Wadpier bepaalt succes van de rosse grutto

Rosse grutto. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

De rosse grutto, doortrekker in het waddengebied, moet zich aanpassen aan klimaatverandering. Of dat lukt, hangt voor een groot deel af van de beschikbaarheid van wadpieren.

Rosse grutto’s overwinteren in West-Afrika en broeden in Siberië. Eind april, begin mei maken ze een tussenstop in de Waddenzee, waar ze zich volvreten met wadpieren om krachten op te doen voor de tweede etappe van hun reis.

Door klimaatverandering in de laatste decennia verandert hun tijdschema, waardoor de vogels in de knoei komen, zo blijkt uit onderzoek van Eldar Rakhimberdiev en collega’s van onderzoeksinstituut NIOZ op Texel.

Vroegere insectenpiek

Op de toendra’s van Siberisch schiereiland Tajmyr smelt de sneeuw in het voorjaar tegenwoordig gemiddeld vijftien dagen eerder dan twintig jaar geleden. Het gevolg is dat de insecten er een kleine tien dagen eerder uit de grond komen.

Als rosse grutto’s op tijd willen zijn voor de voedselpiek voor hun kuikens, moeten zij dus eerder in dit broedgebied aankomen.

Dat is maar ten dele gelukt, blijkt uit analyses van Rakhimberdiev. Ze komen er vier dagen eerder aan.

Eerder afreizen

De vogels moeten bij ons in de Waddenzee een afweging maken: of zich helemaal volvreten met wadpieren en in goede conditie te laat verder trekken óf met te weinig vet op de botten eerder afreizen, om maar op tijd te zijn voor de voedselpiek in Siberië.

De analyse van de onderzoekers leert dat de rosse grutto’s vaak voor het laatste kiezen.

Op een gegeven moment is de drang om te vertrekken te sterk. Met een minder gevulde vetvoorraad is de kans dat de vogels uit de broedgebieden terugkeren, uiteindelijk kleiner.

Cruciale schakel

De overleving is het grootst in jaren met veel wadpieren in de bodem. Zodoende zijn de omstandigheden in de Waddenzee bepalend voor het broedsucces van de rosse grutto’s, een paar duizend kilometer verderop.

De als onderzoeksleider aan het NIOZ verbonden trekvogelecoloog Theunis Piersma stelt dat problemen die door klimaatverandering in arctische gebieden ontstaan, op zijn minst voor een deel in gematigde streken moeten worden opgelost. ,,De Waddenzee is een cruciale schakel voor vogels op weg tussen hun broed- en overwinteringsgebieden.’’