Priester Charles Eba'a uit Heerenveen: priester in een lege kerk.

Priester in een lege kerk: 'Kwetsbaarheid kan een bron zijn van grote kracht'

Priester Charles Eba'a uit Heerenveen: priester in een lege kerk. FOTO NIELS WESTRA

Charles Eba'a (48) is priester van de Petrus en Paulusparochie in Heerenveen. Zondag zouden daar acht kinderen hun eerste Heilige Communie ontvangen. Alles is nu anders. Een verhaal over lichtpunten vanuit de missiepost Heerenveen.

'We hebben betrekkelijk weinig grip op de zaak en dat zijn we niet gewend. Dat is wel een dingetje. Het is heel spannend, voor heel veel mensen. En ik ben heel benieuwd wat dit doet met de samenleving'.

(Peter van der Voort, LC 21-3-2020)

We lopen in de kerk die stil is en verlaten. Zondag staat hij hier weer, bij het altaar. Alleen. Parochianen volgen de dienst op afstand via een videoverbinding. ,,Ik ben heel dankbaar voor de uitvinding van het internet, maar het is raar en bijzonder om voor te gaan in een kerk die helemaal leeg is.''

Het liefste richt priester Charles Eba’a zijn ogen dan op het Jezusbeeld, links achterin. Hij heeft een focus nodig. Een organist, de koster en een acoliet staan hem bij. En God natuurlijk. De Allerhoogste.

Eba'a hoopt en bidt dat deze tijd het goede uit de mensen naar boven haalt. ,,De mensheid dacht machtig te zijn. Mensen willen graag gelijk zijn aan God. We zien nu in dat we op allerlei gebied te ver zijn gegaan. Dat maakt ons kwetsbaar. Maar die kwetsbaarheid kan tegelijk een bron zijn van grote kracht.''

Van de week tikte hij bij een parochiaan op het raam. Ze vertelde dat haar buren haar voorheen nooit groetten. ,,Nu was dat wel gebeurd. Haar buren waren vriendelijk geworden. Ik vond dat geweldig. Want kijk, dáár begint het Koninkrijk al.''

Eba'a groeide op in het dorpje Efoulan in het zuiden van Kameroen, als zevende van tien kinderen. Zijn opa had tegen zijn vader gezegd: jij krijgt een zoon die priester wordt. Een oudere broer was hard op weg en werd misdienaar. Hij kreeg verkering. Lachend: ,,Dat werd hem niet.''

Als kleine jongen keek Charles op naar een rondreizende priester die tweemaal per jaar hun dorp aandeed. ,,Die man kon alles! Hij was wijs, hij had aanzien, hij kon goed praten en hij kreeg de grootste kip. Ik wilde dat ook. Ik wilde priester worden.''

Zijn vader koesterde zijn verlangens. Charles mocht op zijn 12de naar een internaat van de Canadese broeders, de Pères Maristes. Zijn priesteropleiding volgde hij deels op een seminarie van de spiritijnen in Nigeria. ,,Ik ben het duurste kind van mijn ouders geweest. Ik ben hen heel erg dankbaar.''

Gezin

Twijfel had hij nooit. Dit was zijn weg. Eba’a wilde per se een jaar naar het lyceum om te proeven aan het leven dat hij nooit zou leiden. ,,Ik heb daar veel mooie gesprekken gehad, met jongens én met meisjes. Een van die jongens is nog altijd mijn beste vriend. Hij heeft een gezin. Dat jaar op het lyceum heeft mijn ogen geopend. Het hielp mij mijn finale beslissing te maken. Na dat jaar wist ik het zeker: deze weg is voor mij.''

Voor zijn priesterwijding mocht hij drie landen aankruisen waar hij wilde werken. 'Rome' zou uiteindelijk besluiten welk land het worden zou. Eba'a koos Brazilië uit (,,Voetbal!''), België (,,Daar spreken ze tenminste Frans'') en Gabon (,,Lekker dicht bij huis'').

Zoals vaker in zijn leven kwam het helemaal anders. Rome stuurde hem naar Nederland. ,,Ik ben meteen gaan googelen. Ik wist niks van Nederland! Het enige dat ik dacht was: water, koud en klein.''

God stelde hem zwaar op de proef. Zijn vader kreeg een herseninfarct en raakte deels verlamd. ,,Ik worstelde met alles. Ik dacht: God, wáárom? En wáárom wil je vlak voor mijn priesterwijding mijn vader van mij afnemen?''

Kort voor zijn diaconale wijding in december 2004 stuurde vader hem een handgeschreven kaart. ,,Hij was er nog. En ik wist: dit heeft God voor mij gedaan.''

Zijn vader kwam op het feest van zijn priesterwijding. Zijn vader danste.

Hij leeft nog steeds.

Missionaris

Het rooms-katholieke geloof werd naar Kameroen gebracht door westerse missionarissen. Eba'a bewandelt nu de omgekeerde weg. Als pater van de Congregatie van de Heilige Geest is hij missionaris in Nederland. ,,Mijn insteek is niet: zieltjes winnen. Of: de kerk voller krijgen. Ik voel dat ik iets heb te brengen, in de zin dat ik bij de mensen thuis het geloof kan brengen. Dat God bij hen thuis weer op de agenda komt te staan.''

Zijn eerste standplaats werd Rotterdam-Zuidwest. In no-time maakte Eba'a zich de Nederlandse taal machtig en en passant leerde hij Papiaments vanwege de vele Antilliaanse parochieleden. ,,Ik ben God dankbaar dat ik snel kan leren.''

Na tien jaar kwam de provinciaal-overste van de Congregatie van de Heilige Geest vanuit Gennep op bezoek in Rotterdam. Eba'a voelde dat het tijd was voor een volgende stap.

Er volgde een gesprek met monseigneur Gerard de Korte. De voormalig bisschop van het bisdom Groningen-Leeuwarden ontving Eba'a met open armen. ,,Hij had Heerenveen voor mij in het vizier.'' Eba'a, de man die zo hield van spontaniteit en van beweging, moest in het verre Heerenveen met een team van vier man een parochie nieuw leven inblazen.

Nóg noordelijker.

Nóg kouder.

Nóg stugger.

Seizoenkaart

Het begin na zijn installatie in december 2015 was echt niet makkelijk. Eba’a was gewend om tijdens vieringen door de kerk te lopen. Daar hadden Heerenveners moeite mee. Ze klaagden dat het net leek alsof ze naar een tenniswedstrijd keken. Hij probeert sindsdien iets vaker stil te staan. ,,Je moet soms wat water bij de wijn doen.''

Inmiddels dragen ze hem op handen. Een seizoenkaart van SC Heerenveen behoort tot de vaste uitrusting van meneer pastoor. Voetballiefhebber Eba'a komt graag in het stadion. In Rotterdam juichte hij voor Feyenoord, in Heerenveen juicht hij voor Heerenveen. Als de vergaderagenda dat toelaat speelt hij basketbal bij Dyna'75.

Hij houdt van actie en van spontaniteit in de kerk. Met vlottere muziek krijgt hij de kerkgangers voorzichtig in beweging. ,,Je probeert iets te doen, je probeert de mensen mee te nemen.'' Het vele lopen heeft hij weliswaar afgeleerd, maar hoog op de preekstoel zullen we hem nooit aantreffen. Hij kijkt naar de kansel achter het altaar. ,,Dan voel ik me zó ver.''

Eba’a legt veel huisbezoeken af, gemiddeld drie per week. Na iedere visite vraagt hij er meestal de kinderen bij, die zich dan gewoontegetrouw hebben verschanst op hun slaapkamer. ,,Dan sluiten we af met een Onze Vader of met een Wees Gegroet. Dat vinden de mensen bijzonder. God is hier uit veel huizen verdwenen. Er wordt thuis niet veel over het geloof gesproken of gebeden.''

Leeg

Op papier telt de Petrus en Paulusparochie (Heerenveen, Wolvega, Steggerda, Frederiksoord) ongeveer 2020 leden. De kerk telde op zondag tussen de 80 en 120 parochianen. Vanwege de coronacrisis blijven de banken leeg. ,,Het is raar en bijzonder, maar ik voel tegelijk de verbondenheid. Eigenlijk raakt zo'n videodienst precies mijn doel; dat mensen thuis het geloof vieren. Dat mensen thuis bidden. Dat heeft ook iets moois.''

Vanmorgen leidde hij een uitvaart, met alle beperkingen die daar tegenwoordig bij horen. Dopen en uitvaarten zijn bijzondere momenten. ,,Dan zijn momenten dat je de mensen echt kunt aanspreken in hun geloof en hun twijfels. Dan kun je de mensen ook laten zien hoe belangrijk het is om te blijven omzien naar elkaar, en solidair te blijven met elkaar, net als Jezus deed. Want wie zichzelf echt wil geven, zal leven.''

Eba’a wandelt graag door Heerenveen. Hij fietst en hij pakt de telefoon. De anderhalvemetersamenleving is beslist niet zijn ding. ,,Dat voelt voor mij als een zwaard.'' Hij vertelt over die kleinzoon van 16 die tijdens een uitvaart trillend in de kerk voor de microfoon zijn verhaal stond te doen. ,,Ik heb dan de neiging om naast hem te gaan staan. Dat is nu allemaal zo lastig.''

Op Moederdag zouden acht communicanten hun eerste communie ontvangen. Hij pijnigt zijn hersenen om er toch een bijzondere dienst van te maken. De priester is de adressen langsgegaan en wil van alle acht een poster in de kerk hangen met hun foto erop.

Terug

In maart was hij in Kameroen. Zijn ouders – moeder is 76, vader is 84 – zijn trots. ,,Al begrijpen ze niet dat ik hier zolang moet blijven.'' Net voordat de grenzen sloten keerde hij terug naar Nederland. Toen hij landde in Brussel rolde er een whattsappje binnen van het parochiebestuur, dat hem adviseerde maar wat langer in Kameroen te blijven. ,,Te laat'', grijnst hij.

In Kameroen staat het leven niet zo stil als hier. Het virus eist er vooralsnog ook aanzienlijk minder slachtoffers. Eba'a merkte hoe de Kameroeners licht verwijtend praatten over het barre lot van het rijke Westen. ,,'Jullie daar', zeggen ze dan. 'Jullie daar doen allemaal gekke dingen. En nu moeten wij daar weer onder lijden.'''

Als pastoor is hij gewend om veel te lezen en na te denken. Eba'a zoekt lichtpunten in de crisis. Hij ziet ze. ,, We zijn niet aangewezen op onszelf, maar op elkaar. Grenzen van land tot land, of van rijk tot arm, ze bestaan niet meer.''

Hij hoopt dat deze tijd tot reflectie stemt. ,,We hebben allemaal gezien hoe migranten verdronken in het water. Maar we hebben niets gedaan. De boeren demonstreerden, we hebben voor hen geklapt, maar vervolgens keerden we allemaal terug naar ons oude leven.'' In de woorden van Eba'a: iedereen verschanste zich in zijn eigen toren van Babel.

Hij wijst op het feit dat we neerkeken op de mensen die ons nu in leven houden. De zorgmedewerkers. De schoonmakers. De vakkenvullers. ,,De journalisten. Jullie vertellen ons verhaal. We zien nu in hoe belangrijk dat is.''


 

Bidden

De priester vindt dat we ons denken niet plegen te gebruiken zoals het hoort; ,,Om elkaar op te tillen’’. Hij bidt dagelijks dat God ons te hulp schiet. Ons, en al die wetenschappers die zoeken naar een oplossing. ,,En ik bid dat de rijke landen er straks voor zorgen dat ook de arme landen de beschikking krijgen over vaccins.''

Tot zijn vreugde ziet hij de hulpvaardigheid in de samenleving groeien. ,,Geef ons het menselijke leven maar terug. Geef dat leven terug aan onze kinderen.'' Hij refereert aan die vrouw die voor het eerst een groet kreeg van haar buren. ,,We moeten de overwinning van dit virus kapitaliseren in solidariteit. Al die kleine beetjes kunnen uiteindelijk een hele grote vlek worden. Een ongekende kracht.''

Nee, op de missiepost Heerenveen is het werk nog lang niet klaar. De lampen in de kerk gaan weer uit. Eba'a gaat de dienst van zondag voorbereiden. Een rondje lopen.

Hierna komt er ongetwijfeld een andere post op zijn pad. De handen wijzen naar boven. ,,Als het zover is komt mijn overste met voorstellen. De Geest heeft mij naar hier gebracht. De Geest waait waar Hij wil.''

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct