Piet Menger, Herman Gaarman en Hendrik de Jong van Team Houwitzer in Akkrum. Het jaarlijkse evenement met vuurwerk en carbidschieten gaat niet door.

Run op carbid na vuurwerkban, risico's voor onervaren carbidschieters

Piet Menger, Herman Gaarman en Hendrik de Jong van Team Houwitzer in Akkrum. Het jaarlijkse evenement met vuurwerk en carbidschieten gaat niet door. FOTO NIELS DE VRIES

Liefhebbers van harde knallen doen een run op carbid. Zaterdag al verkocht de Oudjaarswinkel in Lippenhuizen de laatste voorraad. Maar in Akkrum zwijgen de carbidkanonnen dit jaar.

,,Het is allemaal op’’, zegt Willem van den Bosch, zaterdagmorgen om een uur of elf. ,,De hele voorraad is de deur uit, we hebben net de laatste pakketjes verstuurd.’’ Over hoeveelheden doet de eigenaar van de Oudjaarswinkel in Lippenhuizen geen uitspraak, maar het carbid is wel een maand eerder op dan normaal.

Het beeld wordt bevestigd door andere carbidverkopers in het land. Het spul is opeens razend populair, na de afkondiging van het kabinet dat er dit jaar geen vuurwerk mag worden afgestoken met oud en nieuw. Omdat carbid niet onder de noemer ‘vuurwerk’ valt, is carbidschieten in principe wel toegestaan.

Grootverbruikers

Nieuwe voorraad is niet te verwachten, zegt Van den Bosch. Carbid wordt in Europa op twee plekken geproduceerd, in fabrieken in Slowakijke en Wit-Rusland. Vooral staalfabrieken zijn grootverbruikers: carbid wordt daar gebruikt om ijzererts te ontzwavelen.

De carbidrun die na de vuurwerkban is ontstaan, komt op het conto van liefhebbers van flinke knallen. In Friesland is carbidschieten vooral populair op het platteland, waar van oudsher carbid in melkbussen werd gestopt. Door de reactie van carbid met water ontstaat gas. Op het moment dat er vuur bij wordt gehouden volgt een krachtige explosie, waarbij tegenwoordig vooral voetballen tientallen meters weg worden weggeschoten.

Maar al die nieuwe liefhebbers kunnen het feest op oudejaarsdag nog wel eens ‘flink verknallen’, zegt Van den Bosch. ,,Het is een woordgrapje maar ik meen het serieus. Je moet met carbid wel weten wat je doet.’’ Daarom doet hij bij elke bestelling een duidelijke handleiding voor veilig gebruik.

Ongelukken met vuurwerk

De vrees bestaat dat onervaren carbidschieters ongelukken kunnen veroorzaken, terwijl het voorkomen van slachtoffers nu juist de reden is om vuurwerk te verbieden. Ziekenhuizen vinden extra drukte door vuurwerkslachtoffers in coronatijd onverantwoord.

Volgens VeiligheidNL, het kenniscentrum voor letselpreventie, is carbidschieten geen veilig alternatief voor vuurwerk: vorig jaar raakten landelijk 78 mensen gewond bij het carbidschieten. Dat zijn er wel veel minder dan de ruim 1200 gewonden als gevolg van het afsteken van ‘gewoon’ vuurwerk.

Het Friese CDA vindt dat carbidschieten op Oudejaarsdag mogelijk moet zijn. De fractie spreekt van een waardevolle traditie. Maar een provinciaal besluit over carbidschieten wordt later genomen door de veiligheidsregio. Eerst moet duidelijk zijn hoe het gaat met het aantal coronabesmettingen in Friesland.

‘Er komen 1100 tot 1200 mensen op af’

Een van de grootste carbidschiet-evenementen gaat in elk geval niet door: Team Houwitzer in Akkrum nam zelf al het besluit dit jaar geen groot feest te organiseren. ,,Er komen hier 1100 tot 1200 mensen op af. Wij kunnen onmogelijk garanderen dat iedereen anderhalve meter afstand houdt’’, zegt Herman Gaarman van de organisatie.

In een loods in Akkrum laten Gaarman en medebestuursleden Piet Menger en Hendrik de Jong een paar van de buizen zien waarmee ze normaalgesproken ook dit jaar weer flink zouden knallen. Ze hebben een flinke voorraad carbid staan en de cilinder met vijftien lanceerbuizen kan zo uit de loods gehaald worden.

,,Maar we doen het dit jaar niet. Ook de vuurwerkshow laten we schieten. Het is gewoon te druk in deze coronatijd’’, aldus Gaarman. Er komen dus ook geen ‘carbidclinics’, waar de plaatselijke jeugd vertrouwd wordt gemaakt met het explosieve spul.

Ondeskundigheid

Ook Gaarman vreest dat ondeskundig gebruik van carbid dit jaar tot ongelukken zal leiden. ,,Al dat carbid is nu verkocht aan mensen uit de Randstad, die hebben er geen idee van.’’

Geen feesttent, geen snert, geen bier, geen vuurpijl en geen carbidknallen: 2020 is een bijzonder jaar voor Team Houwitzer. Het uitdelen van orchideeën, begin april aan thuiswonende en door de coronamaatregelen vaak wat eenzame ouderen in Akkrum, zou zomaar het hoogtepunt van de club kunnen zijn geweest.

De mannen wisselen in de loods wat blikken van verstandhouding. De ton met 100 kilo carbid lonkt. ,,Nou ja, heel misschien gaan we zelf nog eventjes knallen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct