Frans Rijpstra (1925-2020) FOTO MARTIN RIJPSTRA

Frans Rijpstra leefde voor de ander

Frans Rijpstra (1925-2020) FOTO MARTIN RIJPSTRA

Al zou er maar een klein weggetje, pleintje of plantsoentje in Heerenveen naar Frans Folkert Rijpstra genoemd worden, dan zou hij dat stiekem mooi gevonden hebben. De sociale Heerenvener, die zich op talloos gebied inzette voor de ander, overleed op 1 oktober op 95-jarige leeftijd. Ook al kreeg hij vele onderscheidingen, op de voorgrond treden hoefde niet zo voor hem.

Bij zijn afscheid als directeur van het Gewestelijk Arbeidsbureau in Heerenveen in 1986 zei hij daarover: ,,De organisatie en de mensen daar omheen heb ik als een middel gezien om in de maatschappij een nuttige functie te vervullen, met mezelf ondergeschikt aan het doel.’’

De geboren Franeker was wel trots op zijn ereburgerschap van de gemeente Heerenveen. Die plaats stootte hij dan ook op in de vaart der volkeren. Het was Rijpstra die het gemeentebestuur er in de jaren ‘80 op wees dat de ‘stad’ zijn positie als economisch centrum begon te verliezen. Het leidde tot een van de grootste stadsvernieuwingsprojecten in Friesland.

Op vele andere plekken stak Rijpstra de handen uit de mouwen. Hij zat in de gemeenteraad voor de PvdA, was voorzitter van de kringloopwinkel De Lege Knip, voorzitter van de ouderenbond Anbo, zat in de Nationale Onderwijsraad, spande zich in voor gehandicapten en kwam op voor buitenlanders, zoals de Molukkers in Oosterwolde of Turken en Marokkanen die bij reorganisaties hun werk kwijtraakten. ,,Ik weet niet hoeveel lekkernijen wij van deze groepen uit dankbaarheid hebben gekregen’’, herinnert zoon Martin Rijpstra uit Leeuwarden zich.

Iets voor de ander willen betekenen, dat kwam bij Rijpstra voort uit zijn jeugd. Toen hij vier was werd zijn vader weduwnaar met drie jonge kinderen. Met zijn tweede vrouw kreeg hij nog zes kinderen, maar ook zij overlijdt vroeg. Het is Frans die vanaf 1947 de zorg voor het gezin op zich neemt en door zijn (half)broers en -zussen ‘Ons Frans’ of soms Pa wordt genoemd. Frans had het daarvoor al lichamelijk zwaar te verduren gehad. Hij kreeg tbc. Dat zorgde ervoor dat zijn rechterknie altijd stijf bleef.

Gelukkig weet zijn vrouw, Lies Wilkens, daar wat op te vinden. Toen ze verkering hadden regelde ze een damesfiets met een aangepaste crank, de kruk tussen de trapas en de pedaal. ‘s Avonds gingen ze samen oefenen in Franeker bij de brug over de Dongjumer vaart, vertelde Ellen Hoekstra van Gewoon Ellen bij het afscheid. Zij is spreekster op uitvaarten en familie van de Rijpstra’s. Martin vertelt dat zijn vader in volle overtuiging voor euthanasie koos. ,,Hij had een sterke wil. Als hij ergens van overtuigd was, dan veranderde hij niet gauw van standpunt.’’

Rijpstra redde zich nog lange tijd zelf na het overlijden van zijn vrouw in 2014. Met hulp van Buurtzorg en zijn drie zoons. Tot zijn gehoor en zicht zo ver achteruitging dat hij naar Mariënbosch moest verhuizen. Daar woonde hij de laatste anderhalf jaar van zijn leven en waren de familiebezoeken en haring op vrijdag een welkome afleiding. ,,Een ritueel dat ik ga missen’’, zegt Martin.

Euthanasie kwam in beeld omdat Rijpstra zijn waardigheid niet wilde verliezen. En omdat hij al zoveel had verloren. Niet meer kunnen lezen en schrijven, luisteren of met mensen afspreken, maakte zijn wereld klein. Een wereld waar hij zich juist volop voor ingezet had. Die inzet en maatschappelijke betrokkenheid zette het gezin zo nu en dan op afstand, maar paste bij zijn generatie en zeker bij zijn leven.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct