Boswachter Henk-Jan van der Veen bij de eerste sneeuwklokjes in de Le Roy tuin.

Opeens was het lente in Friesland (en de natuur kan dat best hebben)

Boswachter Henk-Jan van der Veen bij de eerste sneeuwklokjes in de Le Roy tuin. FOTO: NIELS DE VRIES

Van ver onder 0 tot plus 15 graden in een week! Het was nogal een weersomslag vergeleken met vorig weekend en menigeen was daar vol van. De boswachter blijft er rustig onder. ,,De natuur kan heel wat hebben.’’

Een week geleden stond Henk-Jan van der Veen, sinds twintig jaar boswachter bij Staatsbosbeheer, nog met muts en dikke sjaal op het Nannewiid, nu loopt hij in dun jasje over de wandelpaden van landgoed Oranjewoud.

En we zijn niet de enigen. Gezinnen, hondenuitlaters, stellen: het is druk in het statige bos. Iedereen die vorig weekend op het ijs stond, lijkt de schaatsen te hebben verruild voor de wandelschoenen. Het ijscokarretje op de Lindelaan doet op zijn eerste dag dit seizoen meteen goede zaken.

,,Ja de omslag is vrij abrupt’’, vindt ook Van der Veen. Het komt vaker voor dat het zacht is in februari, maar een overgang als deze hebben we niet vaak. ,,In 1978 hadden we ook zo’n plotse weersomslag. Toen ging het van plus 10 naar min 15 graden in een dag tijd. En vorig jaar maart ging het van koel en nat naar zeer zonnig en zacht, dat was ook best uniek’’, memoreert de boswachter.

De verklaring is vrij simpel. ,,Vorige week was er sprake van een hogedrukgebied boven Scandinavië dat in combinatie met een strakke oostenwind en sneeuw leidde tot heel lage temperaturen. Nu heeft dat hogedrukgebied zich verplaatst naar Midden-Europa en komt de lucht uit Zuid-Europa en Noord-Afrika. Die is veel zachter en dat merken we nu.’’

Klimaatverandering

Het bijzondere is volgens Van der Veen vooral dat dit zo vroeg in het jaar gebeurt en dat het vijf á zes dagen achtereen 16 tot 18 graden is, wat normaal is voor half april. De oorzaak moet worden gezocht in de klimaatverandering. ,,Daardoor nemen extremen toe; vorige week opeens die kou, nu warmte en zuidenwind.’’

En ja, de natuur reageert daar op. ,,Hoor je die boomklevers?’’, wijst Van der Veen op een groep beukenbomen verderop. ,,Zeker als dit zachte weer wat langer aanhoudt, gaan vogels territoriumgedrag vertonen.’’

Wie goed kijkt, ziet overal signalen dat de natuur uit haar winterslaap ontwaakt. ,,Bij mij in de straat is het één lang lint van krokussen, ik heb de eerste tjiftjaf alweer gehoord en onderweg hierheen vloog er een citroenvlinder langs m’n auto.’’

Maar toch, waarschuwt de boswachter: één zwaluw maakt nog geen zomer. ,,Het is leuk dat het nu even zacht is, maar we zijn nog lang niet door de winter. In theorie kunnen we over twee, drie weken weer te maken krijgen met flinke afkoeling door noordenwind. Een paar jaar geleden stond ik begin maart nog op een bevroren Waddenzee.’’ De overgang naar de lente is dus heel variabel.

Kleine insecten

De natuur past zich volgens Van der Veen over het algemeen goed aan op plotselinge temperatuurverschillen. Alleen over de kleine insecten maakt hij zich wat zorgen, als er toch weer een koude periode zou komen. ,,Hebben bijen en vlinders die nu uit hun winterplaats komen de energie om weer in de rust te gaan en dan voor de tweede keer actief te worden? Dat vraag ik me af.’’

Het wintertje van vorige week was volgens hem overigens helemaal niet slecht voor flora en fauna. ,,Zwakke dieren worden opgeruimd, zoals ijsvogels en watervogels als reigers en meerkoeten. Het is voor de natuur een middel om in evenwicht te blijven.’’

Even verderop, in de Le Roy tuin, lijken de uitbundig bloeiende sneeuwklokjes en krokussen de winter in elk geval definitief de rug te hebben toegekeerd. Dit moment van ontluikende bloemetjes komt maar een keer, dus daar moet je van genieten. Van der Veen zal dat zeker doen. ,,Ik heb de komende dagen niet zoveel vergaderingen, dus ik ben veel buiten te vinden.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Heerenveen
Natuur en milieu
Weer
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct