Miriam en Jort: ,,We willen dat mensen die het gemaal bezoeken Domela horen spreken’’

Domela gaat weer spreken in Het Tripgemaal in Gersloot

Miriam en Jort: ,,We willen dat mensen die het gemaal bezoeken Domela horen spreken’’

Met zijn stem wist Domela hele menigten in beweging te krijgen. Maar hoe ‘ús ferlosser’ klonk? Jort en Miriam van Museum Het Tripgemaal in Gersloot denken het te weten.

Er is veel over Ferdinand Domela Nieuwenhuis te lezen. En ook foto’s zijn er volop uit de tijd dat een camera nog bepaald geen gemeengoed was.

Een jonge Domela, met donker achterovergekamd krullend haar en een baard, zelfverzekerd de lens inkijkend. De statige, oudere man, die zich, getooid met hoed in een mensenmenigte begeeft. Zelfs op zijn doodsbed is hij vereeuwigd.

Nergens materiaal

,,Maar we hebben nergens materiaal kunnen vinden waarop hij te horen is’’, zegt Miriam van der Meer, die met haar man Jort Mercuur Museum Tripgemaal in Gersloot runt.

Kunstenaar Sjoerd de Vries, een maat van Jorts overleden vader Thom Mercuur, vertelde hen dat zijn vader, net als menig arbeider destijds, kilometers liep om Domela te horen spreken.

De socialistenleider ageerde tegen de vijf ‘K’s: Kerk, Koning, Kapitaal, Kazerne en Kroeg. En raakte mensen in het straatarme veengebied met oneliners als ‘denkende arbeiders drinken niet en drinkende arbeiders denken niet’.

Met zijn geluid en denkbeelden wist ‘ús ferlosser’ zelfs Rindert van Zinderen Bakker, de grondlegger van de arbeidersbeweging in Zuidoost-Friesland, tot tranen toe te roeren.

Wat voor geluid bracht de man voort?

Toen besloten Miriam en Jort het volgende: ter gelegenheid van Domela’s honderdste sterfdag moest er een stem komen bij hun tentoonstelling over turfwinning en de slechte sociale leefomstandigheden in de streek.

,,We willen dat mensen die het gemaal bezoeken hem horen spreken’’, vertelt Jort. Maar welke stem? Wat voor geluid bracht de man voort? ,,We weten niet hoe hij klonk’’, zegt Miriam.

Domela kwam uit Amsterdam, maar was afkomstig uit een gegoede familie. Hij zou vast niet plat hebben gesproken. Een piepstem had de rijzige man vast evenmin. Miriam en Jort gaan er vanuit dat het een diepe, krachtige stem moet zijn geweest.

Acteur Frits Lambrechts

Uiteindelijk kwamen ze uit bij acteur Frits Lambrechts, net als Domela een geboren Amsterdammer. ,,Lambrechts is bijna te links voor de PvdA’’, haalt Jort aan. ,,Maar hij zong op de begrafenis van Joop den Uyl het solidariteitslied Voorwaarts en niet vergeten .’’ ,,En hij zei meteen ‘ja’’’, zegt Miriam.

De acteur gaat fragmenten inspreken uit de rede die Domela in 1889 hield in Café Zwart in Appelscha. Dankzij een stenografist is die bewaard gebleven. Museum Het Tripgemaal kreeg de stukken via sociaal-historicus Johan Frieswijk.

Lambrechts spreekt de verkorte versie van deze speech in tussen 18 november en 31 december, respectievelijk de sterf- en de geboortedag van de socialistische voorman. Op 30 december volgt de presentatie en dan hangt de rode vlag bij het Tripgemaal uit.

Ferdinand Domela Nieuwenhuis begroet bij het museum in Gersloot iedere bezoeker. Bij de opening van het Tripgemaal op 1 mei 1990, de honderdste Dag van de Arbeid, hing Thom Mercuur Domela’s portret aan de gevel.

Museum Het Tripgemaal is open van 26 t/m 29 september en in de maanden oktober en november op vrijdag en zondag tussen 13.00 en 18.00 uur.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Heerenveen
Domela
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct