De Schurer-betinking 'Rûnom Fedde' in Heerenveen kon zaterdag rekenen op grote belangstelling.

In de reprise: een 'weardich momint' voor Fedde Schurer: 'Ien byld trije kear ûntbleate, dat is in unikum'

De Schurer-betinking 'Rûnom Fedde' in Heerenveen kon zaterdag rekenen op grote belangstelling. FOTO NIELS DE VRIES

Ook de nieuwe onthulling van het standbeeld van Fedde Schurer in Heerenveen maakt geen einde aan de discussie over de plek waar dit kunstwerk hoort te staan. ,,Hy fertsjinnet hjir mear.’’

,,Ien byld trije kear ûntbleate, dat is in unikum. It kin hast yn it Guinness Book of Records’’, merkt schrijver Willem Schoorstra op. Zaterdag is voor de derde keer hetzelfde standbeeld van journalist, dichter, pacifist en strijder voor de Friese taal Fedde Schurer (1898-1968) onthuld in het centrum van Heerenveen. 

Met de herdenking ‘Rûnom Fedde’ wil de Jongfryske Mienskip na een uitglijder van de gemeente in deze reprise recht doen aan de erfgoed van Schurer, oud-hoofdredacteur van de  Friese Koerier.  Initiatiefnemer en FNP-statenlid Sijbe Knol: ,,In protte fan ús taalrjochten binne fuortkommen út syn taalstriid yn de fyftiger jierren, dêr't Kneppelfreed  it absolúte hichtepunt fan wie.’’

Ceremonie

Het ruim 2 meter hoge bronzen kunstwerk (de schrijver ten voeten uit, hij houdt de revers van zijn jasje vast) vormt zaterdagmorgen het middelpunt van een literair-poëtische ceremonie, waarin de scherpe pen van Schurer en zijn onvermoeibare inspanningen voor de emancipatie van het Fries met kracht onderschreven worden. 

Schrijvers en dichters dragen voor en er is behoorlijk wat publiek: er staan minstens 150 mensen op het grasveldje tussen de parkeergarage en de winkelstraat. Dat zijn er veel meer dan de twintig of dertig die kwamen opdraven tijdens het gemeentelijke feestje drie weken geleden. Daar waren meer Schurer-fans niet dan wel. 

Het gaat nog één keer over die zeperd van de gemeente en dan moet het afgelopen zijn met monkelen, vindt Knol. ,,Wy wolle de opskuor ombûgje ta in moai en weardich momint.’’

Een rommeltje

Schurers bronzen beeld stond sinds de onthulling in 1974 op het Gemeenteplein tegenover café/hotel Het Gerecht, met de blik richting zijn oude kantoor bij de  Friese Koerier.  De laatste jaren ontnamen uitdijende terrassen en parasols het zicht op ,,ús ikoan’’, zoals raadslid Betty van der Ven (PvdA) hem eerbiedig omschrijft.

Lees ook | Het Friese volkslied bij de Fedde Schurer-betinking, mag dat?

Onder meer journalist en schrijver Hylke Speerstra (Schurer was zijn eerste chef bij de krant) kwam in opstand tegen deze oneerbiedige positie. Na wat politiek geharrewar is het kunstwerk verplaatst naar de Kerkstraat. Op 25 juli hield de gemeente daar een feestje dat nogal slecht viel bij kenners. De uitnodiging was een rommeltje en de toespraak weinig bevlogen. Dat de voertaal Nederlands was en niet het geliefde Fries waarvoor Schurer zo gestreden heeft, viel moeilijk te verkroppen. 

,,It wie beskamsum’’, foetert schrijver Peter Boomsma, die een boek over  Kneppelfreed  schreef. ,,Swiere wurden, mar Schurer is ek net de earste de bêste. Hy spruts en skreau allinnich mar Frysk.’’ Boomsma roept ouders, scholen, de provinciale politiek en de hele overheid op om verantwoordelijkheid te nemen voor het spreken en doorgeven van het Fries, thuis en op school. ,,As ús kommissaris fan de Kening it hiel normaal fynt om oeral Frysk te praten, wa binne wy dan om neat of net genôch te dwaan?’’

'Eksimplarysk foar de hiele situaasje mei it Frysk'

Met zijn grapje over de drievoudige onthulling van één standbeeld legde Willem Schoorstra wel een zenuw bloot. Dat gesleep met het beeld... het is toch geen pakketje van webshop AliExpress? ,,It tsjûget fan nul komma nul histoarysk besef. It is eksimplarysk foar de hiele situaasje mei it Frysk: ús taal bliuwt it suertsje by de boadskippen. Der is noch in wrâld te winnen.’’ Wat we in deze tijd nog van Fedde Schurer kunnen leren? ,,Dat we ús oppenearje moatte!’’ 

Of Fedde Schurer nu zijn definitieve zijn standplaats gevonden heeft, is de vraag. Het beeld staat nu in een grasperkje, de parkeergarage onder de voeten, met wokrestaurant Oriental en Heineken-gevelreclame op de achtergrond. Hylke Speerstra bekijkt de plek kritisch. ,,It liket oft is it hjir sa delploft. Se ha der ek gjin seaden dellein.’’ Wat Speerstra betreft, verhuist Schurer voor eens en voor altijd naar een plek pal tegenover het station. ,,Dat er dêr yn al syn hear en fear stiet.’’

De gemeentepolitiek in Heerenveen is er beslist nog niet klaar mee, zegt raadslid Betty van der Ven. ,,O heden, nee. Hy moat werom nei it âlde plak by Het Gerecht, mei sicht op syn âlde kantoar. Wy tinke nei oer in kuierrûte en wy moatte nedich in praatsje ha mei it museum. Hy fertsjinnet hjir mear, der moat in pluske by. It is ús ikoan.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct