Spaarbekkens met ongezuiverd water voor de kust van Andijk. Spaarbekkens worden gebruikt voor de productie van drinkwater. FOTO PWN/SIEBE SWART

'Zandwinning in IJsselmeer brengt mogelijk drinkwater in gevaar'

Spaarbekkens met ongezuiverd water voor de kust van Andijk. Spaarbekkens worden gebruikt voor de productie van drinkwater. FOTO PWN/SIEBE SWART

Het zandwinningsproject voor de Friese IJsselmeerkust bij Oudemirdum moet worden heroverwogen. De drinkwatervoorziening van 2,5 miljoen mensen kan in gevaar komen.

Dat zegt het provinciaal waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN). Die vraagt in een brief aan Rijkswaterstaat om het project te heroverwegen. In de zomer is gebleken dat door droogte de waterkwaliteit in het IJsselmeer zover achteruit ging dat er tijdelijk een inlaatstop is geweest.

Veranderende omstandigheden

PWN zegt in de brief nu pas te reageren op het voornemen tot zandwinning in de veronderstelling dat zandwinning geen directe effecten heeft op de waterkwaliteit in relatie tot drinkwater. 

„Echter de hoge temperaturen en de droogte van afgelopen zomer plaatst grootschalige ingrepen in het lJsselmeer in een ander perspectief. Verdere achteruitgang van de waterkwaliteit is om die reden zeer ongewenst. Wij verzoeken Rijkswaterstaat gezien de veranderende omstandigheden om tot een heroverweging te komen tot voorgenomen vergunningverlening voor de zandwinning in het lJsselmeer”, aldus de brief die afgelopen week naar Rijkswaterstaat is gestuurd.

Bezorgdheid over effecten zandwinning

Zandwinner Smals uit Cuyk wil de komende dertig jaar jaarlijks 2 miljoen ton zand uit het IJsselmeer halen. Dit moet gebeuren op een eiland dat 5,5 kilometer uit de kliffenkust bij Oudemirdum en 7 kilometer van de Noordoostpolder ligt. Rijkswaterstaat, provincie en gemeente De Fryske Marren zijn voornemens om voor de zandwinning een vergunning te verlenen. Zij doen dat onder meer op basis van een milieueffect-rapportage (MER). 

„We hebben een nieuwe werkelijkheid. De extreme situatie van afgelopen zomer gaan we veel vaker meemaken. We hebben de inwoners van Noord-Holland van drinkwater kunnen voorzien, maar de situatie is kritisch geweest. Wij zijn bezorgd over de effecten van zo’n grootschalig zandwinningsproject op de waterkwaliteit”, aldus omgevingsmanager Nic Grandiek van het waterleidingbedrijf.

Risico's voor het leven op grote diepte

In de MER werd ook al gewezen op de risico's van verzilting. „Die metingen laten op zich zien dat de verzilting nog onder de wettelijke norm ligt, maar dat was op basis van de kennis die dateert van voor de grote droogte afgelopen zomer. Wij hadden eerder dat gevaar ook niet zo ingeschat, maar we zijn nu alert geworden. Door de situatie was het chloridegehalte soms zo hoog, dat we het water niet konden inlaten”, aldus Grandiek. De zandwinning heeft mogelijk ook effect op fosfaten. Op grote diepte zou een deel van de fauna en flora kunnen afsterven door gebrek aan zuurstof, zegt Grandiek. 

Hij meent dat nu alle effecten van de projecten en ontwikkelingen rond het IJsselmeer moeten worden bekeken. „Wij hebben ook gezien dat de IJssel minder water inlaat.”

Achttien organisaties maken bezwaar

Het waterbedrijf hoopt dat Rijkswaterstaat in zijn antwoord aangeeft eerst een nieuw onderzoek gaat instellen waarbij de extreme droogte van dit jaar in wordt meegenomen. Volgens PWN-woordvoerster Jojanneke van Mourik is het nu te vroeg om de provincie Friesland te benaderen. We wachten de reactie van Rijkswaterstaat af. „Die is eerste verantwoordelijke voor het proces.” Rijkswaterstaat wacht de brief af en gaat die bestuderen.

Niet alleen het waterleidingbedrijf heeft grote zorgen over het zandwinningsproject. Een achttal organisaties heeft officieel bezwaren geuit tegen het zandwinproject. Onder hen zijn natuur- en milieuorganisaties en de vissers.

Zij hebben een film laten maken om de gevolgen in kaart te brengen. Die willen ze maandag bij wijze van inspraak aan de raad tonen. Ook is er een onlinepetitie gestart en wordt op 8 november een hoorzitting georganiseerd.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct