FOTO

Paardenpraat uit Rijs

FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Eigenlijk had Rijs vandaag moeten bruisen. Er had muziek uit luidsprekers moeten klinken. Op hoge benen hadden tuigpaarden door de piste moeten draven en aan witgedekte tafeltjes langs de arena hadden mensen witte wijn moeten drinken.

Als alles in Rijs vandaag gewoon was geweest, hadden er lange rijen blikkerende auto’s in het parkeerweiland gestaan en was de atmosfeer tijdens het traditionele Concours Hippique op de eerste zaterdag in augustus zwanger geweest van hoefgekletter, gesnuif en gehinnik.

In het Italiaanse Siena hebben ze sinds 1287 de Palio, de ‘world’s most insane horserace’ oftewel de krankzinnigste paardenrace ter wereld, aldus de Amerikaanse reisschrijver Rick Steves. Maar in Rijs wordt sinds 2011 de Mijl van Rijs verreden, waarin galopperende paarden uit de Friese elf steden om de eer strijden.

Het is een slimme toevoeging aan het grote eendaagse paardensportspektakel dat al sinds 1945 wordt gehouden. Maar dit keer dus even niet.

Rijs is vandaag een alledaags Rijs met vooral veel toeristen op elektrische huurfietsen. Blijkbaar zijn de modelletjes zo modern dat ze niet weten hoe ze hun voorlamp uit moeten zetten. Op klaarlichte dag toeren ze met helverlichte peertjes onder het stuur door de omgeving.

En daarna eten ze appeltaart op het terras van Hotel Jans, dat bezoekers al decennialang ‘in aangenamen eenvoud, weelderig Natuurschoon van Bosch, Zee en Veld en werkelijke rust’ biedt. Je kunt het lezen in een advertentie uit 1926 die in de eetzaal hangt.

Serveersters lopen af en aan met dienbladen vol taart, buiten hangt een jongetje moe in een stoel, een fietshelm nog scheef op zijn zweterige hoofd.

loading  

Het is niet anders. Rijs telt vandaag even geen paarden. Of hee, toch wel. Aan het einde van een inrit aan de Leise Leane ligt een ovaalbaan waar Charlotte White een staaltje IJslander rijden ten beste geeft. Twee jaar geleden werd ze vijfde op het Wereldkampioenschap IJslandse Paarden in Oirschot en nu traint ze Eyja, een bruine IJslander die eigenlijk gekocht werd als ,,leuk paardje’’ voor haar moeder Simone. ,,Maar toen zei mijn zus: misschien moet jij er eens op gaan zitten.’’

Eyja bleek geknipt voor Charlotte. ,,Ze is helemaal geen laagdrempelig paard. Ze geeft meteen drieduizend keer meer dan je eigenlijk vraagt.’’ Daarom zijn ze nu een setje. Charlotte vertederd: ,,Als ik op haar zit en tegen haar praat, is ze altijd met haar oortjes bezig. Ze heeft er echt zin in.’’

O, o, die paarden. Je kunt als mens wel denken dat jij een paard kiest, maar andersom gebeurt er minstens evenveel.

Simone en Anthony White, de ouders van Charlotte en haar zus Anne-Jet, zijn eigenaar van Stal De Leije in Rijs. Ze trainen en verkopen IJslandse paarden, maar soms gaat de koop van een dier niet door, omdat het paard er anders over denkt dan de mens. Simone: ,,Dan zeg ik: Nee sorry. De ruiter moet plezier hebben, maar het paard ook.’’

Paarden zijn sensibel. Ze kijken misschien nog wel beter naar jou dan jij naar hen. Als je niet sterk genoeg in je schoenen staat, gaan ze met hun kont naar je toe staan of snuiven ze oneerbiedig in je nek als ze je eigenlijk op gepaste afstand hadden moeten volgen.

Niet voor niets gebruikt Simone, die „paardrijles geeft en een opleiding tot kindercoach doet, haar IJslanders ook als therapie-dieren. Zo dadelijk, over een half uurtje, gaat ze een therapieles geven aan een meisje. Peinzend: ,,Wie zal ik eens kiezen. Mmmm, ik denk dat ik Gaefa neem.’’

Het klink misschien raar, zegt ze, maar vroeger was ze bang voor paarden. ,,Lang geleden reed ik op Santos, een Lippizaner-ruin, maar tot het laatst ben ik bang voor hem gebleven. Elke keer als ik op hem wilde gaan rijden, voelde ik het in mijn buik. Als ik hem uit het land wilde halen, stond hij ineens drie weilanden verder.’’

Dan riep ze haar dochters, die toen zeven en negen waren. Naar hen luisterde Santos wel. Hij was wat je noemt nogal een confronterende ruin. Maar de liefde voor paarden bleef. ,,Ik vond ze imposant. En onvoorwaardelijk. Ze oordelen niet.’’

Okee, soms staan ze inderdaad nukkig met hun kont naar je toe. ,,Maar dan kun je ook gewoon naar binnen stappen, tegen ze zeggen dat ze niet zo flauw moeten doen en ze bij hun halster pakken.’’ Dat durft Simone nu. Uiteindelijk verloor ze haar angst toen ze voor het eerst op een IJslands paard zat.

Gewone paarden kunnen stappen, draven en galopperen, maar IJslanders hebben een of twee extra gangen, de tölt en de telgang. Je weet niet wat je meemaakt, zegt Simone. Tijdens de tölt houden de paarden telkens twee benen aan de grond. Je wordt niet opgeworpen in het zadel, je zit als een koningin stil op hun rug.

Bijna verliefd: ,,En IJslanders zijn oer- en oersterk hè?’’

loading  

Hee, daar komt Jasper (17) uit Oosterzee aan. Zes jaar geleden kocht zijn moeder een paard bij Simone en Anthony. Eerlijk gezegd ging hij met tegenzin mee, bekent hij. ,,Ik vond paardrijden iets voor meiden.’’ Maar hij had niks te kiezen. Hij raakte, tijdens dat allereerste bezoek in Rijs, onverwacht patsboem verslingerd aan de IJslanders. ,,Ik ben nooit meer weggegaan.’’ Op vrije dagen helpt hij in de stallen in Rijs. En gekker nog, hij heeft nu zelf een paard. Smellur heet-ie, het is nogal een ondeugend, uitdagend, groot type.

Inderdaad, er gebeuren geheimzinnige IJslandse dingen op het erf aan de Leise Leane. Simone, de vrouw die ooit bang voor paarden was, geeft nu paardentherapie. Jasper, het hockeyjongetje dat met zijn moeder meeging, werd paardenliefhebber. En het meisje dat net een therapiesessie achter de rug heeft, komt ingetogen blij de ovaalbaan af.

Eerst hield ze de lijn van Gaefa krampachtig vast en slenterde de merrie veel te dicht, bijna opdringerig, achter haar aan. Eerst ook was ze bang dat Simone boos zou worden als Gaefa niet luisterde. ,,Maar ik word natuurlijk niet boos’’, zegt Simone. ,,En wat gebeurde er toen je meer rechtop ging staan? Toen je echt wilde dat Gaefa luisterde?’’

Ja, toen luisterde de grote bruine, zegt het meisje. Zomaar. Moeiteloos. Dat is best een kick. Zo’n groot sterk paard dat doet wat jij wil.

Geïnspireerd drentelt uw verslaggever even naar de binnenplaats, waar zeker vier IJslandse paarden doen waar ze op dat moment zin in hebben. Ze staan te staan, ze draaien met hun oren, ze suffen. En nee, geen moment komen ze naar het hek toe. Werkelijk geen moment. Ze kijken niet eens om.

,,Ik zou zo een kind van drie durven vragen om ze op te halen, zo meegaand zijn ze’’, zei Charlotte eerder. Au. Eerst maar eens een witte wijn halen, bij Hotel Jans of Hotel Gaasterland. En daarna misschien nog even een simpel, gehoorzaam solexje huren.

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct