Binnenstadsmanager Hayo Galema: ,,Leeuwarden moet alles opnieuw verdienen.''

'De binnenstad van Leeuwarden zal jaren nodig hebben om te herstellen van de lockdowns'

Binnenstadsmanager Hayo Galema: ,,Leeuwarden moet alles opnieuw verdienen.'' FOTO NIELS WESTRA

,,Dit wordt heel spannend’’, knikt binnenstadsmanager Hayo Galema naar een groot winkelpand aan de Leeuwarder Nieuwestad. ,,Voor die zaak ook. En voor die. Maar die daar gaat het wel redden.’’

Met Hayo Galema op pad door de binnenstad is als het lezen van een boek met op elke pagina een cliffhanger. Van de meeste ondernemers kent hij de zorgen. Die zijn groter en gaan dieper dan argeloze passenten kunnen vermoeden. ,,Er is zo’n ontzettende behoefte aan perspectief, aan weten waar ze aan toe zijn.’’

De lockdowns werpen de binnenstad jaren terug, zegt Galema, die al jarenlang de verbindingsman is tussen middenstanders, horecabazen en de gemeente. ,,En het herstel zal ook jaren duren.’’

‘Leeuwarden moet alles opnieuw verdienen’

Op het Waagplein wijst hij op het pand van de Spaanse modeketen Zara, gevestigd in de voormalige V&D. Binnen schijnt het licht op heel veel lege rekken. Grote ketens als Zara zijn online sterk, merkt Galema op. De kleding was zomaar verkocht. The Sting, hetzelfde verhaal. ,,Click and collect, daar doen ze niet aan. Voor grote jongens zijn dat pinda’s.’’

Zijn strategische oog ziet ook iets anders. ,,Al die ketens, Zara, The Sting, H&M, Bestseller, noem maar op, zijn zich aan het her-oriënteren. Ze slanken af, bepalen waar ze niet meer willen zitten, voegen formules samen. Leeuwarden moet alles opnieuw verdienen.’’ Zara bijvoorbeeld maakte bekend wereldwijd 1200 winkels te sluiten; de Duitse parfumerieketen Douglas neemt afscheid van 500 winkels in Europa.

Huurprijzen drastisch lager

Vertrek van grote ketens werkt niet alleen door op de aantrekkingskracht van de binnenstad, maar ook op de huurprijzen. ,,Op dit moment zijn alle grote huurders aan het onderhandelen om de huurprijzen naar beneden te krijgen. Dat gaat enorm doorwerken. Tot zelfs in onze pensioenen. Als de pensioenfondsen een lager rendement op hun vastgoed halen, moeten ze ergens snoeien.’’

Verarming ligt ook op de loer voor al die gepensioneerde middenstanders met één of twee panden in de verhuur. De winkelpanden zijn hun appeltjes voor de dorst. De Leeuwarder binnenstad kent vierhonderd verschillende verhuurders.

Horeca grijpt kans

We lopen verder, steken de pijp over. Een jonge horecaondernemer is bezig zijn zaak uit te breiden. Hij neemt de winkel van de buren erbij. Dat gebeurt op veel meer plekken, zegt Galema. ,,Er zullen zaken over de kop gaan, maar er staan altijd weer nieuwe horecaondernemers klaar. Voor de lockdown was horeca al een geweldige groeier en we zien nu een versnelling.’’

Hij staart naar het winkelpandje op de hoek met het Herenwaltje, waar het op de een of andere manier altijd sappelen is. ,,Dat is een goeie plek voor horeca.’’ Even verderop, in het Naauw, wordt voormalige juwelier Fischer verbouwd tot een klein stadshotel. Op de hoek splitst Schlichting op; de schoenenzaak gaat kleiner verder en krijgt een koffietent als nieuwe buurman. Tussen het Naauw en de Peperstraat trekt Bakker Bart de oude D-Reizen bij zijn lunchbroodjeszaak. Op de Wirdumerdijk krijgt de failliete Frietstudio toch weer een nieuwe horeca-bestemming, nu als soepstudio. En koffiezaak Doppio aan het Ruiterskwartier trekt voormalige schoenenzaak Ecco erbij.

Veel meer appartementen

Galema ziet nog een andere kentering. Waar verhuur aan winkeliers altijd meer geld opleverde dan verhuur aan bewoners, beweegt dat nu de andere kant op. Op de Nieuwestad houden we halt voor het grote pand van Jan Sikkens (stoffen, gordijnen), die de waarde van het vastgoed verzilverde en naar de Emmakade vertrok. ,,De nieuwe eigenaar bouwt er zes of zeven appartementen in.’’ Hetzelfde gebeurt in de voormalige woonwinkel van Slauerhoff aan de Voorstreek en in de voormalige kantoorvakhandel van De Boer aan de Groentemarkt. Onderin blijft ruimte voor een kleine winkel.

Wandelend richting Vrouwenpoortsbrug wijst Galema op twee panden van Leeuwarder middenstanders. ,,Die betalen sinds september de huur niet meer. Ze hebben het geld niet. Maar ze horen ook niks van hun huurbaas. Dit komt zo niet goed. Straks moeten ze opeens alles tegelijk betalen.’’

‘Doelesteeg redt het wel’

Minder somber is hij over de Doele-steeg, hét studentenhorecastraatje van Leeuwarden. Al bijna een jaar staan de hutjemutjecafés te verstoffen. ,,De meeste redden het met steun van hun huurbazen en dankzij de coronasteun. Die pakt redelijk goed uit voor arbeidsintensieve bedrijven zoals in de Doelesteeg.’’

Om de hoek, op het Ruiterskwartier, ziet hij ook perspectief. Daar kan de nieuwe Pathé-bioscoop een trekker worden. De gezamenlijke horecabazen hebben een plan bij de gemeente ingediend om al het verkeer eruit te halen, ook de bussen. De stoepen willen ze er ook uit: een zee van terrassen lonkt. Een soortgelijk plan met het accent op verblijf en beleving bestaat ook in de Sint Jacobsstraat, de aanloopstraat naar De Walrus op het Gouverneursplein.

Stille drama’s

Op weg naar de Voorstreek passeren we stille drama’s. Restaurant KOM, het allereerste slachtoffer van de lockdown. ,,Net begonnen, geen vet op de botten, een huurbaas die zijn nek had uitgestoken en niks kón doen.’’ Twee schoenenzaken zonder toekomst. ,,Het luxe en het goedkope segment redden het, het middensegment heeft het ongelooflijk moeilijk.’’ De bh-winkel, het sieradenwinkeltje, schielijk opgehouden. Broodje Bewust, in de vorige crisis met crowdfunding begonnen, kan niet verder. Drie lege zaakjes op een rij op De Kelders. ,,Mja, wat zat hier ook weer?’’ ‘Hier komt architectenbureau Lautenbag’, meldt een raamposter.

Ziet hij onder jongeren nog animo voor een stenen winkel? ,,Jawel. Maar niet met huurtermijnen van vijf jaar. Die zijn volstrekt achterhaald. Het huurrecht is wat dat betreft totaal niet meer van deze tijd. Zelfs wanneer je twee jaar afspreekt, blijk je voor vijf jaar te hebben getekend als puntje bij paaltje komt.’’

‘Ik houd mijn hart vast’

We draaien de Voorstreek op, met z’n eigengereide ondernemers en bijzondere winkels. ,,De Voorstreek moet je beschouwen als een soort Grou of Stiens. Die dorpen hebben een eigen, trouw publiek. Die doen het relatief goed in de lockdown.’’ Al ziet Galema de Voorstreek zich geleidelijk ontwikkelen van winkelstraat tot woonstraat met winkels.

Terug op het Waagplein zegt Galema dat hij genoeg ondernemerschap bespeurt in Leeuwarden, maar ook dat veel middenstanders door hun buffers heen zijn, wankel staan en door het gebrek aan perspectief niet goed beslissingen kunnen nemen. ,,De grote vraag is of de veranderingen geleidelijk genoeg gaan om ze in banen te leiden. Leeuwarden is kwetsbaar. Ik houd mijn hart vast.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Leeuwarden
Serie De binnenstad kraakt
Coronavirus
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct