Het in 1785 drooggemalen Hempensermeer moet een monument worden. De Monumentenstichting Boarnsterhim voert hier actie voor.

Terwijl Noord-Holland horden toeristen trekt met zijn bijzondere polderhistorie, zwijgt Friesland over zijn eigen poldererfgoed. Gevolg: de Hollandse droogmakerij De Beemster bezit nu de status van werelderfgoed, terwijl bijna niemand het verhaal kent van de hiermee vergelijkbare Hempensermeerpolder tussen Hempens en Wergea.

Erg jammer, vinden monumentenstichting Boarnsterhim en eigenaar Staatsbosbeheer. Want wie het gebied vanuit de lucht bekijkt, ziet meteen hoe bijzonder het ‘dambodpatroon’ van de sloten en weilanden is. De polderstructuur is zeldzaam gaaf. Bovendien gaat het om een hoogwaardig natuurgebied.

Gemeentelijk monument

De organisaties willen meer mensen naar de polder trekken en deze tegelijkertijd beter beschermen. Tijdens een feestelijke bijeenkomst in Gasterij de Wâldwei dienden zij woensdag bij de nieuwe Leeuwarder wethouder Jan Atze Nicolai een verzoek in om de polder tot gemeentelijk monument aan te wijzen. ,,De kans dat dit lukt, is heel groot’’, antwoordde hij. Waarschijnlijk al deze zomer wordt de polder beschermd.

Bovendien presenteerden de iniatiefnemers een plan om het gebied aantrekkelijker te maken voor bezoekers. Hier is ongeveer 340.000 euro voor nodig. Wandelen, vogels kijken en varen rond de polder moet hiermee eenvoudiger worden. Een nieuwe uitkijktoren bij de Gasterij helpt bezoekers straks om het gebied beter te overzien.

Koolzaadteelt

De historie van de polder begint in 1784. Op 10 april van dat jaar waarschuwde de Leeuwarder Courant aan schippers: Wie nog over het ‘Hempenster meer’ wilde varen, diende zich ,,ten spoedigsten voort te schikken’’, want de droogmaling zou ‘eerstdaags’ een aanvang nemen.

Een groepje kooplieden uit Makkum liet toen een dijk en een ringvaart aanleggen. Aan de noordzijde verrees een molen, die het meer volledig droog zou malen. Toen dat eenmaal gelukt was, kleurde de nieuwe polder al snel geel, want de grond leende zich het beste voor koolzaadteelt.

Later kwam er gras voor in de plaats en werd het een rundveegebied. Toen Staatsbosbeheer in 1982 eigenaar was geworden van de landerijen, werd de bodem langzaam omgetoverd tot een van de beste weidevogelgebieden van Nederland.

Vergeten landschapselementen

De monumentenstichting Boarnsterhim werd enkele jaren geleden eigenaar van de monumentale molen die in 1863 werd gebouwd. Wetterskip Fryslân gebruikt deze locatie nog altijd om het gebied droog te houden. De polder ligt 1,5 meter dieper dan de ringsloot en als gevolg van het hoogteverschil komt er zout en mineraalrijk bodemwater omhoog. Daardoor kent het gebied bijzondere zoutminnende planten.

In zekere zin zijn de Hempensermeerpolder en de iets zuidelijker gelegen Wargaastermeerpolder vergeten landschapselementen, waarvan pas sinds kort de historische waarde wordt ingezien. In 1989 opperde de Leeuwarder wethouder Ap Timmermans nog om het meer weer vol water te laten lopen voor recreatie. Staatsbosbeheer gaf echter de voorkeur aan de weidevogels. In plaats van het eerste idee werden er nieuw meren uitgegraven: de Himpenser en Tearnser Wielen.

Veel werk in het verschiet

Fietsers kunnen het gebied sinds enkele jaren vanaf de noordzijde bereiken, dankzij een nieuw pad vanaf Zuiderburen over het aquaduct. Voor wandelaars ligt er een speciaal graspad door de polder. Desondanks moet er nog veel werk worden verzet voordat het gebied voor toeristen een logische en herkenbare plek is om naar toe te gaan.

Het wordt nog een hele toer om de Ringsloot weer goed bevaarbaar te maken, terwijl ook wandelroutes nu nog op allerlei bezwaren stuiten. Uiteindelijk moet het zo mooi worden dat er arrangementen kunnnen worden bedacht: bijvoorbeeld een spoorweguitje gecombineerd met een hapje en een natuurwandeling.

Een vogelkijkhut zal de belevingswaarde van het gebied vergroten. Ook een oplaadpunt voor elektrisch varen en aanlegsteigers staan op het verlanglijstje.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct