Waarom is het nou zo gevaarlijk om (tijdens een zonsverduistering) in de zon te kijken?

Vandaag turen we massaal naar boven, voor een gedeeltelijke zonsverduistering. De laatste keer dat dit in West-Europa gebeurde, was op 20 maart 2015. Hier moet je straks op letten.

Wanneer gebeurt het?

Tussen 11:19 en 13:31 uur schuift de maan in Friesland donderdag voor de bovenste helft van de zon. Op het hoogtepunt, rond 12.22 uur, is bijna 30 procent van de zon door de maan bedekt.

Tijdens de gedeeltelijke verduistering staat de zon in het zuidoosten. De maan zal als eerste de rechterbovenkant van de zon verduisteren en vervolgens verder naar links schuiven. Op het hoogtepunt lijkt het net of er aan de bovenkant een hap uit de zon is genomen. Vervolgens schuift de maan verder naar links en de zon zal na half 2 ’s middags weer voluit zichtbaar zijn.

loading

Waarom is de zonsverduistering maar gedeeltelijk?

In Canada en een deel van Scandinavië, eigenlijk rond de hele poolcirkel, wordt de zon volledig verduisterd. In Nederland zitten wij, zoals Hans Molema, vrijwilliger bij Sterrenwacht Observeum in Burgum, het omschrijft, ,,wat lager op de aardbol. Daardoor schuift hier de onderkant van de maan over de bovenkant van de zon. Hoe noordelijker je bent, hoe meer je ziet.’’ In het noorden van Frankrijk en Zuid-Duitsland is bijvoorbeeld al geen zonsverduistering meer waarneembaar.

Waar kun je de zonsverduistering bekijken?

De weersomstandigheden zijn donderdag ideaal. Er kan wat sluierbewolking zijn en hier en daar een stapelwolk, maar dat is het dan ook. Dus in principe kun je overal met gerust hart omhoog kijken (mits je een eclipsbril draagt). Sterrenwacht Observeum in Burgum is sinds kort weer open en plukt de vruchten van de coronaversoepelingen. Er worden veel bezoekers verwacht, die ter plekke via speciale telescopen of met een eclipsbril de verduistering kunnen aanschouwen.

Waarom wordt er zo ferm aangedrongen op het dragen van een eclipsbril?

Je moet sowieso nooit direct in de zon kijken. Daar worden we zo’n beetje mee opgevoed en wie het wel waagt in een felle zon te kijken, wordt vrij snel afgestraft. Probeer dat maar eens langer dan een paar seconden vol te houden - zonder zonnebril. Je krijgt al gauw zwarte vlekken voor je ogen. Vanaf de zon komt veel warmte en UV-straling. Met het blote oog merk je dat niet, maar dat betekent niet dat er geen gevaar is.

Hoe gevaarlijk is het?

Een eclipsbril houdt 99 procent van het licht en de straling tegen. Wie onbeschermd een tijdje in de zon kijkt, kan de rest van de dag zwarte vlekken voor zijn ogen houden. Of nog erger, zegt Molema. ,,Je netvlies kan beschadigen, zodanig dat het niet meer goed komt. Je oogvocht kan bijvoorbeeld stollen op het netvlies en dan moet je worden geopereerd.’’

Door een verrekijker of een telescoop kijken is nog erger. Dat kan alleen als je goeie filters gebruikt. ,,Zo’n kijker kan smelten of barsten en dan kunnen in het ergste geval je ogen verbranden. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe gevaarlijk het kan zijn om direct in de zon te kijken.’’

Bij een zonsverduistering wordt vaak gedacht dat het wel meevalt met de felheid, omdat er immers minder zonlicht doorkomt. Maar vergis je niet, zegt Molema. ,,Het valt niet mee, moet jij maar eens opletten. Ook als er nog maar een klein randje van de zon zichtbaar is bij een eclips, is het schadelijk. Dus draag zo’n brilletje.’’

En wat als ik geen eclipsbril heb?

Een alternatief kan zijn dat je zelf met karton aan de slag gaat. Daarbij kijk je niet direct in de zon, maar via weerkaatsend licht. Prik een gaatje in een stuk karton en houd dat in de zon. Op een korte afstand van het karton houd je dan een wit vel papier. Een klein beeld van de zon wordt op dat papier geprojecteerd en dat is niet schadelijk.

Een vergiet werkt overigens ook. ‘Elk gaatje projecteert een beeld van de zon op de grond. Zo heb je tientallen kleine beelden van de zonsverduistering’, meldt astronomie.nl.

Een laskap werkt eveneens als alternatief voor de eclipsbril, maar die heeft niet iedereen in de keukenla liggen.

Wat betekent dit voor zonnepanelen? Die wekken even geen stroom op

Volgens Molema zijn de gevolgen niet groot. ,,Je mist 30 procent en maar voor een paar uurtjes. Dat is niet veel. Als het bewolkt is, mis je 70 procent van het licht.’’

Hoogspanningsnetbeheerder Tennet heeft evenwel extra vermogen ingekocht om te voorkomen dat er stroomstoringen optreden. Er trekt als het ware een grote schaduw over Europa, midden op de dag. Er wordt ongeveer 800 megawatt minder zonne-energie opgewekt en dat moet worden gecompenseerd. Dat is meer dan het stroomverbruik van bijvoorbeeld Amsterdam. ,,Om het net stabiel te houden, zal elektriciteit uit andere bronnen de lagere opwek uit zonne-energie moeten compenseren’’, zegt Hubert Audorff van Tennet.

Lees ook [PREMIUM] Dreigt er een stroomtekort tijdens de zonsverduistering?

Bewolking heeft een minder groot effect op zonnepanelen dan een zonsverduistering. In dit geval is in het hele land de zon deels verdwenen. Als het bewolkt is, schuift dat langzaam over het land en kan een deel van de panelen stroom blijven leveren. Wanneer het de hele dag bewolkt is, gaan de panelen niet aan .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Weer
Uitlegverhaal
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct