Wel of geen vogels voeren blijft een discussie: alleen in de wintermaanden of mag dat het jaar rond? Daarover kunnen we dezer dagen kort zijn: buitenvogels voeren, ja graag! Vijf tips van Vogelbescherming Nederland, plus de deugd van een rommelige tuin en een inkijkje in het leven van luxevogels.

Mijn passie is avicultuur; het houden van kooi- en volièrevogels. Ik houd vogels, daar valt wat tegen te zeggen, maar ik houd van vogels: of ze nou binnen of buiten zitten.

De vogels die ik houd zitten binnen. Centraal verwarmd en bijgelicht. Om 6 uur ’s ochtends gaat het licht aan, om 9 uur ’s avonds gaat dat uit. ’s Nachts brandt er een kinderlampje.

Nachtje buiten kost 20 procent lichaamsgewicht

De lichaamstemperatuur van een vogel is wat hoger dan die van een mens: rond de 40 graden. Om ’s nachts bij matige vorst warm te blijven, kan een vogel 20 procent van zijn lichaamsgewicht verliezen. Vervolgens heeft een vogel acht uur daglicht om de brandstof aan te vullen. Van onze kant verstrekte zaden, pinda’s en vet zijn dus welkom.

loading

Cultuurvogels eten alleen wat ze lekker vinden

Mijn cultuurvogels ontbreekt het aan niets. Sterker nog: het zijn verwende nesten. De dames en heren zoeken uit het ’s ochtends voorgezette zaadmengsel alleen wat ze lekker vinden. Bij de tweede voeding, aan het begin van de avond, zijn vaak alleen de lekkere dingen opgegeten.

Met vogels is het als met kinderen: als ze de kans krijgen, eten ze alleen wat ze lekker vinden. Maar lekker is niet altijd hetzelfde als gezond. Alleen is een vogel niet voor rede vatbaar. Wat ik zou moeten doen, is elk zaadbakje dat ’s avonds niet leeg is, laten staan.

Voeren van vogels geeft óns een goed gevoel

Alleen: zo werkt dat bij een vogelhouder niet. Een van de redenen waarom mensen vogels houden, is dat ze zichzelf iets geven om voor te zorgen. Daarom is het voeren van vogels in de tuin ook zo populair: dat geeft óns een goed gevoel.

Dat hoeft niet erg te zijn, zolang het verstrekte voer maar gezond is. Mijn opa, handig als -ie was, had aan de perenboom achter het huis een voerplankje gemaakt. Wat overbleef van het warm eten legde mijn oma − zij ging over het huishouden − voor de vogeltjes op de voerplank. Behalve broodkorsten en (als ik het mij goed herinner) kaantjesspek, ging een klodder andijviestamppot er bij de huismussen goed in. Oma kookte niet zoutloos en dan zijn etensresten voor buitenvogels geen gezonde kost.

Voer verschillende dingen op meerdere plekken

Op de website van Vogelbescherming Nederland staan vijf handige tips voor het voeren van vogels rondom huis en tuin. De eerste is mij op het lijf geschreven: voer verschillende dingen op meerdere plekken. Een appel, het liefst met een rot plekje, op het gazon is een traktatie voor merels en lijsters en in deze tijd van het jaar zeker ook voor wintergasten als kramsvogels en koperwieken.

Het zaad dat mijn verwende nesten niet believen is een feestmaal voor vinken en kepen, maar zeker ook voor huis- en heggemussen. De laatsten zijn insecteneters, herkenbaar aan hun fijne, dunne snavel.

loading

Het voedingsarsenaal van vogelhouders

Insecteneters schakelen bij wijze van overlevingsstrategie in de wintermaanden om naar zaad. Echter, wie heggemus, roodborst en winterkoning een extraatje wil geven, kan bij de dierenspeciaalzaak universeelvoer halen. Dat is wat mensen zoals ik insecteneters in gevangenschap voeren.

Wie daar wat meelwormen bij doet, in dezelfde winkel verkrijgbaar, kan niet meer stuk bij onze gevederde vrienden. Het voedingsarsenaal van vogelhouders telt ook trosgierst: staat decoratief in de tuin en wordt ook graag door buitenvogels gegeten.

Suikerwater zou minder snel bevriezen

De tweede tip is: geef water. Vogels lessen hun dorst ook door sneeuw of rijp te pikken. Dus bevriest het water in dat ondiepe schaaltje dat u ’s ochtends neerzet, dan is dat voor de vogels geen probleem. Vroeger leerden we dat we zo’n bakje met suikerwater moesten vullen, dan zou het minder snel bevriezen.

Probleem is dat vogels het water ook zullen gebruiken om te baden. Baden dient het onderhoud van het verenpakje en dat is voor een vogel een eerste levensbehoefte. Daar doet kou niets aan af, maar baadt een vogel in suikerwater, dan geeft dat een plakkerig laagje. Vogels die hebben gebaad bevriezen niet, maar suiker doet de veren aan elkaar plakken en dan lukt vliegen niet meer.

Het is fout om zout in het water op te lossen. Ook voor vogels is zout heel ongezond. Dus zet ’s ochtends rustig een schaaltje water in de tuin, maar los daarin geen zout of suiker op. Daarom voeren we ook beter niet onze mensenpindakaas aan vogels, maar liever de zoutloze pindakaas voor vogels.

Zo oud als de mensheid

Zelf vogelvoer maken, de derde tip, lijkt haast wel uitgevonden voor gezinnen in lockdown. Doppinda’s rijgen voor de kool- en pimpelmezen is haast zo oud als de mensheid. Zelf vetbollen maken doen we ook al een tijdje.

De laatste trend is de vetbol-de-luxe: de vogelvoertaart, zelf te maken, of te verkrijgen bij de specialist. Voor de gevorderden is het maken van een spechtenblok een optie. Ingrediënten zijn een dikke boomtak of een blok hout, een boot, een haak, een touw en vogelpindakaas.

Strooi geen zout, maar zand op het tuinpad

Dat brengt ons bij de vierde tip: strooi tegen gladde tuinpaden geen zout, maar zand. Zout is slecht voor tuinplanten, de insecten die er leven en voor de vogels die het strooizout onverhoopt binnenkrijgen en daardoor nierfalen kunnen ontwikkelen.

De vijfde tip van de Vogelbescherming is er eentje die de mensheid ter harte zou mogen nemen: wees niet te netjes. Laat aan het begin van de winter dood blad en afgestorven planten staan. De tuin winterklaar maken is echt een verzinsel van Van Kooten en De Bie, omarmd door de commercie. Dode materie in de tuin is een schuilplaats voor insecten en daarmee een banket voor roodborsten, winterkoninkjes en heggemussen.

Vogels voeren is een must

Vogels voeren is onder de huidige omstandigheden (sneeuwdek, vorst) dus een must. Voer verschillende dingen op meerdere plaatsen, mijd zout en suiker in de vogelomgang, wees zelf creatief met het maken van vogelvoer (pinda’s rijgen, vetbollen en vogeltaarten maken), strooi geen zout in de tuin maar zand tegen gladheid en wees niet netjes! Gemak dient de mens en in het geval van je tuin zeker de vogel. Handige websites in dit verband zijn www.vogelbescherming.nl en www.vivara.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Winter
Dieren
Natuur en milieu
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct