De gehakkelde spanner (links) en de geelschouderspanner.

Het wemelt van het leven 's nachts: 'Undersikers binne altyd optein oer wat hjir te finen is'

De gehakkelde spanner (links) en de geelschouderspanner. FOTO LC

De nacht barst van het leven. En dat is heel eenvoudig te meten met een verlichte emmer, bleek zaterdag op de jaarlijkse kennisdag voor natuurvrijwilligers.

Koperuil, koolbladroller, goudgele boorder, duikermot, geelschouderspanner… Een onderzoek naar wat er ’s nachts rondvliegt bij Leeuwarder Golfclub De Groene Ster levert zonder moeite een lijst op van nachtvlinders die nog nooit deze krant mochten halen.

Zaterdagochtend nemen natuurvorsers Jeroen Breidenbach en Jonas Teeuwen – respectievelijk praktijddocent en student aan Hogeschool Van Hall Larenstein – met een groep excursiegangers de proef op de som op de Friese Vrijwilligersdag Natuur.

Mayonaise-emmers

Ze hebben de avond tevoren al speciale led-emmervallen uitgezet rond de golfbaan: aan de waterkant, bij bomen, in struikgewas en op grasland, om te ontdekken of deze biotopen een passende nachtvlinderbezetting hebben. Zulke vallen bestaan uit mayonaise-emmers, met een trechterdeksel waarboven een rij leds gewoon licht én uv-licht uitstraalt.

De lampjes worden gevoed door een powerbank en ingeschakeld door een sensor. Het licht trekt nachtvlinders aan. Als die door de trechter tuimelen, kunnen ze zich verstoppen in eierdozen. 

Richard Zuidersma uit Surhuisterveen en Jaap Schelvis uit Zuiderburen inspecteren ’s ochtends de oogst van de emmers die aan het water stonden. Dat hebben ze vaker gedaan. Ze herkennen vlot het kroosvlindertje, de herfstrietboorder, de koperuil en de heel algemene huismoeder.

Nooit uitgeleerd

Een rafelig lichtbruin vlindertje kost meer hoofdbrekens. Zuidersma: ,,Kun jij hier iets van maken? Hij is vreselijk afgevlogen.’’ Er moet een determinatieapp aan te pas komen, om de krabbenscheermot te kunnen bijschrijven op de scorelijst. Het donkere biesje langs de achtervleugel geeft de doorslag, zegt Schelvis. 

Wie nachtvlinders bestudeert is nooit uitgeleerd, zeggen de twee die beiden de natuur ontdekten als vogelaar. Schelvis was om toen Engelse vrienden een nachtje een mottenval in zijn tuin plaatsten. ,,Ik wist niet wat ik zag. Daar kwamen zo vijftig, zestig soorten uit. Er vliegt zoveel rond je huis, zonder dat je het in de gaten hebt.’’

Nederland telt volgens de Vlinderstichting een slordig 2400 soorten vlinders, waarvan er maar 53 als dagvlinder te boek staan. De rest behoort tot de nachtvlinders, die zijn verdeeld in macro- en microvlinders. Om het ingewikkeld te maken: sommige nachtvlinders vliegen overdag. En het onderscheid tussen micro en macro is ook al niet scherp. De grootste micro’s zijn forser dan de kleinste macro’s.

Golfbanen en biodiversiteit

De emmersteekproef levert op de golfbaan enkele tientallen soorten op die allemaal keurig passen bij de plek waar ze zijn gevangen. Dat viel te verwachten, want de meeste nachtvlinders verplaatsen zich hooguit over 10 meter. ,,Uitschieters zaten er niet tussen, of het moet de gelijnde grasuil zijn. ,,Die zie ik niet vaak’’, zegt Jeroen Breidenbach. Hier spreekt de kenner. Breidenbach gaat geregeld het veld in met lakens en felle lampen en turft dan zo honderd soorten in een nacht. In Limburg ontdekte hij pasgeleden op die manier de gemaskerde bladroller. Die was in ons land nog nooit gespot.

Student diermanagement Jonas Teeuwen uit Frankfurt gaat aan de slag met de scorelijsten. Hij onderzoekt de ‘ecosysteemdiensten’ van golfbanen. Wat kunnen de groene complexen, die doorgaans maar voor de helft zijn ingericht met kortgemaaid gras, betekenen voor de biodiversiteit, CO2-vastlegging en walterfiltering?

Op de golfbaan van de Kleine Wielen staat de biodiversiteit al tien jaar hoog in het vaandel, zegt Corrie van Hilten, van de commissie die waakt over de het GEO-duurzaamheidslabel van de club. ,,Minsken dy’t hjir ûndersyk dogge binne altyd optein oer wat hjir allegear te finen is.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct