Kunstenaar Marten Winters: 'Hartstikke jammer dat Ja Jongu Nee Juh! bij het Zaailand verdwijnt'

Ja Jongu Nee Juh. Foto: Jacob van Essen

,,Ik vind het gewoon jammer.” Dat zegt kunstenaar Marten Winters over het verdwijnen van ‘Nee Jongu Ja Juh!’ en ‘Ja Jongu Nee Juh!’ Dinsdag worden ze van de rechtbank en het appartementencomplex aan het Zaailand verwijderd.

Ze waren bedoeld als tijdelijk kunstwerk in het kader van Culturele Hoofdstad. Maar ze mochten na 2018 blijven staan. ,,Ik hoopte gewoon dat ze er voor altijd zouden blijven”, zegt Winters, die de teksten samen met Aad van Altena bedacht en op de beide gebouwen liet plaatsen. ,,Je hebt alleen weinig invloed op wat anderen willen. Dat respecteer ik, want ik vond het al bijzonder dat het mocht.”

De reden dat de rechtbank de letters niet langer op haar dak wil, is technisch van aard. ,,In samenspraak met het Rijksvastgoedbedrijf hebben we besloten de termijn voor de letters niet te verlengen omdat er een nieuwe glazenwasinstallatie op het dak moet worden gemonteerd en dat kan niet als de letters er staan”, verklaart Anno Rijpkema van de Rechtbank Noord-Nederland.

De kreten ‘Ja Jongu Nee Juh!’ en ‘Nee Jongu Ja Juh!’ verdwijnen niet helemaal: ze gaan naar het oude Postsorteercentrum aan de Snekertrekweg. ,,Dat moet je zien als een tijdelijke opslagplek”, zegt Winters, ,,want ze waren speciaal gemaakt voor het Zaailand. De plek van de rechtbank, de plek van het plein en de ontmoeting en het Fries Museum waarover ook iedereen een mening heeft, ongeacht welke tentoonstelling er te zien is.”

De spreuken die nu een kleine drie jaar te zien zijn, hebben volgens Winters het plein veranderd. ,,Je ziet ze overal terugkomen. Bijvoorbeeld als het NOS Journaal verslag doet van een rechtszaak, dan zie je de letters op de achtergrond. We hebben alles bijgehouden waarin of waarop ze verschenen.”

De nieuwe plek bij het oude postsorteercentrum is tijdelijk, aldus een persbericht van de provincie. Dat suggereert dat de spreuken terugkomen. Maar of dat werkelijk zo is? ,,Je moet een plek vinden waar het kan, de letters zijn wel 2 meter hoog. En de spreuken passen bij het Zaailand. Maar of ze ergens anders ook op hun plek zijn? Misschien moeten we ze maar recyclen, dat we er andere woorden van maken die ergens anders passen. We zijn er druk op aan het broeden.”

'Ze zijn er juist gekomen om de taal zichtbaar te maken'

‘Iconisch’

Siart Smit was in 2018 projectleider van Lân fan Taal en zo betrokken bij Sichtberens: het project waar Ja Jongu Nee Juh! deel van uitmaakte. ,,Formeel klopt het dat de pandeigenaren tijdelijke toestemming hebben verleend voor het project. Aan de andere kant is het zo bij Leeuwarden gaan horen dat het zonde is dat het weggaat. Je zou bijna kunnen zeggen dat de woorden ‘iconisch’ zijn: je ziet ze altijd en overal opduiken, in publicaties over Leeuwarden, op televisie. Ze horen nu al echt bij de stad.”

Ook Oeds Westerhof, voormalig directeur ‘legacy’ of wel nalatenschap van Culturele Hoofdstad, betreurt het verwijderen van de spreuken. ,,Ja, het was tijdelijk bedoeld, maar ze hebben een waarde gekregen die meer duurzaamheid verdient. Het is bij uitstek een uitdrukking die past bij de stad. En ze hebben een mooie plek op het plein. Het geeft het Zaailand een bepaalde luchtigheid en vrolijkheid.” Juist nu de discussie over het belang van de zichtbaarheid van de Friese taal wordt gevoerd, is het volgens Westerhof extra spijtig dat ze verdwijnen naar het oude Postsorteercentrum. ,,Ze zijn er juist gekomen om de taal zichtbaar te maken. Jammer dat dit icoon voor het nieuwe beleid om het Fries zichtbaar te maken van deze plek verdwijnt.”

,,Ja, dat is it ek. Ek al wisten wy dat dit projekt einig wie”, zegt gedeputeerde Sietske Poepjes. ,,It leafste hie ik it permanent stean litten. En dat it no krekt op it momint fan de diskusje oer de sichtberens fan it Frysk fuortgiet, is spitich.’‘

,,Ze blijven in de stad en krijgen nu een nieuwe plek in het Spoordok, voorlopig bij het postsorteercentrum. Als gemeente zijn we blij met deze locatie, want de komende tijd gaan we het gesprek aan met de stad over de ontwikkeling van dit gebied. We hopen dat ‘JA JONGU NEE JUH!’ en ‘NEE JONGU JA JUH!’ aan dit gesprek een inspirerende bijdrage kunnen leveren”, reageren de wethouders Hein de Haan en Kuiken.



Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Culturele Hoofdstad