Wetenschappers LC-panel: 'Klimaat is hét verkiezingsthema'

Klimaatactivisten van Extinction Rebellion in Leeuwarden. FOTO ANTON KAPPERS

De verkiezingen zijn in aantocht, en over klimaat gaat het volgens sommigen te weinig. ,,Klimaatverandering is zo veel meer dan kernenergie.’’

Niet alle negen wetenschappers van het LC Klimaatpanel voelen zich geroepen om een stemadvies uit te brengen. In sommige delen van de wetenschap geldt immers nog altijd dat wetenschap politiek neutraal moet zijn. Dat geldt in principe ook voor het LC Klimaatpanel. Toch vroegen we een aantal wetenschappers naar hun bespiegelingen op de deelnemende partijen.

,,Ik ga geen stemadvies geven’’, zegt Marjolijn Haasnoot , onderzoeker klimaat en water bij kennisinstituut Deltares en Associate Professor bij de Universiteit Utrecht. ,,Ik kan wel stellen dat het duidelijk is dat de urgentie rond klimaatverandering hoog is, dus ik wil wat reflecties geven. Dit zijn de jaren waarin we nog een verschil kunnen maken om de wereldwijde klimaatverandering zo te beperken dat de gevolgen nog behapbaar blijven. Bovendien worden de komende jaren worden weer veel investeringen gedaan in Nederland. Zo’n 900 miljard staat gepland tot 2050 voor onder andere woningbouw, energietransitie en infrastructuur. Bij deze investeringen wordt geen of te weinig rekening gehouden met zeespiegelstijging en bodemdaling. Terwijl een transitie nodig is om klimaatverandering te beperken en Nederland verder voor te bereiden op en robuuster te maken voor klimaatverandering. Inzetten op een groen herstel is dus belangrijk. We moeten ons nu versneld voorbereiden op de toekomst, met oog voor de korte en lange termijn.’’

Franciska de Vries , hoogleraar Earth Surface Science aan de Universiteit van Amsterdam: ,,Aan het begin van de coronapandemie had iedereen de mond vol van een duurzaam herstel van de economie, en dat deze pandemie ervoor zou zorgen dat we alles anders aan gingen pakken. Dat dit écht een aanjager van een transitie naar een duurzamere samenleving zou zijn. Daar lijkt weinig van terecht te komen. Tegelijkertijd komen er steeds meer alarmerende berichten over de opwarming van de aarde en over het verlies van biodiversiteit. Deze twee thema’s zijn sterk met elkaar verbonden: klimaatverandering bedreigt de biodiversiteit en het functioneren van de natuur. Bovendien kunnen gezonde ecosystemen beter omgaan met veranderende weersomstandigheden, en deels de opwarming van de aarde tegengaan door koolstof op te slaan. Daarom stem ik op een partij die beide thema’s hoog in het vaandel heeft staan, en geld vrijmaakt voor zowel stevige CO2 -reductie en investeringen in nieuwe technologie, als wel de uitbreiding van het areaal aan natuur in Nederland. Bovendien wil ik stemmen op een partij die investeert in het ov, en niet in de groei van de luchtvaart en het bouwen van nieuwe wegen en luchthavens. Dan blijven er van de grotere partijen alleen maar CU, GroenLinks, SP, en Partij voor de Dieren over.’’

Als het aan professor Rik Leemans ligt, kan het klimaatbeleid nog wel wat scherper. Leemans staat aan het hoofd van de milieusysteemanalysegroep op de Universiteit van Wageningen. ,,Ruim dertig jaar geleden heb ik mijn eerste onderzoeken gepubliceerd over de effecten van klimaatverandering op ecosystemen en de natuur. Ondanks dat dit toen met eenvoudige modellen en klimaatscenario’s werd berekend, waren de negatieve gevolgen snel duidelijk.’’

,,Wij hebben meestal gerekend met gemiddelde klimaatverandering, terwijl de gevolgen vooral veroorzaakt worden door de extremen. Als we klimaatverrassingen willen voorkomen, dan moet het nationale en internationale beleid worden aangescherpt, en moet dit door alle overheden, burgers, organisaties en bedrijven gedragen worden.

Ons demissionaire kabinet probeert weer een voortouw te nemen in het internationale klimaatbeleid, maar de EU (Timmermans) gaat alweer een stap verder om de uitstoot van broeikasgassen nog sneller te verminderen. Ook de VS neemt weer klimaatmaatregelen. Met alle nationale beloftes samen, zal de temperatuurstijging nog ruim boven de twee graden blijven. Dit is dus nog niet ambitieus genoeg om landbouw en natuur veilig te stellen. Slechts enkele partijen (bijvoorbeeld GroenLinks, D66 en Partij voor de Dieren) willen meer en richten zich op anderhalve graad, maar er zijn helaas ook partijen die dit – op robuuste wetenschappelijke inzichten gebaseerde – beleid, maar onzin vinden (bijvoorbeeld PVV en Forum voor Democratie).’’

,,In de aanloop naar de verkiezingen heb ik me verbaasd over de discussies over klimaatverandering. Er wordt gedaan of de huidige klimaatwet voldoende is (CDA en VVD). Dit is achterhaald. Ook wordt gesteld dat de energietransitie te duur en te moeilijk is. In de zestiger jaren zijn de meeste huishoudens en bedrijven binnen zeven jaar van de kolen afgegaan en aan het gas. Dat loste ook een groot milieu- en gezondheidsprobleem op. Ook worden onmogelijke en dure oplossingen voorgesteld en interim-oplossingen genegeerd. Kernenergie bijvoorbeeld. Geen enkel bedrijf wil erin investeren of verzekeren vanwege onvoorziene kosten en niemand wil het in de achtertuin. Daarnaast stimuleert kernenergie nauwelijks economische en technologische innovatie, wat met duurzame energie, gekoppeld aan slimme netwerken (en vele autoaccu’s) wel het geval is. Tenslotte zullen alle zeilen moeten worden bijgezet. Daarom verbaast het mij dat CO2-afvang en -opslag (CCS) niet worden gestimuleerd. Dit wordt al sinds 1996 gedaan in het Noorse Sleipner-gasveld. Het zou in de komende jaren kunnen bijdragen aan het sterk verminderen van de CO2-uitstoot uit de zware industrie.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Klimaatpanel
Verkiezingen