Bettie Altenburg groomt koeien voor de keuring. FOTO JAN SPOELSTRA

Zussen Bettie en Janneke doen niets liever dan koeien showen

Bettie Altenburg groomt koeien voor de keuring. FOTO JAN SPOELSTRA

Tijdens de Veekeuring in Oentsjerk komen donderdag Frieslands mooiste koeien in de ring. Vooraf worden de dieren geknipt en geschoren. Dat is een vak apart.

Heel langzaam loopt Geertje 212 aan het touw richting de gele waterslang. Een beetje met tegenzin, zo lijkt het. ,,Se hat der net safolle nocht oan om wasken te wurden’’, denkt Bettie Altenburg.

Maar Bettie (23) geeft niet op en knoopt de koe uiteindelijk toch vast. Op het erf van de boerderij van de familie Hoekstra in Aldstjerk kan het wassen van Geertje beginnen.

Boerendochters

Bettie komt amper boven de 1 meter 60 hoge koe uit, maar kordaat spuit ze het dier nat. Bettie is als boerendochter gewend met koeien om te gaan. Ze staat geregeld in de melkput.

De liefde voor het vee en het mooi maken van koeien voor keuringen, leerden Bettie en haar zus Janneke (28) van hun vader. De gerenommeerde koeienfokker en veehouder Ronnie Altenburg uit Koufurderrige doceerde zijn dochters hoe ze een koe zo voordelig mogelijk voor de jury kunnen brengen. Het is hun met de paplepel ingegoten. ,,As bern gongen wy al mei nei de keurings. Dan sieten wy hiele dagen te sjen wat der barde. Wolnee, wy ferfeelden ús noait’’, zegt Janneke.

Bettie weet nog heel goed hoe ze als twaalfjarige voor de eerste keer een koe voorbracht. Dat was in Zwolle tijdens een nationale keuring. ,,Ik fûn it machtich en fielde my der gelyk thús.’’ Haar zus beaamt dat. Concurrentie is er in de ring, zegt Janneke, maar daarbuiten heerst er doorgaans een gemoedelijke sfeer. ,,Wy fine it wrâldsje gewoan hiel leuk.’’

Europees kampioen

Samen zepen ze Geertje in. Janneke vindt het zo nu en dan leuk om koeien keuringsklaar te maken en te showen in de ring, maar Bettie doet niets liever. Ze is dan ook heel succesvol in het toiletteren van de dieren. De jury riep haar in juni in Luxemburg uit tot Europees kampioen showmanship. ,,Myn geheim? Ik bin tink ik hiel krekt.’’ Zo haalt ze bijvoorbeeld ieder overtollig haartje met de schaar of tondeuse weg. ,,Dêr kin ik hiel lang mei ompiele.’’

Onderwijl wordt de koe schoongespoten. Ze laat het rustig over zich heen komen. Speciaal voor de keuring wordt het dier ’s avonds apart gezet, in een ruime box met een dikke laag stro, gescheiden van de andere koeien. Ze hebben haar elke dag in de handen, zodat ze mak wordt. En Geertje krijgt speciaal voer. ,,Dit is in goeie ko’’, oordeelt Jan Geert Hoekstra (26), die de boerderij samen met zijn familie runt. Zijn vriendin Bettie mag dan bedreven zijn in het keuringsklaar maken van koeien, hij heeft het beoordelen van het vee als hobby. ,,Wy fine kij machtich moaie bisten en wurkje der hiel graach mei. Do wolst der gewoan hieltyd mear fan witte.’’

Meer dan een schoonheidswedstrijd

Veekeuringen zijn dan ook meer dan alleen schoonheidswedstrijden voor koeien. Voor het geld hoef je het namelijk niet te doen. ,,Ryk wurdst der net fan. In ko is net yn ien kear djoerder as er kampioen is omdat hy in moai eksterieur hat’’, vertelt Jan Geert. Keuringen zijn er om het ras te verbeteren. ,,It is fansels earfol ast winst, mar eins giet it derom datst it ras sterker makkest, en dat in ko sa sûn mooglik âld wurde kin.’’ En dan gepassioneerd: ,,Want as boer wol ik graach goed op myn fee passe. Ik moat der myn jild mei fertsjinje, mar ik hâld ek echt fan ús kij.’’

De zeep zorgt ervoor dat de bruinige waas van Geertjes witte vacht verdwijnt. Voorafgaande aan een keuring wordt de koe zo’n vier keer gewassen en een paar keer geschoren. Er wordt vlak voor de keuring vooral aandacht besteed aan het mooi maken van de staart, het haar op de rug en de uier.

Zorg voor de uier

Tijdens het voorbrengen moet die laatste goed met melk gevuld zijn. De tijd van het melken van de koe wordt minimaal een week van tevoren afgestemd op het moment waarop de koe de keuringsring in moet. Om de uier op z’n voordeligst te tonen, wordt het overtollig haar met de tondeuse verwijderd. Een precisiewerkje, want de gevoelige uier mag niet beschadigd raken.

Wat is het kenmerk van een goede uier? Die moet volgens de deskundigen ,,lang en breed zijn met een goede zogeheten speenplaatsing’’. Janneke: ,,Op in goed jaar sjochst de ieren lizzen. Dat wol de sjuery graach sjen. Dat nimst bloei op it jaar. As it jaar net goed is, betsjut dat sowieso gjin priis.’’

Op vrijwel alle keuringen winnen de koeien die Bettie onderhanden heeft gehad prijzen. Nou ja, ,,wy steane ek wolris ûnderoan, mar dat jout neat. Wy ha altyd noch in moaie dei hân’’, relativeren de zussen.

Drie vitrines

,,Kom ris sjen’’, zegt Jan Geert. In de stal is een kamertje waar drie vitrines aan de muur hangen. Ze staan vol met bekers, plaquettes en linten. Veel daarvan wonnen hij, zijn broer en zussen. En sinds hij met Bettie een relatie heeft, zijn er nog meer bijgekomen. Er staan ook foto’s bij van prijswinnende koeien. Dat was een idee van zijn moeder Jellie. ,,It is dochs leuk ast sjochst hokker beker by hokker ko heart’’, vindt mem.

Nadat Geertje is gewassen, wordt ze geföhnd en geknipt. De koe is daarvoor in een groombox gezet, zodat Bettie en Janneke er rondom bij kunnen komen. De koe geeft wederom geen krimp. ,,Sy is it wend’’, zegt Bettie, die een klik heeft met Geertje. ,,Dizze ko is wol in persoanlikheid hear. Sy is de baas op stâl, wat eigenwiis. De oare kij ha wol respekt foar har. It is krekt as sy wit dat sy moai is.’’ En dan bijna vertederd: ,,Mar sy is ek hiel leaf.’’

Geheimen om een koe keuringsklaar te maken, hebben de zussen niet. Waarom zouden ze ook, het is maar een klein wereldje. Zij geven liever tips aan kinderen die de hobby ook willen beoefenen. En als het nodig is, stelt Bettie het kroost gerust voordat die de ring in gaat. ,,Ik bin sels ek noch wolris senuweftich. En dat fiele kij fuortendaliks, dy sette dan gjin stap mear.’’

Blonderen en touperen

Het haar op de rug van Geertje wordt omhoog geföhnd. Bettie pakt daarna het scheerapparaat en maakt een nette rechte lijn. ,,Gjin inkelde ko hat in rjochte rêch, mar sa’n moai skearde boppelijn makket somtiden krekt wol it ferskil’’, zegt Janneke, die daar oog voor heeft, want zij is kapster. Op de dag van de keuring wordt de staart van de koe nog een keer gewassen. De pluim wordt geblondeerd en getoupeerd. Om te voorkomen dat Geertje zichzelf bevuilt, wordt ze, totdat ze in de ring moet, gevolgd met een emmer waarin ze haar behoefte kan doen. En dan mag Janneke dit keer Geertje voorbrengen.

Bettie zou dat doen, maar reist donderdag naar Cremona in Italië. Daar doet ze met nog drie Nederlanders mee aan een grote Europese koeienkeuring. Ze is heel benieuwd hoe ze het er in de rubriek showmanship vanaf zal brengen. Ze krijgt een voor haar onbekend kalf toegewezen en heeft dan anderhalf uur de tijd om die keuringsklaar te maken. ,,It komt der dan op oan. Fansels moat ik it bist sa moai mooglik meitsje, mar ik moat der ek foar soargje dat it keal my fertrout. Oars wurdt it neat, bin ik bang.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct