Andreas Hut (links) is blij met zijn werkplek bij steenhouwerij Jorna van Jeroen van Keulen. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Werkende Wajongers gekort: ik voel me genaaid

Andreas Hut (links) is blij met zijn werkplek bij steenhouwerij Jorna van Jeroen van Keulen. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Werkende Wajongers, jongeren met een arbeidsbeperking, zijn boos. Sinds 1 januari krijgen zij 5 procent minder salaris. ,,Je wordt eigenlijk gestraft voor je vooruitstrevendheid.’’

Dat was even schrikken, toen Rudmer Rodenhuis eind januari zijn bankafschrift zag: ruim 70 euro minder was er op zijn rekening gestort. Een substantieel bedrag op een maandinkomen van 958 euro. Ook Andreas Hut werd in negatieve zin verrast. Hij kreeg 45 euro minder, waardoor hij die maand een tandartsrekening niet kon betalen.

De 24-jarige Hut werkt sinds zeven maanden tot zijn volle tevredenheid vierenhalve dag in de week bij Jorna gedenktekens in Drachten. Daarvoor was hij in dienst bij een trappenfabriek, maar dat beviel hem matig. ,,Ik wist daar nooit precies wat ik moest doen. Soms kreeg ik vier keer per dag een andere planning, en dat voelt voor mij niet goed’’, vertelt de Drachtster.

Druk

Sinds hij werkt, krijgt de met ADHD en PDD-NOS gediagnosticeerde jongeman een Wajonguitkering. ,,Ik vind het lastig om in een groot team te werken, heb moeite met veranderingen en heb de neiging om snel een grote mond te geven. Daar zit niet iedere baas op te wachten. Ik ben gewoon druk, dat heb ik mijn hele leven al’’, vat hij samen. Hij werkt graag, al houdt hij er per saldo maar ,,een bankje’’ aan over, omdat zijn verdiende loon van zijn uitkering wordt afgetrokken. Als hij thuis zou blijven, zou hij een Wajonguitkering van 950 euro krijgen.

Jeroen van Keulen, eigenaar van de steenhouwerij, is blij met zijn werknemer. ,,Hij heeft veel begeleiding van zijn collega’s nodig, ziet zelf niet altijd waar het werk ligt, maar dat neemt niet weg dat hij heel gemotiveerd is. Andreas staat geen moment stil. Als hij even niks te doen heeft, pakt hij de bezem.’’

'Geen werknemer gaat er momenteel zoveel op achteruit als de Wajonger'

Van het maandsalaris van Andreas betaalt Van Keulen ruim de helft, het UWV vult de rest aan. De werkgever heeft dus een relatief goedkope werknemer. En mocht hij ziek worden, dan wordt de ziekte-uitkering betaald door het UWV. Daar staat tegenover dat deze wel meer begeleiding nodig heeft op de werkvloer.

Wajongers zijn vaak heel gemotiveerd, is Van Keulens ervaring. ,,Zij weten als geen ander hoe lastig het is om een geschikte werkplek te vinden. Neem Andreas. We beginnen hier om 8 uur, maar hij is er standaard om kwart voor acht. Dat moet je belonen, vind ik, en niet straffen door iemand met 5 procent te korten. Ik zou zeggen: kort ze op het moment dat ze wel kunnen maar niet willen werken, en beloon ze als ze dit wel willen, zeker als ze een beperking hebben. Dan activeer je een groep om aan het werk te komen, en er is genoeg werk op het moment.’’

Ook Andreas begrijpt niks van de korting. ,,Je moet werken van de regering, maar wordt zo genaaid waar je bij staat. Vijftig euro minder, dat merk je gewoon. Zoveel geld hebben we niet.’’ Van Keulen: ,,Het is een fantastisch mooie sociale regeling, maar dat sociale moet wel zichtbaar blijven, met name voor degenen die in de Wajong zijn gekomen. Zij hebben daar niet voor gekozen.’’

Lonen

Jeroen Joosen begeleidt als jobcoach verschillende Wajongers op hun werkplek. Hij merkt dat zowel de jongeren als hun werkgevers onaangenaam verrast zijn door de korting (zie kader onder). ,,Ik krijg paniekerige appjes: ‘Jeroen, weet jij hier iets van? Het kan toch niet de bedoeling zijn dat ik ook gekort word op mijn uitkering?’ Geen enkele werknemer in Nederland gaat er momenteel zoveel op achteruit als de Wajongers, de meest kwetsbaren. Dat werkenden gekort worden kun je gewoon niet maken, werk moet lonen.’’

Sjoerd de Boer uit Reduzum is het helemaal met hem eens. De eigenaar van de gelijknamige handelsonderneming heeft twee Wajongers in dienst. ,,We hebben er heel veel werk van, maar ik vind dat deze jongens echt een plekje moeten hebben. In grote bedrijven komen ze niet aan de bak, je moet heel veel geduld hebben.’’

Een van de twee is Rudmer (24), ,,een jongen van het dorp’’ zoals De Boer hem omschrijft. ,,Toen hij na een baantje bij een speelgoedwinkel thuis kwam te zitten, kwam zijn moeder bij me met de vraag of ik niks voor hem kon doen. Dus dacht ik twee jaar geleden: laten we het maar proberen.’’

Rudmer, die PDD-NOS heeft, kreeg een kans bij De Boer. Hij liet zien dat hij op tijd kon komen en haalde zijn heftruckrijbewijs. De Boer: ,,Ik zei: als het goed gaat op de heftruck, koop ik een busje voor je.’’ En nu bezorgt Rudmer bouwmaterialen. ,,Autorijden gaat prima, ik laat hem zo naar Brussel rijden. Maar de onzekerheid over wat hem te wachten staat op een loslocatie, welke goederen naar welk adres moeten, is soms moeilijk voor hem doordat hij snel afgeleid is. Hierdoor neemt een rit meer tijd in beslag. Dat is voor mij geen probleem, maar in een ander bedrijf had hij al lang op straat gestaan.’’

Er zijn dagen dat De Boer meerdere telefoontjes krijgt van zijn werknemer. ,,Hij wil alles met mij bespreken. Daar staat tegenover dat ik twee, drie keer per week een belletje krijg van iemand die zegt: wat heb jij een aardige jongen op de wagen.’’

Prikkels

Werken moet lonen, vindt De Boer, en helemaal als je in de Wajong zit, zoals Rudmer en zijn collega Pieter Zilverhof (29). Beide jongemannen werken 24 uur in de week bij De Boer en gaan er sinds vorige maand 70 tot 80 euro op achteruit. Zilverhof: ,,Eerst hield ik 200 euro over aan mijn baan, nu nog maar 120. Ik kom nauwelijks rond, ik werk eigenlijk om te eten en hou nauwelijks wat over om te sparen of om leuke dingen te doen.’’

Pieter kwam er op zijn 23ste achter dat hij Asperger heeft, een vorm van autisme. ,,Er komen veel prikkels op me af, dat is heel vermoeiend. Ik zou best meer willen werken, maar dat lukt me gewoon niet.’’

Het bevalt beide mannen goed bij het bedrijf in Reduzum. Rudmer: ,,De baas is goed voor me en ik heb leuke collega’s.’’ Pieter, die administratief werk doet: ,,Het is hier heel leuk, er is veel afwisseling.’’ Ze hadden wel wat gehoord over een korting, maar dat die ook voor hen als werkende Wajongers zou gelden, valt hen rauw op het dak. Stoppen met werken is evenwel geen optie. Rudmer: ,,Ik zit net weer lekker in het ritme. Dat thuis zitten ben je op een gegeven moment wel zat. Ik ben blij dat ik wat kan doen.’’

Pieter: ,,Ik krijg soms depressieve gevoelens van mijn geldzorgen, omdat ik dingen moet opgeven. Ik zit er over te denken om te stoppen met voetbal, om rond te kunnen komen.’’

De Boer: ,,Deze jongens doen hun uiterste best. Dat zij nu gekort worden, is eigenlijk van de gekke. Dat stimuleert niet om te werken.’’

11.580 Wajongers in Friesland

Wajong is een uitkering voor jonggehandicapten, mensen onder de dertig jaar die door ziekte of handicap moeite hebben bij het vinden of houden van werk. Sinds de invoering van de Participatiewet kijkt de overheid naar wat iemand nog wel kan en stimuleert ze werkgevers om Wajongers in dienst te nemen. Friesland telde in december 2016 11.580 Wajongers, 3,5 procent van de beroepsbevolking (333.000 mensen). Voor Nederland als geheel is dit 2,8 procent. Eind 2015 werkte bijna een kwart (24 procent) van de Wajongers in Friesland.

De uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen was vóór 1 januari 2018 maximaal 75 procent van het minimumloon: 1174 euro. Per deze datum is de uitkering verlaagd naar 70 procent: 1095 euro. Voor Wajongers die (duurzaam) geen arbeidsvermogen hebben, blijft de uitkering 75 procent.

Het besluit om te korten op de Wajonguitkering voor Wajongers die kunnen werken viel al tijdens het vorige kabinet. Het huidige kabinet ging akkoord met de maatregel, ondanks fel protest van GroenLinks, SP en PvdA. De korting is bedoeld als prikkel: het kabinet wil stimuleren dat mensen die kunnen werken aan het werk gaan.

Toenmalig staatssecretaris Jetta Klijnsma beloofde dat er 125.000 arbeidsplaatsen voor deze doelgroep bij zouden komen bij het bedrijfsleven en de overheid. Daar is nog weinig van terechtgekomen. Met name bij de overheid werd de doelstelling niet gehaald.

,,Het is zuur als de premier zegt dat dit een kabinet is voor alle burgers, terwijl deze groep er alleen maar op achteruit gaat onder het mom van een prikkel om te gaan werken’’, zegt Harry Haddering van Matuter, een organisatie die opkomt voor Wajongers en voor mensen met een arbeidsbeperking. ,,Je wordt eigenlijk gestraft voor je vooruitstrevendheid van de afgelopen jaren.’’ De Assenaar had vorige week nog contact met Kamerleden bij een overleg over de Participatiewet. ,,We blijven ze bestoken met informatie, maar de korting is eigenlijk een gepasseerd station.’’

Beter is het volgens Haddering, die zelf ook een arbeidshandicap heeft, als de overheid de prioriteit legt bij het realiseren van de beloofde banen. ,,En de korting voor zoveel mogelijk mensen glad te strijken door ze aan het werk te helpen. Want als je meer gaat werken, hou je uiteindelijk netto meer over.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct