘Niet bang zijn. We zijn bezig, we redden jou.’ Toen had ik het heel koud.’’ Een uur of vier, vijf wordt Zarza volgens broer Taher geopereerd.

Voorafgaand aan het steken heeft de verdachte iets gezegd. ,,Maar ik weet niet wat. Ik zei tegen hem: ‘Waarom doe jij zo? Ik heb jou niks gedaan’.’’ De verdachte bekende bij zijn eerste verhoor dat hij zijn slachtoffer wilde doden, omdat hij Zarza en de Democratische Partij van Iraans Koerdistan (KDPI), waarvan Zarza lid is, de dood van vier vrienden verwijt.

Net als zijn familie eerder, zegt ook Zarza zelf dat die verklaring een verzinsel is. Het Iraanse regime zit erachter, volgens Zarza, omdat hij ooit een belangrijk KDPI-lid was. De partij wil meer onafhankelijkheid voor Koerden in Iran. Een andere optie is voor hem uitgesloten. ,,Omdat ik geen problemen had met die jongen. De enige organisatie, of systeem of iets. die met mij problemen heeft is het Iraanse regime.’’ De Iraanse ambassade in Den Haag ontkende eerder dat Iran achter de aanslag zit.

‘Ik heb bewust gekozen om mijn leven voor de Koerden te geven’

Dat Zarza werkelijk een belangrijke figuur is, blijkt uit een paar foto’s aan de wand in de woonkamer. Op de foto’s is hij vastgelegd met onder andere Jalal Talabani, de eerste president van Irak na Saddam Hoessein. Een deel van de gefotografeerden is niet meer in leven. Zarza’s oom en voormalig KDPI-leider Abdul Rahman Gassemlou bijvoorbeeld, die in 1989 werd gedood bij een aanslag toen hij voor besprekingen tussen Iran en de Koerden in Wenen was. Of diens opvolger Sadegh Sharafkandi, die in 1992 in Berlijn is vermoord. Op een foto heeft Zarza een AK-47 in handen. Tot een verwonding door de mortierscherf halverwege de jaren tachtig was hij commandant van ,,soms wel negenhonderd of duizend’’ peshmerga in Iran. De verwonding zorgde voor een verlamming in zijn been, waarna hij vluchtte naar Nederland.

De afgelopen weken stond de telefoon roodgloeiend. ,,Duizenden reacties’’ kreeg Zarza naar eigen zeggen van over de hele wereld. Over veiligheidsmaatregelen wil de familie niets zeggen. Wel willen de broers Sadegh en Taher, en hun neef Hussein Madjidi (52), de huidige voorzitter van de Nederlandse KDPI en aanwezig bij het gesprek, graag kwijt dat ze zich de mond niet laten snoeren. Sadegh: ,,Ik heb bewust gekozen om mijn leven voor de Koerden te geven en tot mijn laatste adem zal ik hiermee doorgaan.’’ Even later, met een voorzichtige lach: ,,Vroeger met twee ogen, nu met één.’’

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct