Het lijkt wel of drugscriminelen geen voet zetten in Dantumadiel. Hoe kan dat?

Terwijl er in omliggende gemeenten wietkwekerijen opgerold worden en drugspanden dichtgespijkerd, blijft Dantumadiel op de Friese ‘misdaadkaart’ maagdelijk wit.

Het lijkt wel of drugscriminelen geen voet zetten op het grondgebied van Dantumadiel. Hoe dat kan? Het is burgemeester Klaas Agricola een raadsel. ,,Kollega’s freegje my wol ris: ‘No Klaas, hoe is it by dy? Mar ik ha noch gjin saken trochkrigen dy’t it dei-ljocht net ferdrage kinne.’’ Sinds zijn aantreden eind 2017 heeft zich geen drugszaak aangediend. Zowel in 2018, 2019 als in 2020 hield de gemeente de ‘nul’ wat wietkwekerijen en drugspanden betreft.

En dat terwijl buurgemeenten het de afgelopen drie jaar alsmaar drukker kregen met dergelijke criminaliteit. Zo moest burgemeester Johannes Kramer van Noardeast-Fryslân – dat Dantumadiel aan de noordkant omklemt – alleen al in 2020 tien keer ingrijpen.

In Tytsjerksteradiel, dat vrijwel de hele zuidgrens van Dantumadiel behelst, sloot burgemeester Jeroen Gebben vorig jaar een pand in Noardburgum. Ook werd er in Hurdegaryp een hennepplantage opgerold.

‘Recordvangst’

In Achtkarspelen, met slechts een klein puntje verbonden aan Dantumadiel, noteerde burgemeester Oebele Brouwer het afgelopen jaar een ‘recordvangst’ van zes drugspanden. Het verderop gelegen Waadhoeke sloot er in 2020 zeven, Smallingerland telde er vier.

Ook de politie tast over de oorzaak van het verschil in het duister. ,,We hebben er geen specifieke verklaring voor’’, zegt woordvoerder Kalina Pruntel.

Dantumadiel, Noardeast-Fryslân, Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel vormen samen de regio Noordoost-Friesland. Het gebied tussen Dokkum en Drachten staat te boek als de Noordelijke Friese Wouden, met zijn houtwallen en elzensingels.

Recht voor zijn raap

Gezamenlijk tellen de gemeenten bijna 125.000 inwoners. De volksaard van de bewoners, wâldpiken of wâldsjers genaamd, komt overeen. De mensen gelden als emotioneler dan de gemiddelde Fries. Ze zouden niet van regels houden en hebben de naam recht voor zijn raap, eigenzinnig en zelfredzaam te zijn. De streek kent van oudsher dan ook een handelstraditie.

De gemeenten trekken samen op in het Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) om de regionale economie te stimuleren. Ze delen hetzelfde politieteam, waardoor de aanpak overal hetzelfde is. En ze maken sinds november 2018 samen een vuist tegen drugscriminaliteit. Bij een eerste overtreding kan een pand al voor maanden op slot gaan.

Deze strengere maatregelen zijn vooral bedoeld voor de grotere vissen. Voor geboefte dat vanuit Brabant naar Gelderland hopt en daar vandaan verder trekt naar het Noorden.

Dat bleek onder meer eind november 2019 in Sumar, Tytsjerksteradiel, waar een Brabantse crimineel een chalet op een camping had. Onder een matras werd toen een wapen aangetroffen. De inval hield verband met een zoeking in en rond een woonwagenkamp in Oss.

‘Boef zoekt boer’

Vervolgens startte begin vorig jaar de campagne ‘Boef zoekt boer’. De gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel, LTO en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) waarschuwen inwoners voor foute huurders, die leegstaande panden willen voor hun drugspraktijken.

Zo werd er in februari 2020 een amfetaminelab ontmanteld in Wânswert, Noardeast-Fryslân. Acht maanden daarvoor was het raak in Jannum, eveneens Noardeast-Fryslân. Kort daarvoor was in dat dorp al een grote hennepplantage aangetroffen.

De grote vraag blijft waarom criminelen de afgelopen jaren wel toesloegen in Noardburgum (Tytsjerksteradiel), maar niet in het net over de grens gelegen Feanwâlden (Dantumadiel). En waarom Kollumerzwaag (Noardeast-Fryslân) doelwit was van criminelen, maar het iets verderop gelegen De Westereen (Dantumadiel) niet.

,,Gjin ferklwaring’’

Jannum (Noardeast-Fryslân) mocht dan populair zijn onder criminelen, het Dantumadielse Sibrandahûs ligt slechts vier autominuten verderop en bleef verschoond van geboefte. En terwijl burgemeester Kramer panden sloot in Dokkum en Westergeest, gebeurde in het tussenliggende Wâlterswâld en Driezum, beide Dantumadiel, blijkbaar niets wat niet door de beugel kon.

Ook voorzitter Feije Feenstra van Dorpsbelangen Damwâld, het grootste dorp in Dantumadiel, heeft ,,gjin ferklearring’’ voor de ‘nul’ van zijn gemeente. ,,Wy ha hjir lytsere doarpkes, der is net in soad leechstân. En wol sosjale kontrôle’’, suggereert hij. Verder ontbreekt het in de gemeente aan grote, anonieme industrieterreinen. ,,Mar dit is nergens op basearre, hear’’, maakt hij als voorbehoud. ,,It bliuwt rieden.’’

Misschien is het ,,de hechte mienskip’’, werpt Tjipke Postma, voorzitter van Doarpsbelang De Westereen op als mogelijke verklaring. ,,At der wat loas wêze soe, is it gau bekend yn’t doarp.’’ En afgelegen boerderijen, zoals op de ,,klaai’’, zegt hij, die ,,hast hjir net.’’ Maar verder zou ook deze voorzitter het niet weten.

Niet geheel verschoond

Het is nu ook weer niet zo dat Dantumadiel geheel verschoond blijft van drugsuitwassen. Daar wonen ook mensen die gebruiken. En er rijden lieden rond die verboden waar aan de man brengen.

Dantumadiel was in een iets verder verleden meermaals decor van schimmige zaken. Zo werd er in november 2010 een wietkwekerij met drieduizend plantjes aangetroffen in een leegstaande pleats bij Feanwâlden. De boerderij was aangekocht door de provincie voor de aanleg van de Centrale As.

De daarop volgende jaren kwam er in dat dorp geregeld een plantage met illegaal groen aan het licht. In 2016 vonden spelende kinderen speed op straat in De Westereen.

Feit is dat er na 2018 geen hennepplantages meer werden opgerold in Dantumadiel en burgemeester Agricola geen panden hoefde dicht te spijkeren. ,,Ik soe graach wolle dat wy krekt as Dantumadiel ek gjin drugskriminaliteit hiene’’, zegt burgemeester Kramer van Noardeast-Fryslân. ,,En eltse oare gemeente dy’t der net mei te krijen hat, felisitearje ik fan herte. Want drugs is dikke rommel, it feroarsaket in soad leed.’’

Hoewel uitwassen tot dusver uitbleven, blijft Dantumadiel ,,hiel alert’’, zegt Agricola. Hij ontving geen signalen van de politie over verdachte situaties. ,, Mar ik moat foarsichtich wêze. Foar’t selfde komt hjir takom wike wat oan’t ljocht, je witte it noait.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct