Epemastate vanuit de lucht.

Hoe is het om te leven en werken in een state? Deel 3: Epemastate in Ysbrechtum en Huize Boschoord in Sint Nicolaasga

Epemastate vanuit de lucht. Foto: Niels de Vries

Friesland kent tientallen staten en stinzen. De LC gaat deze zomer bij vier op bezoek. Vandaag deel 3: Epemastate in Ysbrechtum en Huize Boschoord in Sint Nicolaasga.

Achter een poortgebouw uit 1652 ligt, omgeven door een deels door Lucas Pieters Roodbaard ontworpen park, Epemastate. De binnenmuren van de state zijn behangen met tientallen portretten van oud-bewoners. Bovendien blijkt het gebouw een klein beetje ruimte te bieden aan een laatste paar openlijk uitgestalde miniatuurlandbouwvoertuigen uit de verzameling van Tjalling van Eysinga. De mini-John Deeres staan naast een miniatuur-Jaguar (,,een echte is mijn wens’’) op een bureau op het kantoor van de jonkheer, want hij is gek op John Deeres, zegt hij. ,,Thuis had ik er nog veel meer in een vitrine staan. Maar die heeft mijn vrouw in dozen gedaan, omdat het goeie goed in de vitrine moest. Dat was een spannend moment in ons huwelijk.’’

Epemastate met het bijbehorende landgoed is slechts een deel van het totale eigendom van de jonkheer, die met zijn vrouw Anneke (63) op een boerderij in Sint Nicolaasga woont. Al eeuwenlang zijn Epemastate en Huize Boschoord in de familie. De state via de lijn van Van Eysinga’s moeder, het landhuis via de familie van zijn vader. In dat huis woonden de ouders tot 2014. De huidige jonkheer kocht beide gebouwen en maakte van Boschoord vorig jaar een bed and breakfast. Zijn broer Frans, eveneens jonkheer, kreeg landgoed Eysinga State in handen. Op dat landgoed begon hun vader, die in 2018 overleed, in de jaren zestig een camping rondom boerderij De Blaauwpleats. Het geld van de familie raakte op en dus moesten nieuwe bronnen worden aangeboord, vertelt hij tijdens een urenlange tocht over op het oog onneembare bosweggetjes en paadjes in zijn Land Rover – Van Eysinga is slecht ter been. ,,Er zijn niet veel mensen die hier over het gras mogen rijden’’, zegt hij als hij de auto richting de grote vijver bij Huize Boschoord stuurt. ,,Ik waarschijnlijk ook niet’’, zegt hij met een lach richting Cas van Lieshout, die de bed and breakfast in Huize Boschoord exploiteert.

loading

Begin jaren 80 haalde de vader zijn zoon terug uit Groningen, waar hij rechten had gestudeerd. Hij ging werken en wonen op de boerderij die hij nog steeds bewoont. ,,De eerste tien jaar zat ik duizend uur op de trekker.’’ Daarnaast hielp hij met het verder uitbouwen van de recreatietak. Hij kwam ,,weloverwogen en met veel plezier’’ weer naar Sint Nicolaasga. ,,Mijn vader was eigenlijk te lief.’’ De combinatie dominee-ondernemer was volgens de zoon geen gelukkige. Maar ook de tijd zat niet mee. ,,Friesland was behoudend. Alles moast bliuwe sa’t it wie.’’ Het ondernemen leerde hij naar eigen zeggen van de vader van een jeugdvriend. ,,Bij ons thuis werd er niet over geld gepraat. Dat was er, tot het er niet meer was.’’ De vader van het vriendje was daarentegen veel bewuster bezig met geld. Toen Van Eysinga eenmaal terug in Sint Nicolaasga zelf begon met zijn landbouwbedrijf, kreeg hij belangrijke tips. Over door Van Eysinga aangeschafte landbouwmachines bijvoorbeeld. ,,Hij zei: voor het einde van het jaar moet je zorgen dat je een derde van de bankschuld daarvoor hebt afbetaald.’’ Na de komst van een golfpark dat de jonkheer mee hielp ontwikkelen, ,,is de bouw van vakantiebungalows op Eysinga State in een enorme vlucht gekomen’’. Sinds een jaar of twintig zit Van Eysinga zelf nauwelijks meer in die recreatietak, hoewel hij nog wel bezig is met een plan voor twaalf kavels.

Ook voor Epemastate gold dat het anders moest. ,,Vanaf 1972 woonde er geen familie meer, wel een beheerdersechtpaar.’’ Hoewel de ouders begonnen met de verhuur van de bovenkamer en sponsordiners hadden, die er nog steeds zijn, bracht het volgens Van Eysinga weinig geld op. Op de state werd personeel ingezet. En dat was veel te duur. ,,Personeel werd echt onbetaalbaar. Mijn ouders zijn daar misschien veel te lang mee doorgegaan. Er was wel omzet, maar nauwelijks winst.’’ Zonder geld kon het monumentale pand amper worden onderhouden. ,,Ik heb het in 2006 van mijn ouders overgenomen.’’ Nu komt er geld binnen dankzij de huurpenningen van het rentmeesterskantoor dat van Van Eysinga later opzette en dat is gevestigd in het pand, en dankzij bijvoorbeeld huwelijken die door het Van der Valk-concern worden georganiseerd. In de state staat daarvoor zelfs een keuken. Voor de pas getrouwden is er boven de ingangspoort een bruidssuite.

loading

Met aftrek van alle kosten blijft er nog zo’n 40.000 tot 50.000 euro over, vertelt Van Eysinga. ,,Dat is ook wel nodig voor het onderhoud.’’ Er is wel meer dan het reguliere onderhoud dat wacht. ,,Dat is een heel beroemd schilderij’’, zegt Van Eysinga bij binnenkomst van Epemastate. Het is een zeventiende-eeuws portret van Gerrolt van Juckema, geschilderd door Wybrand de Geest. ,,Het moet wel een beurt hebben, want hij is heel vies en er zit craquelé op. Eigenlijk doodzonde, want er komen heel veel kleuren tevoorschijn als je het opknapt.’’ En dan benoemt hij nog niet eens het gat dat erin zit. ,,Ja, dat is bij het verplaatsen dertig jaar geleden heel onhandig ergens neergezet’’, legt hij later desgevraagd uit. ,,Er stak kennelijk iets doorheen. Dat vond mijn vader altijd wel leuk: ‘Dan kun je zien dat het oud is.’ Dat vond-ie met auto’s ook als er allemaal deuken inzaten. Ik zou ze eruit gehaald hebben.’’

Ook andere portretten in het gebouw verdienen de aandacht. Een stuk of 25 zijn van de familie, zegt Van Eysinga. Op eentje, een groot schilderij van hondjes in gevecht met een beer, hebben verschillende familieleden een oogje, zegt hij. Veertien schilderijen zijn in bruikleen van het Fries Museum. Dat riep eerder dit jaar dat het de schilderijen terug wilde hebben. Onder meer omdat de klimaatomstandigheden niet op orde zouden zijn. ,,Het klimaat is inderdaad niet optimaal hier’’, zegt Van Eysinga. ,,We gaan nu kijken of de opstelling anders kan.’’ ,,Het alternatief is dat ze het depot van het Fries Museum ingaan en de komende vierhonderd jaar niet meer te zien zijn. Maar we zijn er nu uitgekomen in die zin dat we een oplossing zoeken.’’

loading  

Het schoonmaken en restaureren van de eigen schilderijen kost een aardige duit. ,,Het schoonmaken van alle schilderijen alleen al twee tot drie ton. De restauratie nog eens een half miljoen.’’ En dat terwijl hij de meeste nou ook niet zo bijzonder vindt. ,,Als het niet mijn familie was, dan had ik er geen geld aan uitgegeven. Dan kocht ik liever een Jaguar.’’ Misschien is de oplossing naast de state te vinden. ,,Hier omheen zit 5 hectare park. Dat is de volgende uitdaging: hoe ga ik dat te gelde maken?’’ Opties zijn bijvoorbeeld een urnenplaats en een woninkje bij de state.

Van Eysinga ziet het bij elkaar houden van al het onroerende goed als een belangrijke taak. ,,Mijn ouders’ bedoeling was om het in stand te houden.’’ Hij doet het met veel plezier. Veel tijd hoeft hij er niet aan te besteden. Het meeste is uitbesteed, zoals de bed and breakfast in Boschoord. Zelf werkt hij tot zijn naderende pensioen vooral op het rentmeesterskantoor. Daarna wil hij de handen wel wat meer uit de mouwen steken. ,,Grasmaaien bijvoorbeeld. Dat vind ik leuk werk.’’ Hij heeft daarom een heel plan uitgedokterd waarbij Epemastate en Boschoord in twee aparte beheer-bv’s komen, die hij wil overdoen aan zijn kinderen. ,,Ik heb het nu zo gemaakt dat het twee huizen zijn die zichzelf kunnen bedruipen.’’

loading

Hij onderbreekt zijn verhaal even om op de foto te gaan. ,,Ik moat de búk even ynhâlde, want myn frou fynt my te dik. Dat is fansels net sa.’’

Door de constructie zou het niet moeten gebeuren dat al het goed door onenigheid wordt verscheurd. Onenigheid die hij wel kreeg met zijn broer, zegt hij. Dat leidde onder meer over en weer tot claims, ook van Van Eysinga richting zijn vader. Maar het móet bij elkaar blijven, vindt hij. ,,A om het financieel mogelijk te houden en B voel ik het moreel als een plicht. Het is zo ontzettend leuk dat zo’n ontzettend oud familiebezit bij elkaar blijft.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct