Slijmmateriaal voor een coronatest wordt in buisjes verzameld.

Zorg test massaal eigen medewerkers; vaak zelfde dag al uitslag

Slijmmateriaal voor een coronatest wordt in buisjes verzameld. FOTO ANP

Zorginstellingen in Friesland beginnen massaal hun verkouden medewerkers zelf te testen op het coronavirus. Zo hoeft het hard nodig zijnde zorgpersoneel vaak maar één of hooguit twee dagen thuis te blijven.

Het aanbod bij het provinciale microbiologische laboratorium Izore dat de afgenomen slijmmonsters diagnosticeert op het coronavirus stijgt hard. Het gaat nu al om zo’n drie- tot vierhonderd diagnoses per dag buiten de tests van GGD Fryslân om, meldt medisch directeur Anne-Marie van Elsacker.

De grote thuis- en ouderenzorgkoepels zijn sinds een week of twee, drie druk met het optuigen van eigen teststraten. Patyna (Sneek) doet dat sinds een aantal weken, de KwadrantGroep (Drachten) is ermee begonnen voor zorgprofessionals die ondanks de voorrangsregeling niet binnen 24 uur terecht kunnen bij GGD Fryslân en Alliade (Heerenveen) denkt erover. Hun medewerkers kunnen alvast gebruik maken van de testfaciliteiten van de KwadrantGroep.

Gedoe

,,Het was gedoe om via de testprocedure van de GGD aan de beurt te komen, daar ging een hoop tijd mee verloren. Al die tijd zitten onze mensen met lichte klachten thuis”, zo legt woordvoerder Lotte Stienstra uit waarom Noorderbreedte (Leeuwarden) eind juli als eerste al begonnen is met het testen van eigen medewerkers. Sinds kort liften thuiszorgers van Het Friese Land en Zorgcentrum ‘t Bildt daar op mee.

Bij GGD Fryslân kunnen de wachttijden tussen afspraak en uitslag oplopen tot vijf dagen. Ook via de spoedafsprakenlijn kan zorgpersoneel nog geregeld drie dagen uit de running in afwachting van een testuitslag. Die is in zeker negen van de tien gevallen negatief, waardoor de zorgmedewerkers weer veilig aan het werk kunnen.

De zorginstellingen melden allemaal dat ze binnen 24 uur een uitslag hebben, ook in het weekeinde. Werknemers zitten daardoor maximaal twee dagen thuis, maar meestal minder lang. ,,Als je ’s ochtends bent getest, heb je meestal ’s avonds al een uitslag”, meldt Petra Smids van Nij Smellinghe.

Met het griepseizoen voor de deur en de enorme werkdruk binnen de zorg kunnen de zorginstellingen het zich nauwelijks permitteren dat werknemers met lichte verkoudheidsklachten thuisblijven, omdat het mogelijk corona is. Het Martini Ziekenhuis in Groningen sloot eerder deze week al twee operatiekamers, omdat bijna 10 procent van het personeel verzuimt.

Bulk

GGD Fryslân maakt voor de bulk van haar testen sinds een aantal maanden gebruik van andere laboratoria, vooral het pandemielab in Deventer. Zo’n tweehonderd van de inmiddels duizend dagelijkse testen van GGD Fryslân gaan nog naar het eigen regionale lab Izore. Dan gaat het met name om buisjes van de overige zorgmedewerkers en onderwijspersoneel die met voorrang getest kunnen worden.

Niettemin lopen de wachttijden bij GGD Fryslân weer op. ,,De vraag neemt toe”, zegt woordvoerder Marcel de Jong. Wie woensdag een afspraak maakte, kon pas zaterdag terecht. Een uitslag laat vervolgens nog eens maximaal twee etmalen op zich wachten.

Ziekenhuizen testen hun eigen verpleegkundigen, artsen en andere medewerkers al langer zelf op het coronavirus. Nij Smellinghe, Tjongerschans en Antonius zelfs al vanaf het begin van de pandemie in maart. De laatste weken sluiten andere organisaties daar op aan. Zo test Tjongerschans nu ook de ambulanceverpleegkundigen van Kijlstra en de medewerkers van Dokterswacht Friesland. Nij Smellinghe test ook personeel van Kijlstra, verpleegkundigen en thuiszorgers van ZuidOostZorg en medewerkers van Revalidatie Friesland. MCL heeft sinds medio juli een eigen teststraat.

De teststraten zijn bedoeld voor eigen zorgwerknemers en andere medewerkers die niet thuis kunnen werken. Voor zover bekend is GGZ Friesland de enige die ook inwonende patiënten zelf test, zoals woensdag bericht werd.

Buiten de zorg om zijn er ook initiatieven bij scholen, supermarkten, bedrijven en de politie om personeel zelf te (laten) testen. Deze monsters worden door andere labs dan Izore gediagnosticeerd op het coronavirus. Izore richt zich volledig op de zorg, om ook kweekjes op andere bacteriën, virussen en parasieten te kunnen blijven beoordelen. Van Elsacker: ,,Daar hebben wij onze handen meer dan vol aan.”

Eigen organisatie

GGD Fryslân heeft geen zicht op hoeveel er buiten de eigen organisatie om getest wordt door commerciële laboratoria. Positieve testen op de ziekte Covid-19 (of het dragen van het coronavirus) zijn meldingsplichtig en moeten worden doorgegeven aan de GGD. ,,Die meldingen krijgen wij ook van commerciële laboratoria, maar aantallen heb ik niet paraat”, reageert woordvoerder De Jong. ,,Of er sprake is van een toename kan ik ook niet zeggen.”

Vaak gebruiken commerciële labs andere tests dan de door de GGD gebruikte pcr-test, zegt De Jong. Hij raadt dit af, zeker als iemand klachten heeft. ,,De pcr-test is vooralsnog als enige goedgekeurd. Bij ons duurt een uitslag misschien wat langer, het is wel veiliger.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct