Praampassagiers maken zich klein om veilig onder de brug in het hart van Terherne door te komen. De praam, voortgeduwd door de Kameleon, brengt hen naar het Avontureneiland.

25 jaar Kameleon: De race-, duw- en selfieboot van Terherne

Praampassagiers maken zich klein om veilig onder de brug in het hart van Terherne door te komen. De praam, voortgeduwd door de Kameleon, brengt hen naar het Avontureneiland. FOTO NIELS DE VRIES

Terherne is al 25 jaar het dorp van de Kameleon. Een rondje door het dorp levert al gauw zes van deze roodgroene jongensboekenbootjes op.

Om nou te zeggen dat hij zijn jongensdroom leeft, gaat hem te ver. Maar Auke Bijlsma (68) mag zich wel mooi een paar dagen per week Schipper van de Kameleon noemen. Met het plaatselijke prototype van het iconische bootje, duwt hij een praam van Terherne naar het Avontureneiland en weer terug.

Aan boord zitten dezer dagen vooral huishoudens met kinderen, die op het eiland basaal aan de slag gaan met de elementen water, lucht, aarde en vuur. Ze worden er geestdriftig onthaald door Nop de Graaf, die het Kameleondorp uitbaat met Stefan de Lange. Als de gasten bemodderd terugvaren naar het dorp is de missie geslaagd.

Zo gaat dat nu al 25 jaar in Terherne. En schipper Bijlsma - eerder actief als wethouder en raadslid in Boarnsterhim en FNP-Statenlid - was vanaf het begin van de partij. ,,Ik mocht altyd al graach boatsjefarre en ha as jonge dy Kameleon-boekjes ek lêzen. As soks dan op je paad komt, en je kinne der mei syn allen in moai projekt fan meitsje, dan is dat allinnich mar hartstikke moai.’’

Eindeloze jongensboekenreeks

De band tussen Terherne en de eindeloze jongensboekenreeks is gesmeed in 1980, toen dorpsonderwijzer Jan Stedehouder zijn leerlingen hun lievelingsboek liet kiezen. De avonturen van Hielke en Sietse Klinkhamer wonnen glansrijk. Schrijver Hotze de Roos (Langezwaag, 1909 - Krommenie, 1991) kreeg van de schoolkinderen een zilverkleurige Parker-pen met inscriptie. Het is de enige prijs die de auteur ooit kreeg voor zijn geliefde oeuvre.

Na De Roos’ overlijden riep Stedehouder in Terherne een groepje bijeen, met onder anderen Bijlsma, om na te denken over een passend eerbetoon. Het eerste plan was de bouw van een Kameleon-op-sokkel. Bijlsma: ,,Doe wie it al gau: as we der ien delsette kinne, wêrom bouwe we der dan net ientsje dy’t ek fart?’’

Toen dat voornemen de media bereikte was de boot aan. Boarnsterhim linkte Terherne in zijn Toeristisch-Recreatief Ontwikkelingsplan - geen gemeente kon destijds zonder zo’n Trop - ook aan de Kameleon. Het dorp reageerde voortvarend en zorgde ,,yn sân hasten’’ voor een pasklaar plan en een stichting. Toen ook de boerderij en het eiland binnen waren kon het Kameleondorp in 1995 openen.

Met die eerste Terhernster Kameleon vaart vrijwilliger Bijlsma nog altijd zijn rondjes. Het bootje is gebouwd op basis van de illustraties in de boeken. Dat was best een klus, zegt Bijlsma, ,,want der wie net ien gelyk’’. In het motorhuis ligt een echte automotor. Geen Citroën-benzinekrachtbron, zoals in het eerste boek, maar een veiliger Mercedes-diesel.

Meer exemplaren

Aan Kameleon-bootjes is ondertussen geen gebrek in Terherne. Er vaart een tweede exemplaar rond als dat waarmee Bijlsma heen en weer vaart. Ook dat zit met stangen vast aan een rondvaartpraam, die echt maar nét onder de brug in het dorpshart door past. Bijlsma moet zichzelf ook platvouwen om op zijn stuurmansbankje te kunnen blijven zitten. ,,As it wetter mar in bytsje heger stiet, hast in probleem.’’

De afgelopen tijd zijn in het dorp volop opnamen gemaakt voor een derde Kameleon-speelfilm van regisseur Steven de Jong. Hierdoor zijn er tijdelijk nog twee extra Kameleons te bewonderen op het terrein van de boerderij. De een heeft een pruttelend dieseltje voor de kalme taferelen en de ander een jetmotor voor de actiescènes in volle vaart. Auke Bijlsma is wel blij dat er weer een film aankomt. ,,Dan komt der wer wat ekstra reuring. Dat makket wer mear minsken nijsgjirrich om hjir ris hinne te kommen.’’

Toeristische trekpleister

Hoewel het Kameleon–toerisme door de coronamaatregelen nu op minder dan halve kracht draait, is de attractie voor het watersportdorp hartstikke belangrijk, zegt Bijlsma: ,,It bringt hjir in protte dagjesmensen hinne, dy’t ek op oare plakken telâne komme. Se sjogge de omjouwing, se hiere miskien ris in hûske of in boatsje en se besykje de horekca. Dêr hat elkenien wat oan.’’

Veel van deze dagjesmensen zetten zichzelf en elkaar op de foto in Kameleon-boot nummer vijf, die geposteerd is voor de boerderij waarin het boekendorp Lenten is nagebouwd. Dit bootje is wel de pocketeditie van de Kameleon, zo klein.

Daar brengt boot nummer zes vanaf vrijdag verandering in. In de werkplaats achter de boerderij is de afgelopen weken hard geklust aan een nieuw exemplaar, met realistische proporties. Het motorhuis, de bank en de vlonders moeten nog worden vastgezet. Het scheepje is verankerd in een blauwgeverfd blok beton. Het loeizware werkstuk wordt vandaag naar het plein voor de boerderij getakeld. In de sokkel zitten tegels met quotes van fans die vertellen wat de boeken van Hotze de Roos voor hen betekenen. Ene Jan Willem schrijft: ,,Als je klaarstaat voor een ander, ben je altijd een held.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct