Franciske de Vries kijkt met een dubbel gevoel terug op haar werk als GGD-tester. ,,Met een lach en een traan.”

Franciske de Vries (54) nam honderden coronatests af: 'Aan de ene kant zie je onmacht, aan de andere kant dankbaarheid en saamhorigheid'

Franciske de Vries kijkt met een dubbel gevoel terug op haar werk als GGD-tester. ,,Met een lach en een traan.” FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

GGD Fryslân heeft sinds de uitbraak van de coronacrisis meer dan 110.000 mensen getest. Franciske de Vries (54) uit Eagum voerde die tests vanaf het eerste uur uit. ,,Wij kwamen overal binnen.”

Rouwadvertenties waren confronterend. ,,Dan was het: och, die persoon, ja, och. Die heeft het niet eh... levend gered”, vertelt De Vries. Of die maandag dat ze vijf mensen had getest in een verzorgingstehuis en de volgende dag weer kwam en zag dat een oudere man moederziel alleen in een ambulance door mensen in maanpakken in een ambulance werd afgevoerd. Ze krijgt er nog kippenvel van. ,,Afgevoerd, ja. Met niemand van de verzorging erbij, geen naaste, geen bekende... Gelukkig gaat dat met de tweede golf meestal toch heel anders.”

Ze raakt vaker zichtbaar even geëmotioneerd. Bijvoorbeeld als ze vertelt over een jong gezin, waar het onvermijdelijk was dat iemand die week euthanasie ging doen. ,,Dan weet je dat de uitslag van de coronatest bepaalt hoe je afscheid kunt nemen...”

Zo heeft De Vries vele honderden tests gedaan, waar honderden verschillende verhalen aan vast zitten. Toen de coronacrisis zich in maart aandiende, trad ze tijdelijk toe tot het testteam van GGD Fryslân. Als jeugdverpleegkundige was ze vooral met preventie bezig en minder gewend aan dergelijke heftige gebeurtenissen.

Als testafnemer kwam De Vries overal

Het werd een periode om nooit te vergeten. ,,Met een lach en een traan. Aan de ene kant zie je de ellende, de onmacht, aan de andere kant ook heel veel dankbaarheid en saamhorigheid. Of dat je met je koffertje vol beschermingsmiddelen bij een piloot het huis ingaat, je in de gang verkleedt, de gordijnen dichtgaan en dat je dan weer buiten staat en je collega lachend aankijkt: wat ís dit?” In het begin schaamden mensen zich en reden de GGD-medewerkers in onopvallende grijze auto’s. Die houding is compleet veranderd. ,,Nu eisen sommige mensen een test en gaan we soms gewoon met de auto met het logo van de Veiligheidsregio op pad.”

'Aan de ene kant zie je de ellende, de onmacht, aan de andere kant ook heel veel dankbaarheid en saamhorigheid.'

Voor de veiligheid gingen de GGD-testers altijd met zijn tweeën bij de corona-verdachten langs. Eerst waren dat vooral hoestende mensen die van wintersport terugkwamen. Niet veel later, toen de eerste teststraat geopend was, kwamen ze vooral in instellingen of bij mensen die slecht ter been waren. ,,Sta je op een camping in een caravan waar een man helemaal zijn eigen ding blijft doen en mevrouw onderuit gezakt roept: ‘corona? Wat is dat, juh’.”

Ze kwamen overal. Van de arrestantencomplexen voor het testen van corona-spugers en het azc in Sneek tot camping De Appelhof op Terschelling. ,,Nog nooit hebben we zoveel druivensuiker en water uitgedeeld, omdat de jeugd niet ontbeet en daar in de lange rij stond te wachten. Ze gedroegen zich keurig, dikke pluim!”

Ook kwam ze als een van de weinigen in het voorjaar in de zorginstellingen, die voor familie en naasten gesloten bleven. Het blijft onwezenlijk als ze er aan terugdenkt. ,,Zo stil daarbinnen, zo... doods.” Ze had er een dubbel gevoel bij. Dan wachtte er buiten bij de voordeur een leeftijdsgenoot met een zak schone was voor vader of moeder. ,,Die mochten we natuurlijk niet aannemen. Vanwege privacy mag je zelfs niet zeggen waarvoor je komt, maar aan je neus zien ze al of je van de GGD bent. En ja, je bent wel mens, dus de groeten of een boodschap wilden we graag overbrengen.”

Dezelfde taal

Taal is heel belangrijk, heeft ze ervaren. ,,Een oudere man aan bed, die voor je het door hebt tegen de regels je hand vastpakt en zegt: ‘och famke, dêr wiest al’. Dan is het heel fijn dat je dezelfde taal spreekt. Dat zie je ook bij dementerende mensen en mensen met een beperking.”

Momenteel werkt ze weer met de schooljeugd. Zelf heeft ze het virus niet opgelopen. ,,Ik heb me zelfs nog nooit hoeven laten testen. Of ik er bang voor ben geweest? Nee, we werken heel geolied, veilig, volgens protocol. Ik denk dat we in het gewone leven meer risico lopen om besmet te raken. Weet je, je ziet aan de buitenkant niet of iemand besmet is. We moesten eens een dakloze testen, van wie iedereen zeker wist dat hij corona had. Het snot liep uit zijn ogen en oren. Lang verhaal kort: hij had het niet.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct