Dolf Verroen thuis in Sint Nicolaasga.

Antiracisten boos over antiracistisch boek Dolf Verroen: 'Dat ik de schurft kon krijgen en zo'

Dolf Verroen thuis in Sint Nicolaasga. FOTO NIELS WESTRA

Er is ophef in kinderboekenland omtrent het boek Slaaf kindje slaaf van Dolf Verroen. Het is een boek dat racisme aan de kaak stelt, maar waar antiracisten nu boos over zijn.

Alle tumult omtrent het kinderboek Slaaf kindje slaaf (ook verschenen als Hoe mooi wit ik ben ) begon deze week op Facebook. Een meisje uit Zeeland plaatste een bericht dat ze verontwaardigd was over het verhaal, waarin het meisje Maria op haar twaalfde verjaardag een slaafje, Koko, krijgt. Het boek speelt vanzelfsprekend in de tijd voordat de slavernij werd afgeschaft, toen mensen slaven als gebruiksvoorwerpen beschouwden en niet als mensen.

Het is een confronterend boek, dat in 2006 verscheen en dat in Duitsland onder meer werd bekroond met de prestigieuze Deutscher Jugendliteraturpreis en met de Gustav Heinemann Friedenspreis. Ook in Italië won het een grote jeugdliteratuurprijs. Het boze Facebookbericht van deze week werd massaal gedeeld en Dolf Verroen, de inmiddels 92-jarige schrijver die in Sint Nicolaasga woont, werd bedolven onder de haatmails.

Scheldkannonade

,,Ja, dat klopt, ik heb een heleboel lelijke mails gehad, vooral van kinderen’’, zegt Verroen. ,,Weet je wat het punt is? Als gekleurde kinderen lezen dat Maria iets lelijks zegt tegen haar slaaf, betrekken ze dat op zichzelf. Ze maken geen onderscheid tussen het verhaal en zichzelf. Dat is een probleem. Het is eigenlijk slecht lezen. Maar ik krijg nu een ongelofelijke scheldkannonade over me heen. Dat is best vervelend. Ik kwam woensdag thuis van een bezoekje aan Mindert Wijnstra (schrijver en verhalenverteller, red.), zette mijn computer aan en zag dat-ie zowat uit elkaar plofte. Dat ik de schurft kon krijgen en zo... En het meeste bar slecht gespeld.’’

Waarom is er nu ineens al die ophef over een boek dat veertien jaar geleden verscheen? Verroen heeft wel een idee. ,,Je ziet tegenwoordig een enorme polarisatie tussen zwart en wit. Het gaat er soms redelijk ongenuanceerd aan toe. Je kunt tegenwoordig haast niets meer zeggen of de mensen worden al boos.’’ Zijn uitgeefster bij Leopold heeft hem laten weten dat het boek niet uit de handel wordt gehaald. ,,Ze staat gelukkig pal achter me.’’ Er komt zelfs een volgende druk. Daar is de schrijver blij om. ,,Ik geloof dat er wel een lesbrief bij komt.’’

Tussen de regels lezen

Hij wilde in het boek demonstreren hoe mensen in de negentiende eeuw over slaven dachten en koos voor het blanke perspectief, van het meisje Maria. ,,Ik heb de eerste versie van mijn manuscript aan Paul Biegel laten lezen en die waarschuwde al: ‘Dolf, hier kun je last mee krijgen’.

Hij opperde om in ieder geval één personage de slavernij te laten veroordelen. Dan was het goed geweest, veronderstelde hij. Maar dat wilde ik niet. Ik zei: nee, nee, nee, dan ontkracht ik het hele boek. Het is literatuur. En hield me aan mijn opzet.’’

loading

Het probleem is de leesvaardigheid, veronderstelt de schrijver. Mensen hebben er moeite mee om langere literaire teksten te doorgronden. Dat denkt ook Pjotr van Lenteren, kinderboekenrecensent bij de Volkskrant .

Op zijn weblog schrijft hij over het gedoe rond Slaaf kindje slaaf : ,,Dat hele volksstammen alleen expliciete, letterlijke teksten begrijpen, niet tussen de regels kunnen lezen en geen gevoel hebben voor dramatische ironie, wiens schuld zou dát zijn? Dit is niet het moment om één integere schrijver onterecht te bekritiseren, dit is het moment voor ouders en leraren om op te staan tegen racisme (ik zeg het maar even expliciet) en voor beter geschiedenis- én literatuuronderwijs.’’

'Als je het helemaal leest, zou je niet zo verontwaardigd zijn'

Kinderboekenliefhebber Jaap Friso, maker van onder meer de Grote Vriendelijke Podcast over jeugdliteratuur, besprak Verroens boek destijds in lovende woorden. ,,Ik heb het nooit beschouwd als iets dat niet kan’’, zegt hij nu. ,,Het is een mooi klein boekje, eigenzinnig geschreven, over een belangrijk onderwerp.’’

Friso, die opgroeide in Heerenveen, vindt de kritiek onterecht en sneu voor Verroen. ,,Juist híj heeft het kinderboek geëmancipeerd. Juist híj schreef over man-vrouw-verhoudingen, over seksualiteit en durfde tegen heilige huisjes te trappen. Een integer mens.’’

De social media-storm baseert zich op een paar losse fragmenten uit het boek. ,,Als je het helemaal leest, ook het uitvoerige nawoord, dan zou je niet zo verontwaardigd zijn.’’

Volgens Friso is het tijd dat er meer mensen van kleur in de jeugdliteratuur terechtkomen. ,,Ik kan me ergens wel voorstellen dat je als je jong bent en het eerste gekleurde personage dat je in een kinderboek tegenkomt een slaafje als Koko is, dat dat een raar gevoel moet zijn en om wat begeleiding vraagt misschien.’’

Bol.com heeft een waarschuwing op de bestelsite geplaatst dat lezers het boek als kwetsend kunnen ervaren.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct