Dat de gemeente Heerenveen bijstand terugvorderde omdat ouders boodschappen deden, is geen incident.

Heerenveen wilde 14.000 euro bijstand terugvorderen

Dat de gemeente Heerenveen bijstand terugvorderde omdat ouders boodschappen deden, is geen incident. ANP

De gemeente Heerenveen heeft bij meer bijstandsgerechtigden grote bedragen teruggevorderd, omdat ouders boodschappen voor hen betaalden.

Begin deze week bleek dat sommige gemeenten in Nederland grote bedragen terugeisen van bijstandsontvangers, omdat familieleden boodschappen voor hen deden. Deskundigen denken dat er honderden gevallen zijn in Nederland. Heerenveen kwam in minimaal twee gevallen in actie. Dat gaat niet op een prettige manier, vertellen de ouders van een gedupeerde.

,,We zijn gemangeld. Weggezet als fraudeurs.” Het blijft even stil als de ouders van een vrouw in Heerenveen vertellen hoe ze zijn behandeld, omdat ze boodschappen voor hun kind betaalden. Hun dochter moest daarom 14.000 euro terugbetalen aan de gemeente Heerenveen. Het is het tweede voorbeeld dat deze week naar boven komt in Heerenveen. Om hun dochter te beschermen, willen de ouders anoniem hun verhaal doen. Hun namen zijn wel bij de Leeuwarder Courant bekend.

,,Ja, we betaalden regelmatig boodschappen voor onze dochter. En tijdens een gesprek met een ambtenaar van sociale zaken in het voorjaar van 2018 vertelde ik dat. Ik had geen idee dat dat niet mocht”, vertelt de moeder. Die opmerking was het begin van een nachtmerrie die bijna een jaar duurde. ,,De gemeente wilde onze bankafschriften en kassabonnetjes zien van de afgelopen vier jaar”, zegt de vader. ,,Wie bewaart nu vier jaar kassabonnetjes van de supermarkt? Ze wilden bewijsstukken hebben van wat wij betaald hebben. Ik heb het vertikt die bankafschriften te geven.”

Desalniettemin trok de gemeente Heerenveen de conclusie dat er sprake was van fraude. Op basis van Nibud-cijfers voor dagelijks levensonderhoud berekende de gemeente dat de vrouw ruim 14.000 euro moest terugbetalen. ,,En dat geld moest in maandelijkse termijnen worden afbetaald. Ze zou 24 jaar bezig zijn om het bedrag te betalen’’, vervolgt de vader. ,,Ze kwam volgens de ambtenaren niet in aanmerking voor schuldsanering, er was immers sprake van fraude, zo lieten ze ons weten.”

De ouders lieten het er echter niet bij zitten. Niet alleen was het bedrag dat ze aan boodschappen voor hun dochter uitgegeven hadden bij lange niet zo hoog, de maatregel voelde als een groot onrecht. ,,Je bent te goeder trouw, je helpt je kind en je wordt weggezet als fraudeur. Ik word weer kwaad als ik er aan denk”, vertelt de vader. ,,En het stomme is dat een ambtenaar ons vertelde dat boodschappen niet mogen, maar we hadden wel af en toe kleren voor haar mogen kopen”, zo verbaast zijn vrouw zich nog steeds.

Ze dienden een bezwaarschrift in en werden uitgenodigd voor een hoorzitting op het gemeentehuis. ,,De voorzitter van de bezwarencommissie vroeg aan de ambtenaren hoeveel geld deze operatie de gemeente gekost had. Ik vroeg de ambtenaren tot drie keer toe hoe ze dit verhaal met droge ogen konden vertellen. Dat het om mensen gaat.”

Het duurde nog drie maanden voordat de bezwarencommissie met haar oordeel kwam. De regels waren niet geschonden, het halen van boodschappen was niet onverenigbaar met de Participatiewet. De terugvordering van 14.000 euro kwam te vervallen. ,,We hebben slapeloze nachten gehad, heel wat tranen vergoten. Onze dochter en ons kleinkind hebben hier erg onder geleden. Alleen de gedachte al dat ze naar het gemeentehuis moet, doet haar in tranen uitbarsten.”

Ze hebben lang getwijfeld om hun verhaal te delen. Uit angst voor mogelijke gevolgen voor hun dochter, vertelt de vader. ,,Maar we doen dit ook om te voorkomen dat andere mensen hetzelfde moeten meemaken. Dit beleid moet gewoon stoppen. Wij konden voor onze dochter opkomen en ons verweren. Maar er zijn ook mensen in de bijstand die dat misschien niet kunnen. Het is nu bijna twee jaar geleden, maar we hebben nog steeds verdriet om wat ze je kunnen aandoen, hoe je bejegend wordt.”

Gevolgen

Ambtenaren van de gemeente Heerenveen handelen in strijd met de uitgangspunten van de gemeente. Dat zegt Wanda Ottens, PvdA-fractieleider in Heerenveen.

Wanda Ottens zegt dit als reactie op een tweede geval in Heerenveen waarbij de gemeente een fors bedrag terugvorderde van een bijstandsgerechtigde. De vrouw moest ruim 14 duizend euro terugbetalen omdat haar ouders regelmatig boodschappen deden voor haar en haar kind. Fraude, oordeelden ambtenaren van de gemeente Heerenveen.

,,De afdeling vond dat ze volledig in hun recht stond met de terugvordering. En was ervan overtuigd dat ze het juiste deden”, vertelt Wanda Ottens.

Volgens Ottens is het handelen van de ambtenaren echter strijdig met de uitgangspunten van Heerenveen. ,,Heel veel ambtenaren zijn goed bezig. Maar bij een deel heerst een cultuur die niet meer van deze tijd is. Uitgangspunt in Heerenveen is: ‘eerst de mens, dan de regels’. Je moet zeker als het gaat om de bijstand, kijken naar wie er tegenover je zit. Wat er echt aan de hand is. Hier is niet gekeken naar de consequenties die een terugvordering van 14 duizend euro op mensen heeft. Maar ook niet naar de maatschappelijke gevolgen, want wat gebeurt er met iemand met een bijstandsuitkering die zo’n bedrag moet terugbetalen?”

Burgemeester Tjeerd van der Zwan erkent dat er in dit dossier een verschil was tussen wat ambtenaren doen en wat het college wil. ,,Wat aan de orde was dat dit dossier door de wethouder in het college werd gebracht en dat wij vonden dat de opgelegde maatregel niet passend was. Niet in de geest van de wet. En we vonden dat hier geen sprake was van fraude. Wij waren het dus oneens met de afdeling. En daar hadden ambtenaren moeite mee, daarover zijn we in gesprek geweest. Er was sprake van een mate van narrigheid.”

Achter de schermen was Ottens twee jaar geleden betrokken bij de zaak . ,,Ik werd in het najaar van 2018 door de ouders benaderd met hun verhaal. Eerst dacht ik, dit kan niet. Dit moet een misverstand zijn. Maar het kon dus wel, het was geen misverstand, het verhaal klopte.” Niet alleen Ottens zelf, ook het college heeft volgens haar geprobeerd om wat aan de situatie te doen maar stuitte op tegenwerking van ambtenaren die vonden dat ze volgens de regels handelden. ,,De Participatiewet en de handhavingsregels zijn steeds verder aangescherpt vanuit Den Haag, de wet is te hard en zou moeten worden aangepast.”

,,De reden dat ik niet eerder met dit verhaal naar buiten kwam, was omdat de ouders van de vrouw dat niet wilden. Die waren bang dat het mogelijk negatieve gevolgen zou hebben voor hun dochter. Nu zij hun verhaal wel vertellen, kan ik dit zeggen.” Uiteindelijk stelde de commissie bezwaarschriften dat de terugvordering van ruim 14 duizend euro onvoldoende beargumenteerd was en dat het besluit moest worden herroepen.

In een brief aan de raad laat het college op oudejaarsdag weten dat het niet de bedoeling is uitkeringen terug te vorderen als mensen door familie worden ondersteund met boodschappen. Van een tweede voorbeeld, zoals vandaag in de krant staat, rept de gemeente met geen woord in de brief. Zowel de PvdA als D66 hebben intussen vragen gesteld aan het college en willen weten hoeveel meer gevallen de gemeente telt.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct