Het beoogde en sterk bekritiseerde werkeiland dat baggerbedrijf Royal Smals wilde aanleggen voor zandwinning in het IJsselmeer. ILLUSTRATIE ROYAL SMALS

Zandwinning IJsselmeer stuit op bezwaren

Het beoogde en sterk bekritiseerde werkeiland dat baggerbedrijf Royal Smals wilde aanleggen voor zandwinning in het IJsselmeer. ILLUSTRATIE ROYAL SMALS

Tenminste zes belangengroepen en enkele tientallen bewoners hebben bezwaren ingebracht tegen het plan voor zandwinning bij de Friese kliffenkust.

De industriële zandwinning voor dertig jaar zou volgens de belangengroepen overlast veroorzaken in drie stiltegebieden voor de kust. Het industriële werkeiland komt zo’n 5 kilometer uit de kust van de kliffen bij Oudemirdum en Mirns te liggen.

Locatiekeuze

De meeste uitgebreide bezwaren tegen het zandwinningsplan worden ingebracht door Vereniging Agrarisch en Particulier Natuur- en Landschapsbeheer Bosk en Greide, enkele bedrijven en particulieren. Zij betwisten de locatiekeuze en gekozen winmethode. Bosk & Greide zegt dat er zonder goede redenen is afgeweken van de eerst gekozen locatie dichter tregen de Noordoostpolder aan, nabij de vaarroutes met hogere geluidszones en verder af van de natuurgevoelige locaties.

Zij wil een nieuw vergelijkend onderzoek naar de gevolgen voor de natuur van de oorspronkelijke locatie en de nu gekozen locatie vlak onder de kliffen.

'Het is niet van deze tijd om in zo’n uitzonderlijk gebied te bouwen'

Ook had de mogelijkheid moeten worden onderzocht naar de verwerking van het zand aan de vaste wal in plaats van op een werkeiland. Dat zou volgens de Bosk en Greide tegenwoordig niet meer nodig zijn. „Het is niet meer van deze tijd om – kort na de overdracht van verantwoordelijkheden door Rijk aan Provincie Fryslan voor het Natuurmonument – in zo een uitzonderlijk en beschermd natuurlandschap een nieuw industriegebied te vestigen. Het gaat om een oppervlakte van 250 ha waterbodem en een werkeiland met 7 ha zware industrie”, aldus de bezwaarden.

Zij wijzen erop dat het IJsselmeergebied steeds verder wordt geïndustrialiseerd met plannen voor windmolenparken, uitbreiding van havens en overslagterreinen. De conclusie van de Milieueffect- rapportage dat de natuur weinig lijdt onder het zandwinningsproject noemt Bosk en Greide onbegrijpelijk.

Geluidsoverlast

De IJsselmeervereniging sluit zich op hoofdlijnen hierbij aan. Zij wijst er ook op dat niet duidelijk is wat er met het werkeiland gebeurt nadat de termijn van 30 jaar zandwinning is geëindigd. De vereniging meent dat zonder herstel van de tekortkomingen vaststelling van het plan in strijd is met de wet Natuurbescherming.

De bezwaren ten aanzien van de geluidsoverlast voor mens en dier worden ingebracht door 43 klifbewoners. Zo zouden de zeehonden worden verjaagd die nu op Mokkebank en Steilebank rusten. Daarnaast gaat het gemiddelde geluidsniveau van de zandverwerkingsmachine uit boven het aanwezige natuurgeluid van de omgeving. De aanvragers van de vergunning hadden gesteld dat er geen zeehonden in het gebied voorkwamen, terwijl er tientallen geregistreerde waarnemingen zijn geweest.

De indieners menen dat de Milieu Effectrapportage (MER) namens de zandaannemer Smals iets anders concludeert dan de onderzoekers van Oranjewoud die de geluidsniveaus moesten uitrekenen. In de aanvraag stelt de zandwinner dat er geen toename is van geluid en dat er geen sprake is van overschrijding van de geluidsnormen voor de stiltegebieden. De omwonenden lezen een tegenovergestelde conclusie in het akoestisch rapport van Oranjewoud.

Beeldbepalend

Andere klifbewoners hebben kritiek op de verstoring van het beeld en de schending van de duisternis met lichten op het werkeiland. Het 22 meter hoge gebouw op het werkeiland zou te beeldbepalend worden. Ook de stichting Gaasterlân Natuerlân vindt dit ongewenst.

Zij heeft bovendien bezwaren tegen de natuurverstoring voor bepaalde diersoorten zoals de gewone zeehond en de meervleermuis. De stichting wil ook een natuurfonds in het leven roepen van het geld dat de zandwinner jaarlijks afdraagt aan de gemeente Fryske Marren. De stichting wil dat specifiek vastleggen voor natuurverbetering in het gebied dat gaat lijden onder de verstoring.

Zuurstofloosheid

De Nederlandse Vissersbond wijst in haar zienswijze op het gevaar van zuurstofloosheid op de bodem als de zandwinput een diepte van 60 meter bereikt. Dat gevaar onstaat door instroom van slib dat zich op de bodem gaat vestigen. Wanneer dit zuurstofloze water met ongunstige omstandigheden zich gaat verspreiden zal het elders problemen veroorzaken, zo menen de vissers die compensatie willen voor het verlies aan visgrond.

Het Watersport Verbond gaat geen bezwaar maken tegen de gekozen locatie. De eerste locatie die negen jaar geleden werd aangewezen dichterbij Lemmer, stuitte wel op groot verzet omdat dat het skûtsjesilen zou worden gehinderd. Volgens regiocommissaris Ruud Guys is dat op deze locatie niet het geval en wordt het recreatief vaargebied nauwelijks aangetast.

De positie van It Fryske Gea is onduidelijk. Bij de inloopavond gaf de natuurorganisatie aan weinig juridische redenen te zien tegen de zandwinlocatie, maar overwoog toch een zienswijze in te dienen op aandringen van andere belangenorganisaties. It Fryske Gea was niet bereikbaar voor commentaar.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct