Bevrijdingsoptocht met de Amsterdamse voetballertjes op de Herenwal in Heerenveen, op 15 april 1945.

Film over opvang Amsterdamse voetballertjes in Heerenveen in de hongerwinter: 'Het was een daad van grote naastenliefde’

Bevrijdingsoptocht met de Amsterdamse voetballertjes op de Herenwal in Heerenveen, op 15 april 1945. Foto: Museum Heerenveen

Vrijdagavond, voorafgaand aan de voetbalwedstrijd SC Heerenveen-Willem II, wordt in het Abe Lenstra-stadion de film Een prachtige daad vertoond. Over de opvang van een grote groep Amsterdamse voetballertjes in Heerenveen in de hongerwinter.

,,Onbaatzuchtig.’’ Zo noemt Liesbeth van Keimpema van VV Heerenveen - deze club is de ‘moeder’ van het huidige SC Heerenveen en medeorganisator van de filmavond - de opvang van tientallen jonge voetballers uit Amsterdam, vanaf oktober 1944. Zij speelden bij Ajax, DWS, Blauw Wit en De Volewijckers en waren als gevolg van de voedseltekorten in het westen van het land zwaar ondervoed geraakt.

Secretaris Floor Féléus van VV Heerenveen hoorde in de loop van 1944 van deze ellende en kwam in actie, samen met anderen. De club gaf uiteindelijk 86 voetballertjes van tien tot veertien jaar een tweede thuis. Zij zouden bijna een jaar in Friesland verblijven. Bij gastgezinnen in Heerenveen en Oranjewoud konden zij op krachten komen. Na de oorlog, in de zomer van 1945, keerde de groep in blakende gezondheid terug naar Amsterdam.

loading

Nieuwe verhalen blijven opborrelen

Tuurlijk, het feit zelf is wel bekend. Maar nieuwe verhalen en invalshoeken blijven opborrelen. Daarom besloot de erfgoedtak van profclub Ajax dat er een film moest komen over de liefdevolle opvang. Velen werkten mee aan de documentaire, die een paar maanden geleden al eens werd vertoond in Amsterdam.

De makers spraken betrokkenen en nabestaanden van beide kanten. Zo zit bijvoorbeeld de dochter van Floor Féléus in de film. ,,En ook de Jan Nieveen komt erin voor, de boot waarmee de voetballers van Amsterdam naar Lemmer werden gebracht. In een vrachtwagen gingen zij verder naar Heerenveen. Dat was heel spannend’’, vertelt Vanessa de Gaay Fortman, een van de filmers. ,,Het was al met al een prachtige vorm van voetbalsolidariteit.’’

loading

‘Jullie hebt prachtig werk gedaan’

Nog altijd is Ajax Heerenveen dankbaar, weten De Gaay Fortman en Liesbeth van Keimpema. Het bestuur van DWS toonde zich meteen al diep geroerd: ‘Beste mensen uit Heerenveen, jullie hebt prachtig werk gedaan. Niet medelijdend hoofdschuddend ‘gekletst’ over die arme Amsterdammertjes, maar jullie hebt iets gedaan, waarvoor wij jullie ten hoogste dankbaar zijn.’

,,Het was een daad van grote naastenliefde’’, zegt Van Keimpema. ,,Als VV Heerenveen ben je veel meer dan een voetbalclub. Ook nu geldt dat nog. Wij zijn een soort familie, een thuis. En 75 jaar geleden was dat ook al zo. Zo’n documentaire is een mooie manier om dit verhaal voor altijd te bewaren. Nu kan het nog, over een paar jaar zijn veel mensen er waarschijnlijk niet meer.’’

Abe Lenstra hielp mee

Ook voetballer Abe Lenstra, destijds bijna 24 jaar oud, hielp in het najaar van 1944 mee. In zijn boek Abe. De Biografie schrijft LC -journalist Johann Mast over de opvang: ‘Intussen hadden Abe en Hil een logé in huis gekregen, een dertienjarige Amsterdamse jongen. De oorlogssituatie was halverwege 1944 nijpend geworden. In het westen van Nederland was het leven volledig ontwricht. Vooral in de steden heerste een groot voedseltekort en dat zou in de naderende winter alleen maar erger worden.’

En: ‘Jan de Wit, een zoon van jeugdbestuurslid Arie de Wit van Ajax, kwam bij Abe en Hil in huis. Niet veel later volgde zijn vier jaar jongere broertje. Arie de Wit junior was aanvankelijk toegewezen aan de directeur van de Boerenleenbank, maar de jongen miste zijn broertje al voordat hij een voet over de drempel had gezet. ‘Kom jij dan ook maar bij ons’, zei Abe en dat was dat.’

loading

Extra vertoning in Heerenveen

Veel hoofdrolspelers en nabestaanden aan Heerenveense kant konden eerder dit jaar niet naar Amsterdam komen voor de première, vertelt Van Keimpema. ,,De meesten zijn al aardig op leeftijd. Zij konden de reis niet maken. Vandaar deze extra vertoning in Heerenveen.’’

De avond begint om half zes. Van Keimpema verwacht bijna honderd mensen. Na de film, die 50 minuten duurt, wordt er samen gegeten. Hierna sluiten de genodigden de dag af met de wedstrijd SC Heerenveen-Willem II.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct