Gewoon een ijsje kopen tijdens een fietstocht: het zat er jarenlang niet in bij de familie Dijkstra. FOTO SHUTTERSTOCK

Het gezin Dijkstra uit Leeuwarden leefde jaren op rand van armoede door toeslagenaffaire

Gewoon een ijsje kopen tijdens een fietstocht: het zat er jarenlang niet in bij de familie Dijkstra. FOTO SHUTTERSTOCK

Kinderfeestjes uitstellen, niet op vakantie kunnen en sinterklaascadeaus laten betalen door familie. Het gezin Dijkstra uit Leeuwarden leefde jaren op de rand van armoede door de toeslagenaffaire. ,,Op een gegeven moment moesten we zelfs de spaarpotten van de kinderen plunderen.’’

Janet en Jan Dijkstra (hun echte voornamen zijn bij de redactie bekend) behoren tot de driehonderd Friezen bij wie onterecht de kinderopvangtoeslag werd teruggevorderd, ook wel bekend als de toeslagenaffaire. Ze zijn de enigen die reageerden op de oproep van de Leeuwarder Courant na publicatie hierover vorige week. Zij willen wel graag hun verhaal delen, al houden ze hun volledige naam mede vanwege hun twee kinderen liever geheim.

Slechts enkele jaren maakten hun zoon en dochter, nu 17 en 10 jaar, gebruik van de kinderopvang. De dochter van 2008 tot 2010, de zoon van 2012 tot 2013, beiden twee dagdelen in de week. Hun ouders werkten in die periode voor verschillende werkgevers.

Hoewel beiden zijn opgeleid tot beeldend kunstenaar, werkt Janet meestal als secretaresse in het onderwijs of de zorg, Jan doet veelal uitzendwerk. Dat was nooit een vetpot, maar ze konden er van rondkomen. De ellende begon in 2014 toen ze de kinderopvangtoeslag opzegden. In plaats van een kleine naheffing van te veel betaalde toeslag, kregen ze tot hun verbijstering een boete. Janet: ,,De kinderopvangtoeslag werd teruggevorderd en we hadden geen idee waarom.’’

‘Alles werd teruggevorderd’

Er volgden meer naheffingen; zelfs over 2011, toen ze helemaal geen kinderopvangtoeslag hadden ontvangen, over 2012, 2013: alles werd teruggevorderd. ,,Wij dachten meteen: dit klopt niet. We hadden al die jaren heel weinig inkomsten en minimale kinderopvang gebruikt. Het stond niet in verhouding’’, zegt Janet (53).

Het stel diende meteen een bezwaarschrift in en belde met de Belastingdienst. Jan (56): ,,Maar dan krijg je iemand aan de lijn die het ook niet weet. We moesten in elk geval bewijsstukken opsturen, dus dat deden we. Maar een paar weken later kregen we gewoon een betalingsherinnering alsof we nooit iets hadden opgestuurd.’’

De communicatie met de Belastingdienst verliep uiterst moeizaam, zo ervoeren de Leeuwarders. Een gesprek in levenden lijve met een medewerker van de Belastingdienst in Leeuwarden leverde ook niks op. Jan: ,,Die concludeerde wel dat er iets niet klopte, maar snapte het ook niet.’’

Intussen stapelden de vorderingen zich op in het huishouden dat het toch al niet breed had. ,,En als je niet meer kan betalen, komen er weer incassokosten bij.’’ Pogingen om tot een betalingsregeling te komen, strandden. Janet: ,,De Belastingdienst wilde dat we een paar duizend euro tegelijk terugbetaalden, terwijl wij moesten rondkomen van zo’n 900 euro per maand. We vroegen om een regeling, maar daar werd niet eens op gereageerd.’’

Het jaar 2013 was een dieptepunt. Janet: ,,Toen werden onze zogenaamde schulden opeens verrekend met de inkomstenbelasting en het kindgebonden budget. Mijn vakantiegeld van dat jaar werd ingehouden en meer dan een jaar zorgtoeslag. Dat was heel heftig. We zaten al op het bestaansminimum en dan zijn dit je extraatjes. Onze mazzel was dat we een koophuis hebben met een heel lage hypotheek. Dus geen huurtoeslag die ze konden inhouden.’’

Jan: ,,Als je niet gehoord wordt, kom je op een gegeven moment in een positie dat je er zelf ook niks meer van snapt en gaat twijfelen: ben ik nu gek?’’ Alle stress en aanmaningen leidden er in 2014 toe dat hij ernstige psychische klachten kreeg.

Spaarpotten plunderen

Uiteindelijk waren ze tot en met 2016 bezig om alle toeslagen en boetes terug te betalen. Uit een – met veel moeite – opgevraagd overzicht bleek dat het ging om een bedrag van 7500 euro. ,,Ongeveer evenveel als we ooit aan toeslag hebben gekregen.’’

Na de ‘afbetaling’ lieten ze de zaak rusten, moegestreden. Totdat het onderwerp in 2019 in het nieuws kwam. Janet: ,,Toen dachten we meteen: dit hebben wij ook meegemaakt. Alles kwam weer boven.’’ Ze mailden hun verhaal meteen naar SP-kamerlid Renske Leijten, die de zaak samen met CDA’er Pieter Omtzigt had aangezwengeld.

Het hele gebeuren leidde ertoe dat hun vertrouwen in werkgevers en instanties weg is. Janet: ,,Ik vraag me voortdurend af: hoe heeft dit kunnen gebeuren in een democratie? Nederland is toch geen bananenrepubliek?’’

Maar bovenal heeft de affaire de kindertijd van hun zoon en dochter overschaduwd. Janet: ,,Je zit constant aan geld te denken. Je hebt jonge kinderen en daar wil je een vrolijke tijd mee hebben: een dagje weg of gewoon een ijsje kopen. We zijn een paar jaar niet op vakantie geweest, moesten kinderfeestjes uitstellen en met Sinterklaas kregen ze het minimale aan cadeaus en dat werd dan door de familie betaald.’’

,,We moesten zelfs de spaarpotten van de kinderen plunderen, toen ze een extraatje van oma hadden gekregen. Dan voel je je falen als ouder’‘, vult Jan geëmotioneerd aan.

‘Erkennen fout door Belastingdienst vinden we belangrijkste’

Met het straatfeest kregen de Dijkstra’s de overgebleven hapjes mee naar huis en Jan hoefde toen het niet meer ging zijn contributie voor het koor niet meer te betalen. Allemaal aardig bedoeld, maar het voelde niet goed, zeggen ze. Janet: ,,We zijn ook wel vrienden kwijtgeraakt. Mensen die geen zin hadden om de hele tijd over geldproblemen te praten.’’

Wat de Dijkstra’s vooral dwars zit, is dat ze al die jaren in onwetendheid zijn gehouden over de reden van de terugvordering. Janet: ,,De gastouder van onze dochter is op een gegeven moment overgestapt naar een andere organisatie. Mogelijk was er sprake van een fraudeverdenking of is daar wat misgegaan, ontbrak er een handtekening?’’

Jan: ,,Hoe dan ook is er ergens iets niet goed gegaan en werd dat niet gezien als foutje maar direct als kwade opzet.’’ En dat steekt. Janet: ,,Iedereen kan een foutje maken, maar dan moet je wel weten wat er mis is gegaan en de kans krijgen het te herstellen.’’ Jan: ,,Uiteindelijk wil je gewoon duidelijkheid.’’

Dat het onderwerp nu weer volop in de publiciteit staat, daar putten de Dijkstra’s enige hoop uit. Janet: ,,Ons dossier is nog in behandeling, ze zijn bezig met onze zaak.’’

Jan: ,,Het zou mooi zijn als we het geld terug krijgen, maar de erkenning dat er een fout is gemaakt door de Belastingdienst vinden we veel belangrijker. Dat het niet deugt wat er is gebeurd en dat het niet aan ons lag. Wij zijn financieel niet het zwaarst getroffen, maar het leed was er niet minder om.’’

Ouders die zich herkennen in dit verhaal en niet weten waar ze met hun vragen terecht kunnen, kunnen hulp zoeken via: https://services.belastingdienst.nl/toeslagen-herstel/

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct