Koster Klaas Abe Kamstra kijkt met bewondering naar de froulju's klok
Foto: Hoge Noorden/Jaap Schaaf

Bitgumer St. Martinuskerk heeft weer twee klokken

Koster Klaas Abe Kamstra kijkt met bewondering naar de froulju's klok Foto: Hoge Noorden/Jaap Schaaf Foto: Jaap Schaaf

Na 77 jaar luiden er niet één, maar twee klokken in de Sint Martinuskerk in Bitgum. ,,In lyts wûnder foar de generaasje fan nei de oarloch.”

Dat stelt Klaas Abe Kamstra, die sinds 36 jaar koster is van de kerk in Bitgum. De naoorlogse generatie van het dorp, waar Kamstra deel van uitmaakt, wist niet beter dan dat er één klank in de kerktoren galmde.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers namelijk vele kerkklokken in beslag genomen voor de oorlogsindustrie. Zo ook die van de Sint Martinuskerk. Toen men na de oorlog op zoek ging, werd alleen de kleinste klok, de zogeheten ‘froulju’s klok’, teruggevonden. Deze zou door de bezetter apart zijn gezet, omdat de historische waarde ervan groot te noemen valt.

„It wie in monumintale klok út 1250 mei in midsiuwske klank”, aldus Kamstra. Het toenmalige kerkbestuur heeft deze in 1950 laten omruilen voor een grote ‘manlju’s klok’, met een groter bereik. „Ivich sûnde”, zegt Kamstra.

Tot vorige week hing deze ‘manlju’s klok’ alleen in het houten stoelwerk, waar nog altijd plek was voor een kleinere, vrouwelijke variant. De Stichting Monumenten Menameradiel heeft in het verleden wel de belofte gedaan dat een tweede klok aan de Sint Martinuskerk zou worden toegevoegd, maar dat voornemen is jarenlang in de ijskast gebleven.

Uiteindelijk is de Stichting Kerken Bitgum-Engelum hier in een bespreking op teruggekomen. ,,Dizze tasizzing wie doe dochs oan ’e kaak steld”, vertelt Kamstra. En de monumentenstichting ging vervolgens alsnog overstag.

Kwaliteit

Een expert van de Royal Eijsbouts Klokkengieterij in Assen kwam langs om, in eerste instantie, de huidige ‘manlju’s klok’ te beoordelen op kwaliteit. Van deze klok werd gezegd dat hij alles behalve goed zou zijn. ,,De klok hie wat gebreken oangeande it jitwurk, mar it foel allegear wol wat ta”, zegt Kamstra. De grote klok zou nog minstens 200 jaar mee kunnen, zo luidde het oordeel.

Een kleine klok voor de Bitgummer kerk hadden ze in Assen ook nog wel liggen. ,,Der binne in soad tsjerken die ’t ophâlde en wêrfan de klokken dêr yn ’e opslach lizze.” Tijdens het bezoek in Bitgum werd ook geluisterd naar de klank van de ‘manlju’s klok’ om te bepalen welke ‘froulju’s klok’ daarbij zou passen.

Uit een assortiment van vijftig klokken zonder functie werd gekozen voor een exemplaar uit 1962. ,,Op de klok stie dat dy makke is troch in klokkejitter út Midwolde yn Grinslân. Wy hawwe dêrom it fermoeden dat hy út dy kontrijen komt”, denkt Kamstra. Sinds vorige week wordt de grote klok vergezeld door een kleine ‘froulju’s klok’; een onbekend plaatje voor de generatie-Kamstra. ,,Mar no kinne wy de fertroude lûden wol wêr hearre litte.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct