Gijsje Heemskerk bij een van haar drie stokbroodmannen. FOTO NIELS WESTRA

De stokbroodmannen van Grutte Pier

Gijsje Heemskerk bij een van haar drie stokbroodmannen. FOTO NIELS WESTRA

Het was een vervreemdend beeld, dat zaterdagavond in de Leeuwarder Haniahof te zien was: drie figuren, elk bestaand uit zeven stokbroden. Het ging om de stokbroodmannen van Grutte Pier.

Het was de schepping van kunstenaar Gijsje Heemskerk uit Leiden, die op uitnodiging van kunstinitiatief Voorheen De Gemeente (VHDG) twee weken als  artist in residence  aan het werk was geweest met het thema Friese folklore.

,,Ik heb iets met folklore en ik hoorde dat dit zo’n fijne plek was, vandaar dat ik me heb aangemeld met mijn plan om de Friese folklore te onderzoeken.’’ Ze kwam door de selectie en kon aan de slag.

Rebellen

,,Ik heb onderzoek gedaan naar Grutte Pier, de Friese vrijheidsstrijder, en ontdekte dat de mannen uit zijn rebellenleger bijna allemaal Freës of iets dergelijks heetten. Eén man had geen naam en werd stokbroodman genoemd. Ik denk dat hij de bakker was. Dat soort verhalen, waarbij geschiedenis en mythes door elkaar lopen, daar hou ik van. Daar wilde ik wat mee doen.’’

Het resultaat zijn de stokbroodmannen, die symbool staan voor het gevallen rebellenleger de Swarte Heap van Grutte Pier. 

Maar dat is niet het enige, want Heemskerk werkt graag met verschillende kunstvormen door elkaar. Toen ze de namen van de dochters van Grutte Pier en Grote Wierd achterhaalde, Wobbel, Fokel en Bonga, bedacht ze om hen post mortem aan het woord te laten.

Periode vol geweld

Dat resulteerde in drie verhalen waarin deze dochters zelf – via Heemskerk – vertellen over de periode vol geweld, zoals onthoofdingen. ,,Figuren als Grutte Pier zijn vaak heel masculien en gewelddadig. Dus vond ik het mooi om het verhaal eens door een vrouw te laten vertellen’’, verklaart Heemskerk. 

Heemskerk presenteerde het creatieve resultaat van twee weken werk zaterdagavond tijdens een eenmalige tentoonstelling van de Lady Artist’s Club, bestaande uit de genoemde Wobbel, Fokel en Bonga. Samen met Lyckle Willem Pier de Jong, die de bijbehorende film had gemaakt, verzorgde ze een performance voor het bescheiden publiek. 

Heemskerk was de vierde die dit jaar gebruikmaakte van de mogelijkheid die VHDG kunstenaars biedt om te onderzoeken, te experimenteren en nieuw werk te maken.

Levensechte proporties

Liselot van Damme, artistiek directeur van VHDG, is verrast door het resultaat. ,,Het is natuurlijk heel experimenteel en klein, maar ik vind het leuk dat iemand op zo’n manier naar Grutte Pier kijkt. We willen vooral veel ruimte bieden voor artistieke ontwikkeling. De verbeelding de verbeelding laten.’’ 

Aan het eind van het artistieke proces begonnen de stokbroodmannen levensechte proporties aan te nemen, bekent Heemskerk. ,,Ik sliep ook in deze ruimte, en heb er ‘s nachts een doek overheen gelegd. Ik dacht: zo dadelijk staan ze nog op.’’

Dat de expositie slechts een dag duurt, vindt de maakster aan de ene kant jammer. ,,Maar aan de andere kant past het ook wel bij het concept: mensen die even uit de dood herrijzen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct