De toename van huidkanker en de schroom bij een deel van de patiënten om plekjes te behandelen waren altijd al problemen maar deze zijn door corona verergerd. Twee dermatologen geven er dinsdag een online lezing over voor de Medische Publieksacademie UMCG.

Er was al jaren iets geks aan de hand met huidkanker. De meeste mensen weten wel dat ze beter niet kunnen bakken in de zon, de zonnebank dienen te mijden en flink zonnebrandcrème moeten smeren. Maar ze gedragen zich daar niet naar. We blijven maar zonnen. En zelfs als er een tumor wordt ontdekt stellen sommige patiënten het weghalen daarvan het liefste uit.

Misschien komt het wel doordat de meest voorkomende vormen van huidkanker niet dodelijk zijn. De aantallen patiënten met huidkanker nemen wel fors toe maar er gaan niet veel meer mensen aan dood dan pakweg tien jaar geleden.

Er zijn wel ernstige vormen van huidkanker, zoals melanoom en het zeldzame merkelcelcarcinoom. Die kunnen uitzaaien en zelfs vrij jonge mensen het leven kosten.

Maar de meest voorkomende vormen van huidkanker zijn relatief onschuldig; het basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Je krijgt er nare bloederige wonden van op je huid maar alleen de grote uitzonderingen gaan uiteindelijk dood aan plaveiselcelhuidkanker.

Dat maakt ook dat een deel van de patiënten vrij lang blijft rondlopen met verdachte plekken op zijn huid. Dat was voor de coronacrisis al het geval maar is erger geworden door de lockdown. De huidkankerbehandelingen gaan gewoon door tijdens de crisis, net als de meeste andere kankerzorg. Vrij veel patiënten besloten echter uit zichzelf om niet naar de dokter of het ziekenhuis te gaan.

1000 melanoomgevallen weg

,,In 2020 zijn naar schatting duizend melanomen minder gezien dan het gemiddelde van 2015 tot 2019’’, zegt dermatoloog Emöke Rácz. ,,Dat betekent dat er helaas veel mensen met een nog niet gediagnosticeerd melanoom rondlopen”, voegt Marjon Wiegman toe, „onze zorg is dat die melanomen pas in een later stadium worden ontdekt en dan een slechtere prognose hebben.”

Een deel van de patiënten hikt nogal aan tegen een gang naar de arts, omdat het weg-snijden van een plekje soms goed te zien blijft. ,,Huidkanker ontstaat vooral op de plekken die het meest in de zon zijn, zoals het gezicht en de handen’’, weet Rácz. ,,Als mensen op tijd naar de dokter gaan is het meestal wel goed te behandelen.”

,,We kijken wel of er andere methodes zijn, maar het blijft toch nodig om gewoon te snijden, al kan het soms ook met een crème of bestraling’’, vervolgt Wiegman. ,,We moeten mensen nogal eens overtuigen dat de plek die ze hebben echt behandeld moet worden, want soms zien ze erg op tegen een litteken in het gezicht.’’

Tijdrovend precisiewerk

Normaal gesproken snijdt de dermatoloog rond de tumor 3 tot 5 millimeter gezonde huid extra weg. Daardoor ontstaan er soms grote littekens.

Daartegen is tegenwoordig wel wat te doen. Met een tijdrovende techniek, de Mohs-chirurgie, lukt het om zo weinig mogelijk huid rond de tumor weg te halen. Met de Mohs-techniek snijdt de arts het eerst krap weg en onderzoekt de snijvlakken meteen.

Patiënten moeten dan tijdens het onderzoek in het ziekenhuis wachten. Na elke keer snijden gaan ze naar de wachtkamer terwijl de snijvlakken onderzocht worden. ,,Soms is het na één keer al goed maar soms moet er wel vijf keer een stukje extra weg. Dat is nogal een belasting’’, zegt Rácz.

Hoewel basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom niet dodelijk zijn omdat ze zelden uitzaaien, is het wel beter de plekjes weg te halen. Ook op hogere leeftijd.

Irriterende plekken

,,We behandelen hier ook veel oudere mensen’’, zegt Wiegman. ,,Dan kun je op een gegeven moment misschien denken: is het wel nodig het weg te halen gezien de korte levensverwachting die iemand nog heeft? Maar we zien toch dat hier ook regelmatig heel oude mensen van boven de 90 jaar komen. Bijvoorbeeld ook mensen met dementie vanuit het verpleeghuis, die last hebben van bloederige, irriterende plekken. Ze zitten er steeds aan, het kan ontstoken raken. Het is dan afwegen wat je dan wel of niet doet, om de patiënt zo min mogelijk te belasten.’’

Het lastige van huidkanker is ook dat het vaak terugkomt als iemand vroeger te veel in de zon is geweest. Wie een keer een plekje heeft, krijgt er vaak meer. ,,Als huidcellen beschadigd raken en mensen zijn op leeftijd, krijgen ze vaak steeds weer nieuwe plekjes, soms wel tientallen.’’

Die plekjes kunnen nogal lelijk zijn in het gezicht. Maar dat blijft een zeldzaamheid en is vooral een risico als mensen te lang wachten. ,,Ook basaalcelcarcinoom of plaveiselcelcarcinoom kunnen dan grote impact hebben op iemands leven’’, zegt Rácz.

Orgaantransplantatie

Een speciale categorie patiënten in het UMCG heeft een orgaantransplantatie ondergaan en moet daarvoor afweeronderdrukkende medicijnen slikken. Het afweersysteem zou anders het nieuwe orgaan afstoten. Bijeffect is wel dat de afweer tegen huidkanker ook wordt onderdrukt. Bij deze groep patiënten kan de minder schadelijke vorm van huidkanker dan wel degelijk tot uitzaaiingen leiden. ,,Voor een deel van die patiënten wordt huidkanker op een gegeven moment het grootste probleem in hun leven. Ze moeten steeds veel smeren en plekjes laten behandelen, en geven soms aan dat ze dat echt vervelend vinden.’’

In het UMCG wordt overigens ook een zeldzamere vorm van huidkanker behandeld, het zogenoemde merkelcelcarcinoom. Dat is de minst voorkomende maar wel meest dodelijke vorm van huidkanker. Het UMCG is één van de vier gespecialiseerde ziekenhuizen voor deze ernstige vorm.

Huisarts of app

De enorme groei van het aantal huidkankerpatiënten plaatst de Nederlandse gezondheidszorg voor problemen. Dermatologen hebben hun handen vol aan het weghalen van de huidkankerplekjes. Steeds vaker behandelen huisartsen daarom de mildere vormen van huidkanker.

Maar het grootste deel komt toch in het ziekenhuis terecht. Het beoordelen van het huidplekje is toch een vak apart. ,,Het kan niet echt goed met alleen een foto’’, zegt Rácz. Dus digitaal laten beoordelen van verdachte huidplekjes blijft lastig.

Er bestaan wel apps die zeggen dat ze in staat zijn huidkanker te onderscheiden. ,,Maar die werken nog niet goed genoeg”, aldus Rácz. „Soms bestempelen ze een plekje onterecht als huidkanker, andere keren herkennen ze een plekje juist niet.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct