Stemmen in coronatijd.

Zo kan Friesland op 17 maart stemmen voor de Tweede Kamer: ‘Iedereen moet kunnen stemmen via de post’

Stemmen in coronatijd. FOTO ANP/LEX VAN LIESHOUT

Iedere kiezer moet bij de komende verkiezingen de mogelijkheid krijgen om per post te stemmen, vindt UMCG-viroloog Bert Niesters. Met nieuwe spelregels kan de stembusgang ‘gewoon’ doorgaan.

Het is het feest van de democratie, maar de roep om de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart uit te stellen wordt luider. Een stembusgang tijdens een pandemie, is dat wel verantwoord?

De besmettingsrisico’s van corona kan mensen afschrikken om over twee maanden te gaan stemmen. De stembusgang kan tot extra besmettingen leiden, zeker nu gevreesd wordt dat begin maart de Britse variant van het coronavirus in heel Nederland zal rondwaren.

René Verhulst, burgemeester van het Gelderse Ede, riep vorige week op tot uitstel van de verkiezingen. Hij verwacht dat veel kiezers niet komen opdagen uit angst voor een besmetting. Sommige hoogleraren en IC-voorman Diederik Gommers vinden dat het verschuiven van de stembusgang moet worden overwogen.

‘Geen glazen bol’

UMCG-viroloog Bert Niesters ziet daar niets in, ,,want je weet niet hoe het land er dan bijstaat’’. In de zomer zijn mensen op vakantie, in het najaar kan er zomaar een nieuwe variant opduiken. ,,We hebben geen glazen bol.’’

Om de verkiezingen coronaproof te laten verlopen, moeten de spelregels verder worden aangepast, zegt Niesters. Alle 70-plussers krijgen de mogelijkheid om per post te stemmen. ,,De grens verbaast me’’, zegt de viroloog. ,,Die leeftijdsgrens moet met tien jaar worden verlaagd. In het vaccinatieplan is de grens van de risicogroep op 60 jaar gezet.’’

Minister Kajsa Ollongren houdt vast aan de definities van het RIVM, dat alle 70-plussers tot de risicogroep schaart. Niesters noemt het een ,,ongelukkig en niet-logisch gekozen grens’’ die voor ,,verwarring’’ zorgt. ,,Trek dat recht.’’

Briefstemmen veilig alternatief

Niesters wil wel een stap verder: waarom krijgt niet iedereen de mogelijkheid om per post te stemmen, zegt hij. ,,Het is het waard om die vraag te stellen.’’ Ook 70-minners kunnen tot een risicogroep behoren. Ze hebben overgewicht, nierziekte, chronische longproblemen of zijn hartpatiënt. Ze zullen nu zelf naar het stembureau moeten of iemand een volmacht geven. ,,Briefstemmen is een veilig alternatief.’’

Minister Ollongren zegt niet iedere kiezer die deel uitmaakt van een risicogroep, te kunnen aanschrijven. Gemeenten kunnen simpelweg niet in hun basisadministratie zien of mensen tot een risicogroep behoren, zei ze in december in de Tweede Kamer.

Speciaal voor hen gaan stembureaus twee dagen eerder open. Iedere kiezer mag van deze early voting gebruikmaken, maar het kabinet hoopt dus vooral dat vooral mensen die tot een risicogroep behoren dat doen. Gemeenten zijn verplicht om stembureaus te openen op maandag en dinsdag. Maar in de meeste gemeenten kan op die dagen slechts bij enkele stembureaus een vakje rood worden gekleurd, vaak in het gemeentehuis. ,,Ik pleit ervoor om alle stembureaus niet alleen op 17 maart, maar ook op maandag en dinsdag te openen’’, zegt UMCG-viroloog Niesters. ,,Iedereen moet de kans krijgen om veilig te kunnen stemmen, zonder onnodig te hoeven reizen.’’

Dat de gemeenten opdraaien voor extra kosten en zij meer stembureauleden moeten aannemen, mag geen beperkende gedachte zijn, zegt Niesters. ,,Geld mag geen rol spelen.’’

Uiterlijk 12 februari geeft minister Ollongren de Tweede Kamer een update over de verkiezingen. De Kiesraad komt op 5 februari bijeen, maar kan eventueel ook eerder iets van zich laten horen.

Friese gemeenten zijn er klaar voor

De Friese gemeenten zijn klaar voor de verkiezingen op 17 maart, zegt Fred Veenstra, voorzitter van de Vereniging van Friese Gemeenten (VFG). ,,De mûlkapkes, spatskermen en hân-gels lizze allegear klear”, zegt hij. ,,Der is boppedat in grutte groep stemburoleden. Wy binne der op dit stuit klear foar en hoopje dat wy oer twa moanne wat minder ûnder druk steane fan it tal besmettingen. Ik hoopje echt dat it allegear trochgean kin.”

Er wordt ,,kwa maatregelen en wetjouwing” alles aan gedaan om de verkiezingen in maart door te laten gaan, zegt Veenstra. Hij wijst in dat licht behalve op het ‘driedaagse’ stemmen en de mogelijkheid van briefstemmen voor mensen boven de 70, ook op het feit dat kiezers drie in plaats van twee volmachtsstemmen kunnen uitbrengen.

Sybrand Buma, burgemeester van Leeuwarden en voorzitter van Veiligheidsregio Fryslân, noemt het al dan niet doorgaan een ,,besluit voor het kabinet. Dat ga ik vooraf niet becommentariëren.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Verkiezingen
Aanrader van de redactie
Noordelijk lijsttrekkersdebat
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct