Niet bescheiden, de beuk erin als het om het Fries gaat, zegt hoogleraar Marc van Oostendorp FOTO LITERAIR WEBLOG TZUM

'Wees niet provinciaals met aanpak Fries'

Niet bescheiden, de beuk erin als het om het Fries gaat, zegt hoogleraar Marc van Oostendorp FOTO LITERAIR WEBLOG TZUM

Het is vijf voor twaalf voor de Friese kennisinfrastructuur. Volgende week krijgt het provinciebestuur een advies van het taalorgaan DING-tiid. Schrijver Abe de Vries en hoogleraar Marc van Oostendorp klommen al in de pen om de Fries wakker te schudden.

De Friese kennisinfrastructuur, het stelsel van onderwijs en wetenschap rond deze taal, verkeert in de gevarenzone. ,,Koade read’’, constateerde de schrijver Abe de Vries onlangs. Daarvoor al trok Marc van Oostendorp aan de bel met zijn stuk: ‘Frisisten aller landen, verenigt u!’

Het was de hoogleraar Nederlandse en Academische Communicatie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en onderzoeker op het Meertensinstituut opgevallen dat de mensen op hoge posities in de Friese wetenschapswereld allemaal tevreden lijken met wat ze doen en zich erbij neer lijken te leggen dat er niet meer mogelijk is. Letterlijk schrijft hij: ,,Het gaat van stúdzjepunten hier en bestjoersôfspraak daar – niet bepaald de termen waarvan het Friese bloed gaat bruisen, koken en bonzen door de aderen.’’

Gevraagd om een nadere toelichting zegt Van Oostendorp dat het tijd wordt dat de Frisistiek, het onderzoek naar de Friese taal- en letterkunde, met nieuwe ideeën komt. ,,Zo moeilijk is dat niet. Het Fries is super interessant, ook voor de rest van Nederland.’’ Zijn oproep is dan ook niet te bescheiden en provinciaals te denken. ,,Vraag eerst maar eens om meer geld.’’

'Het Fries is super interessant, ook voor de rest van Nederland'

Wat in Friesland met de Friese taal gebeurt, is volgens Van Oostendorp interessant voor heel Nederland. ,,Ik zie de provincie als één groot taallaboratorium dat veel verder strekt dan alleen Friesland.’’ De volkomen vanzelfsprekende tweetaligheid is bijvoorbeeld zo’n interessant punt, waar Nederland met het opkomende Engels heel veel aan kan hebben.

,,Zowel politiek, sociaal als wetenschappelijk. Je wilt puur wetenschappelijk weten hoe dat werkt in de hersenen met twee talen, maar ook hoe zoiets wordt ervaren in de samenleving. Kun je bijvoorbeeld Nederlander zijn als je in het dagelijks leven een andere taal spreekt? Om dat te begrijpen, is geen studie zo zinvol als die van het Fries. Laat daarom zien hoe interessant het is.’’

Op een symposium vorig jaar van de Fryske Akademy met als titel ‘De takomst fan de frisistyk’ kwam vooral de oudere generatie aan het woord, viel Van Oostendorp op. Ze gaven een vermoeide indruk. ,,Terwijl er genoeg jonge mensen in het vak zijn. Geef hen de ruimte.’’

Klokhuis Wetenschapsprijs

Zo wijst Van Oostendorp op de twee jonge onderzoeksters Evelyn Bosma en Naomi Nota die deze maand de Klokhuis Wetenschapsprijs wonnen. Ze deden onderzoek naar hoe tweetalige kinderen in Friesland lezen. ,,Dit is een publieksprijs. Het geeft dus aan dat Nederlandse kinderen dit het leukste onderwerp vonden. Terwijl vaak wordt beweerd dat het Fries niemand buiten Friesland iets interesseert. Dat is dus niet waar.’’

Van Oostendorp is bang dat er een bureaucratische weg gekozen gaat worden om de Friese kennisinfrastructuur veilig te stellen. ,,Het grote verhaal ontbreekt. De ene universiteit doet dit, de andere dat. Zeg: dat gaan we doen en dat vinden we belangrijk.’’ De hoogleraar erkent dat dat niet makkelijk is met een grote maatschappelijke stroming waarbij minder aandacht is voor talen en een Fryske Akademy die in crisis verkeert.

Dat is ook wat schrijver Abe de Vries zorgen baart. Voor de Akademy is een moeizame zoektocht gaande naar een nieuwe directeur. De Vries omschrijft deze positie als een ,,kaaiposysje’’ van de Friese culturele infrastructuur en benadrukt hoe belangrijk het is dat hier iemand aangesteld wordt met oog voor het Fries. ,,De focus lijkt op een wetenschappelijk geschoolde directeur te liggen’’, vult Van Oostendorp aan. ,,Dan ben je meer bezig om iemand met prestige te krijgen, dan iemand die gericht is op ideeën.’’

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct