Illustratie:

Wat heeft twee jaar TopDutch het Noorden opgeleverd? (Behalve ruzies achter de schermen)

Illustratie: Job van der Molen

Zelfverzekerd, eigenzinnig, tikkie brutaal. Met TopDutch wilden Drenthe, Friesland en Groningen de afgelopen twee jaar internationale bedrijven verleiden om naar het Noorden te komen. Wat is daar uiteindelijk van terecht gekomen?

Gedeputeerde Henk Brink van Drenthe staat achter het katheder ‘als een boer met kiespijn’. Letterlijk, hij slikt in de dagen voorafgaand aan de vergadering van Provinciale Staten ‘meer medicijnen dan in de jaren ervoor’, als gevolg van een ontsteking in zijn gebit.

Maar Brink (,,Ik ben gewoon maar een boer uit Zwiggelte’’) bedoelt het ook vooral figuurlijk.

Hij begint de vergadering van woensdag 13 november 2019, een paar minuten over half tien in de ochtend, met een tweetal felicitaties. Aan Tesla, dat ‘voet aan wal zet in Europa’ en Duitsland dat ‘een prachtbedrijf binnen hun grenzen krijgt’.

‘Gie-ga-fektoorie’

VVD-bestuurder Brink had de ‘gie-ga-fektoorie’ van de Amerikaanse autobouwer Tesla graag in Drenthe verwelkomd. ,,Ik ben trots dat we tot het laatst toe hebben meegedaan in de race om Tesla naar Europa, naar Drenthe, te krijgen.’’

Emmen eindigde in de top drie, vertelt Brink. In oktober vlogen hij, Emmer wethouder Guido Rink (PvdA) en twee ‘Tesla-jongens’ nog in een helikopter over het gebied. Ze kregen ook de shuttle-terminal van Coevorden te zien, die Coevorden via Bad Bentheim verbindt met het Zweedse Malmö. Scandinavië is belangrijk voor het autobedrijf.

Een paar maanden eerder was Tesla in Groningen, om de Eemshaven uitvoerig te inspecteren. Ook met een helikopter. Want niet alleen Drenthe, ook de Eemshaven was bij Tesla in beeld. Misschien wel veel nadrukkelijker, niemand zal het ooit met zekerheid kunnen zeggen. Bovendien wordt daar op 13 november in Drenthe geen aandacht aan besteed.

Andere betrokkenen bij de Tesla-lobby zullen de podiumplek later die dag herhalen. ,,Het was een keihard gevecht met Berlijn. Helaas was er maar één prijs’’, zegt Dina Boonstra, directeur van de Noordelijke investerings- en Ontwikkelings Maatschappij (NOM). De NOM is het bureau dat economische activiteiten voor Drenthe, Friesland en Groningen ondersteunt.

,,Het is een beetje als het Joop Zoetemelk-gevoel’’, reageert Gerard de Boer, directeur van het Groningse communicatiebureau Initio en aanvoerder van TopDutch, de tot merk uitgegroeide campagne waar het mee begon: Tesla naar Noord-Nederland halen.


 

loading

Scherpe campagnes

Met gelikte brochures, wervende teksten en op directies van grote bedrijven gerichte campagnes maakte de wereld kennis met TopDutch: zelfverzekerd, eigenzinnig en brutaal. Wat begon als een guerrillacampagne van ondernemers die wilden laten zien dat ze zonder al te veel bemoeienis van de politiek Elon Musk en zijn Tesla naar het Noorden konden halen, werd steeds meer een discussie over geld en belangen van politieke bestuurders. Voor 1,2 miljoen euro moesten in twee jaar tijd meerdere internationale bedrijven naar het Noorden komen. Liefst in iedere provincie één. De scherpe campagnes moesten tweeduizend extra arbeidsplaatsen opleveren waarvan menigeen zich afvraagt: waar blijven ze? Eind deze maand loopt de twee jaar durende TopDutch-campagne af.

TopDutch werd een politiek gevoelig dossier.

Betrokken ondernemers kregen ruzie die tot op de dag van vandaag voortduurt, die vooral tijd en energie kost en haaks staat op wat TopDutch moest bewerkstelligen: samen de schouders eronder en een positief verhaal vertellen.

Aan de naam TopDutch is schimmigheid gaan kleven. En geldverspilling. Terecht of niet.

En heeft TopDutch het Noorden nou verbonden?


 

Het begin

Wat is TopDutch eigenlijk?

Het valt niet meer te reconstrueren hoe de naam TopDutch tot stand kwam. Vaststaat dat Groningen Seaports de naam eind vorige eeuw al eens gebruikte. Feit is ook dat in Oosterhesselen in Drenthe een boerderij met alpaca’s de naam TopDutch al jarenlang gebruikt en uiteindelijk wordt gevraagd of hun internetdomeinnaam te koop is.

Stef van der Ziel, internetondernemer uit Groningen, claimt dat TopDutch zijn geesteskind is. Hij en niemand anders zou de naam eind 2016 in café Hooghoudt in Groningen hebben bedacht tijdens een brainstormsessie met Joost van Keulen, op dat moment nog VVD-wethouder in Stad. De stelligheid waarmee hij dat beweert zal later nog voor veel onrust zorgen, maar eind 2016 is er nog niets aan de hand.

Van der Ziel en Van Keulen zijn beiden zeer begaan met de economische ontwikkelingen in Noord-Nederland en goede bekenden van Patrick Brouns, gedeputeerde van CDA-huize en in de provincie Groningen belast met onder meer Economische Zaken. Op het moment dat Van der Ziel in november 2016 Brouns aan zijn mouw trekt met een idee, loopt die al een tijdje te broeden op iets.

Brouns, in een eerder leven werkzaam bij een investeringsmaatschappij, vindt namelijk dat Noord-Nederland zich op een betere manier aantrekkelijk moet maken voor internationale bedrijvigheid. Hij heeft er al contact over gehad met Gerard de Boer, directeur van het Groninger bureau Initio. Met succesvolle campagnes voor onder meer Chemport Europe is De Boer een gevierd ondernemer. Hij weet hoe je een bedrijf of regio in de markt zet.

Brouns zet Van der Ziel en De Boer, toch al bevriend, samen aan het werk. Die gezamenlijke denkkracht zal spoedig leiden tot de heruitvinding van de naam TopDutch, een in Noord-Nederland niet eerder vertoond staaltje bestuurlijke ongehoorzaamheid en brutaal ondernemerschap.


 

Duizenden banen

Brouns mag niet mee op zakenreis met minister Henk Kamp van Economische Zaken naar Tesla, de Amerikaanse bouwer van elektrische auto’s. Tesla heeft april 2016 bekend gemaakt ergens in Europa een fabriek te willen bouwen. Goed voor vele duizenden banen. En Brouns wil die fabriek heel graag in de Eemshaven hebben. Ideaal gelegen, dichtbij de Scandinavische markt, daar waar in Europa de meeste Tesla’s rijden. Via de NOM hebben ze op het Groninger provinciehuis wel contact met Tesla’s Europese hoofdkwartier in Amsterdam, maar dichterbij komt Brouns niet. En de gedeputeerde wil eigenlijk gewoon aan tafel met de grote baas Elon Musk.

In Groningen komt het ter ore dat vanuit Brabant wél een delegatie met Kamp mee gaat. Gerard de Boer legt ‘via via’ beslag op het exacte reisschema van Kamp en Van der Ziel zit barstensvol ideeën om de aandacht te trekken. Tijdens het kerstreces wordt door Brouns, diens ambtenaren en heel veel ondernemers keihard en grotendeels voor nop gewerkt aan een actie die ervoor moet zorgen dat iedereen straks weet dat Noord-Nederland ‘TopDutch’ is.

Op het moment dat Musk in Palo Alto aan tafel zit met zijn Nederlandse gasten, ontploft zijn twitteraccount. ‘Hi @TeslaMotors @elonmusk, we are TopDutch!’. Iedereen die op Twitter zegt bij Tesla te werken, ziet de ene na de andere TopDutch-tweet in zijn tijdlijn. Binnen de kortste keren heeft TopDutch een veel grotere naamsbekendheid dan Brabant. Brouns heeft zijn afwezigheid in Amerika meer dan goed gemaakt. Kamp is minder blij. ,,Zij doen wat zij denken dat ze moeten doen’’, zegt de minister tegen Radio 1.

Bij de NFIA, The Netherlands Foreign Investment Agency zijn ze allerminst gecharmeerd van de actie. Ze voelen zich overvallen door de actie waar ze geen weet van hebben. De NFIA is dé Haagse instantie waar internationale bedrijven zich melden als ze zich in Nederland willen vestigen. De NFIA voert pittige gesprekken met de bestuurders die betrokken zijn bij TopDutch. Behalve Patrick Brouns zijn dat Sander de Rouwe (CDA) in Friesland en Henk Brink (VVD) in Drenthe.

Prima, vinden de drie. De NFIA was voorheen vooral gericht op het Zuiden en het Westen, maar weet nu wel: met TopDutch valt niet te sollen.


 

loading

Ons landsdeel loopt achter bij andere regio’s

De economie in Noord-Nederland heeft eigenlijk geen inspirerende succesverhalen, is in 2016 de conclusie van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland. Ons landsdeel loopt mijlenver achter bij andere regio’s die zich wel heel sterk profileren. Een positief imago is broodnodig.

De NOM is sinds jaar en dag namens de drie noordelijke provincies de vooruitgeschoven post om nieuwe bedrijven naar Noord-Nederland te halen. Pas sinds kort hebben de provincies echt wat te zeggen over de investerings- ontwikkelingsmaatschappij die jarenlang geleid werd door Den Haag.

Bij de NOM kunnen ze wel lachen om de kwajongensstreek van Brouns en de ondernemers, het twitterbombardement van januari 2017. Al langer roept manager investeringen Sander Oosterhof dat de NOM te weinig kennis heeft om herrie te schoppen. Bij de NOM kunnen ze bij wijze van spreken heel goed huizen verkopen, maar iemand anders moet een Funda-website onderhouden.

TopDutch is misschien wel de marketingafdeling die de NOM nodig heeft.

Ook op de provinciehuizen zijn ze in 2017 maar wat blij met TopDutch. Friesland en Drenthe profiteren van het in Groningen geboren idee. Ze willen het merk graag adopteren.

In het voorjaar van 2017 krijgt de groene kleurenwaaier er een tint bij: TopDutch-groen. TopDutch is hip. Gedeputeerden Brouns en Brink heisen zich in een felgroen pak en vooral de plastic zonnebril met groen montuur is een hit op sociale media. Ondernemers, politici en journalisten laten zich er mee fotograferen. Zelfs premier Mark Rutte poseert met het hebbeding op zijn neus.

Het was een nog mooier verhaal geweest als de groene TopDutch-zonnebril ook daadwerkelijk in Noord-Nederland was gemaakt. Wij zijn TopDutch immers. Maar, zo moet Gerard de Boer van Initio bekennen: een biologisch afbreekbare zonnebril gemaakt door bijvoorbeeld de plasticuitvinders in Emmen bleek te kort dag. Via een ondernemer worden ze ‘vermoedelijk in China’ besteld.

Zelfs de Ecolution, de boot van wijlen Wubbo Ockels, wordt aan de buitenkant voor tweederde groen gemaakt. Tesla’s worden bestickerd en er zijn plannen voor een groen vliegtuig. Brouns zegt voor dit soort acties op voorhand geld toe, Henk Brink en Sander de Rouwe vinden het prima. Niemand die vragen stelt als pas twee maanden nadat de facturen voor in totaal 224.739,35 euro zijn betaald, besluiten worden genomen. De bestuurders hebben het idee dat ze goud in handen hebben. TopDutch is meer dan een campagne om Tesla te verleiden, TopDutch moet hét instrument worden om sier te maken bij alle internationale bedrijven.

loading

TopDutch krijgt een serieus karakter

Met de bemoeienis van de provincies krijgt TopDutch een serieus karakter. De tijd van spelen is voorbij. Creatieve geest Stef van der Ziel kan dat maar lastig verkroppen. Hij loopt over van de ideeën en wil meer guerrillacampagnes.

Gerard de Boer is juist klaar voor meer diepgang in de TopDutch-uitingen. Leuk al die aandacht op social media maar daarmee haal je een bedrijf als Tesla niet over. Hij vindt de drie provincies aan zijn zijde. Drenthe, Friesland en Groningen zien dat het Noorden niet meer zonder TopDutch kan, maar de vrijblijvendheid moet verdwijnen.

Brink, De Rouwe en Brouns besluiten om samen 1,2 miljoen euro op tafel te leggen. Drie keer 400.000 euro voor een twee jaar durende campagne die de provincies ‘meerdere internationale bedrijven’ en ‘tweeduizend banen’ moet opleveren, binnen vijf jaar. Eén bedrijf moet die klus gaan klaren. Uiteindelijk dingen slechts twee bureaus mee naar de opdracht. Een bedrijf uit Amsterdam en de gewenste kandidaat: Initio uit Groningen, het bureau van Gerard de Boer.

In de voorbereiding van de aanbesteding voor deze campagne laten de drie provincies hun eigen ontwikkelingsmaatschappij links liggen. Pas als de opdracht geformuleerd is en bedrijven zich kunnen inschrijven, hoort de NOM dat ze er met deze nieuwe TopDutch-opdracht zomaar een soort van marketingafdeling bij krijgt. Sander Oosterhof, manager investeringen van de NOM, was er graag eerder bij betrokken: ,,Dan hadden we de provincies kunnen adviseren: pas op met het formuleren van harde doelen en dan hadden we tegen het bureau dat de aanbesteding heeft gewonnen, kunnen zeggen: heel leuk wat jij allemaal wil, maar dat gaat veel meer tijd kosten.’’

De druk op Initio is direct enorm. Het reclamebureau heeft een klus gekregen, maar waar te beginnen? Initio moet zes campagnes ontwikkelen op zes verschillende thema’s. Iedere provincie brengt favorieten mee. Friesland kiest voor de agrarische sector, Drenthe wil transport en logistiek. Ook op het thema groene chemie moet een campagne worden gedraaid.

Oosterhofs vrees wordt waarheid. Al direct na de zomer merken de provincies dat ze wel heel hard van stapel zijn gelopen. Te hard, volgens sommigen. Ze hebben TopDutch enthousiast omarmd, maar er is geen materiaal om mee te werken. Noord-Nederland heeft geen succesverhalen. Initio kan wel campagnes bedenken, maar met welke inhoud? Op welke bedrijven willen Drenthe, Friesland en Groningen zich richten? Waarmee willen ze buitenlandse bedrijven verleiden? Een database waarin alles wordt bijgehouden bestaat niet.

TopDutch wordt stroperig. Drie provincies, drie gedeputeerden en nog veel meer ambtenaren. Politici, belangen, meningen. De NOM ziet Noord-Nederland als één gebied. De gedeputeerden zien eerst hun eigen provincie. In het materiaal dat Initio aanlevert turven ambtenaren zelfs hoe vaak hún provincie wordt genoemd.

Gedeputeerde Henk Brink zegt achteraf: ,,We hadden nog een paar maanden moeten wachten met de aanbesteding. We hadden de rust moeten nemen en zelf moeten bedenken: wat willen we samen?’’

loading

Ontevreden en boos

Omdat de drie provincies communicatiebureau Initio niet meteen de juiste materialen aanleveren, blijft Stef van der Ziel bij Gerard de Boer idee na idee pitchen. Op een dusdanige manier dat medewerkers volgens de directeur van Initio er gillend gek van worden. De Boer moet zijn kompaan indammen. Hij snapt de creativiteit en het enthousiasme van Van der Ziel, maar hij heeft zich ook te houden aan de opdracht.

Het is een botsing van karakters en van rollen. Gedeputeerden willen zichtbaarheid, inspraak, succes. De creatievelingen worden het niet eens over de aanpak. De NOM wil gewoon in alle rust goed haar werk kunnen doen met de beste materialen.

De onenigheid zorgt er voor dat twee andere ondernemers die samen met Initio en Van der Ziel aan de campagne zouden werken, onrustig worden, ontevreden en uiteindelijk heel boos: evenementenorganisator Niels Palmers uit Emmen en internetondernemer Chris van der Voorn van Tres uit Heerenveen. Ook zij waren al betrokken bij het Twitter-bombardement. Ze claimen dat ze afspraken hebben met De Boer om gezamenlijk de campagne vorm te geven. Ze willen een deel van de TopDutchtaart dat ze maar niet krijgen toegeschoven.

De bom barst in de zomer van 2018.

‘Het is al bijzonder jammer dat jullie mij nodig hebben om tot afspraken te komen en dat ook nog eens via trieste communicatie-uitingen’, stuurt Patrick Brouns medio september in een e-mail naar de ondernemers. De Groninger CDA-gedeputeerde lijkt er helemaal klaar mee.

Van der Ziel, Palmers en Van der Voorn mailen al maanden over hun geschil met Gerard de Boer, die uit die mailwisseling wordt gehouden. Als enige betrokkene, zo lijkt het. De lijst met mensen die de e-mails ontvangen wordt steeds verder uitgebreid. ‘Met mensen die ik niet eens ken’, merkt Brouns op.

Volgens Van der Ziel, Palmers en Van der Voorn houdt De Boer zich niet aan gemaakte afspraken. Hun vooraf besproken samenwerking wordt op papier maar niet geformaliseerd. Ze willen zonder hem verder. Zij willen voor de provincies de campagne verder ontwikkelen. Volgens De Boer waren er geen afspraken, maar enkel voorstellen en ideeën.

Maandenlang wordt niet ingegrepen en wordt door de bestuurders tegen de ondernemers gezegd: los het zelf maar op. Gedeputeerde Henk Brink baalt er van, maar zou terugkijkend niet weten wat hij anders had moeten doen. ,,Ik heb met die jongens gesproken, maar als een huwelijk stuk is gelopen, kun je dat als gedeputeerde niet zomaar even lijmen.’’

Van der Ziel blijft volhouden dat TopDutch zíjn creatie is en vindt dat De Boer ‘er bij weg moet lopen’. Dat de provincie het beeldmerk heeft laten vastleggen, bevalt hem allerminst en op een eigen website geeft hij de naam vrij aan iedereen die er maar gebruik van wil maken. Iets wat volgens bronnen bij de provincie Groningen altijd de bedoeling is geweest. Iedere ondernemer die iets met TopDutch wil, kan zich melden.


 

De twee vrienden staan recht tegenover elkaar

Van der Ziel beweert met terugwerkende kracht dat de inschrijving van Initio op de aanbesteding, waar hij zelf deel van uitmaakte, doorgestoken kaart is geweest. Volgens hem heeft De Boer samen met een ambtenaar op het Groninger provinciehuis de aanbesteding voor de campagne van 1,2 miljoen euro voorgekookt. De Boer en de provincies ontkennen dat.

De twee voorheen bevriende ondernemers Van der Ziel en De Boer staan tot op de dag van vandaag recht tegenover elkaar. Hun advocaten hebben al brieven gewisseld. Van der Ziel geeft niet op en wil zijn gelijk halen. Zelfs Groninger commissaris van de Koning René Paas krijgt persoonlijk diens verhaal te horen.

Wanneer de ruzie tussen de betrokken ondernemers eind 2018 al via media naar buiten komt, is het merk TopDutch meteen besmet. Buitenlandse bedrijven halen nieuwsartikelen over de ruzie door Google Translate. Wat is er bij TopDutch aan de hand, willen ze weten.

De ruzie veroorzaakt nog meer vertraging. Campagnes komen niet van de grond en Drenthe, Groningen en Friesland beginnen zich ernstig zorgen te maken over TopDutch. Veel tijd en energie van Initio gaat in de randzaken zitten. De overheden vinden dat ‘die kereltjes’ het onderling gewoon moeten oplossen en verwachten eindelijk klinkend resultaat.

In een formele brief, oktober 2018, leest Gerard de Boer dat zijn bedrijf op de vingers wordt getikt: ‘De planning wordt tot nu toe niet gehaald, er is onvoldoende geleverd en de bereikte resultaten zijn te beperkt.’

Politieke partijen beginnen vragen te stellen. Opmerkelijk genoeg laten Gedeputeerde Staten van Groningen weten dat er ‘geen sprake is van een zorgelijke situatie’ bij TopDutch.

Maar die zorgen zijn er wel degelijk, blijkt bijvoorbeeld uit een interne memo van 27 november 2018. Al bijna de helft van het geld is besteed, maar er is nog geen enkele campagne gelanceerd. Zes dagen later vraagt Henk Brink zich hardop af wat een TopDutch-webshop, een idee van Van der Ziel, nou precies toevoegt.

‘Mag dit überhaupt wel met publiek geld gefinancierd worden’, wil hij weten. De Drentse VVD’er uit zijn twijfels over de samenwerking en de ruzie. ‘Ik maak me zorgen’, zegt hij tijdens dat overleg om uiteindelijk bij Brouns de vraag maar neer te leggen: ‘Heb je er nog vertrouwen in?’

loading

Exit-strategie voor TopDutch-campagne

In januari 2019 gaat Friesland nog een stap verder. Sander de Rouwe onderzoekt of het mogelijk is om de stekker uit de TopDutch-campagne te trekken, blijkt uit mails. Hij vindt dat het bureau Initio niet levert, te veel van de opdracht afwijkt en bovendien komen de Friese belangen niet lekker uit de verf. In Groningen wordt eveneens een exit-strategie besproken.

Een Friese ambtenaar vraagt zich af ‘hoe lang de opdrachtgevers vertragingen willen accepteren en kunnen verantwoorden waarom er na anderhalf jaar maar één campagne, en geen Friese, is ontwikkeld, terwijl er bijna driekwart van het totale budget is besteed en er geen resultaat wordt gerapporteerd.’

De politieke druk wordt ondertussen opgevoerd. Statenleden hebben geen enkele grip op TopDutch. De lobby richting Tesla speelt zich buiten hun zichtveld af. Wordt het nog wat met die internationale bedrijven en die beloofde banen?

In de zomer van 2019 wordt een voorzichtige balans opgemaakt. In Friesland schrijven ze: ‘Feitelijk is de opdrachtuitvoering met een een jaar vertraagd, terwijl het budget wel voor circa 70 procent is besteed. De effecten zijnde het aantrekken van een aantal internationale ondernemingen in twee jaar en tweeduizend arbeidsplaatsen binnen vijf jaar zijn, zeker met de vertraging, op dit moment niet afdwingbaar.’

Eind deze maand loopt het project TopDutch officieel af. Een evaluatie van Adviesbureau Berenschot moet antwoord geven op de vraag wat het heeft opgeleverd. Na twee jaar campagne voeren liggen er meer dan genoeg brochures met succesverhalen. Waar alle gedeputeerden maar wat trots op zeggen te zijn.

Maar het voornaamste resultaat is toch: Tesla komt niet.


 

loading

Verwachtingen moet je nooit vastleggen

Had Initio van de drie provincies de opdracht moeten krijgen om met de TopDutch-campagne te zorgen voor ‘een aantal internationale bedrijven’ en ‘tweeduizend arbeidsplaatsen’?

Sander Oosterhof van de NOM: ,,Verwachtingen van extra nieuwe bedrijven en nieuwe arbeidsplaatsen moet je nooit vastleggen. Sowieso zou ik dat nooit hebben beloofd. Dat moet je gewoon niet doen. Bij marketing gaan de kosten altijd voor de baten uit.”

De Rouwe zegt ,,niet zo van de doelen te zijn.’’ Hij ziet dat de NOM dankzij TopDutch ‘digitaal en assertief is geworden’. ,,Dat is voor mij de grootste winst. We hadden nog nooit op deze manier samengewerkt, maar we hebben het aangedurfd.’’

Dat het Noorden tot op het laatst een geduchte concurrent bleek voor Berlijn, is voor De Rouwe ,,wel vier ton waard’’. Het is volgens hem ,,echt niet de laatste fabriek die Tesla gaat bouwen.’’

Stoppen met TopDutch is zeggen dat het is mislukt, vinden betrokkenen. En TopDutch is geen mislukking. Ondanks de vertraging en onenigheid is de website op orde, de brochures zijn klaar, Noord-Nederland heeft succesverhalen te vertellen. Succesverhalen die er drie jaar geleden nog niet waren.

,,Je moet over vijf jaar terugkomen en dan kun je zien wat er geland is’’, zegt Henk Brink, gedeputeerde en boer in Drenthe. Er is gezaaid, de tijd van oogsten begint pas.

Brink: ,,De uitkomst van TopDutch is, dat de NFIA ons weet te vinden, de NOM heeft de zaken voor elkaar. We kunnen nog wel honderd keer bij de top drie van een groot bedrijf zitten en uiteindelijk niets krijgen. Maar ook als wij de banen níet naar hier halen, dan nog hebben we veel winst geboekt in Noord-Nederland.’’

Gronings gedeputeerde Mirjam Wulfse, die de TopDutch-portefeuille van Brouns heeft overgenomen tijdens zijn afwezigheid, is het met hem eens. ,,Ik ben nog steeds enorme fan van TopDutch. Een zelfbewust merk. Er staat echt iets stevigs. Ik zie de toekomst echt zeer positief tegemoet.’’

En, oh ja. Door het werk onder de vlag van TopDutch is wel een heel grote andere vis zichtbaar geworden. Die zwemt al een tijdje rond de felgroene dobber, maar heeft nog niet definitief toegehapt.

,,Over lopende acquisities doen wij geen uitspraken’’, reageert Wulfse.

De provincies en de NOM willen en kunnen door met TopDutch. Mogelijk wordt komend voorjaar dan toch die grote vis gevangen. Over Tesla hebben we het dan niet meer, zeggen betrokkenen.

loading

Eén woord, vijf letters: gelul

Het ligt in de lijn der verwachting dat de NOM het merk TopDutch verder gaat vermarkten. Dat de afgelopen twee jaar nodig waren om de NOM in beweging te krijgen, noemt Sander Oosterhof echter: ,,Eén woord, vijf letters: gelul. Het past ons als NOM om een soort van bescheidenheid te hebben. Wij hoeven niet op de voorgrond te treden. Als dat het beeld is van de bestuurders, dan is dat maar zo. Wij hebben beter materiaal gekregen om mee te werken. En dat levert meer interesse van bedrijven op. Maar het is echt niet zo dat wij ineens heel andere dingen zijn gaan doen. Als bestuurders zeggen: wij hebben een slapende prinses wakker gemaakt, dan is dat toch prima? Alleen, de prinses sliep helemaal niet.’’

En toch schuurt in Drenthe nog een steentje in de schoen van Henk Brink. Zijn kiespijn is inmiddels over, maar hoe langer het geleden is dat Tesla koos voor Berlijn, hoe meer hij baalt.

,,Ik heb wel eens gehad dat ik op zondagmorgen met mijn vrouw aan tafel zat en dacht: is het toch niet allemaal wat te hoog gegrepen voor ons?’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct